Zaterdag 23/01/2021

Bush probeert gebroken relatie met koele Europese minnaars te herstellen

VS-ambassadeur: 'Dit moet het begin worden van een dooi. Het is als een familie die een scheiding had. Je moet elkaar kussen voor je naar bed gaat'

De missie: een nachtzoen van Chirac voor bedtijd

George W. Bush landde gisteravond in Brussel. Tijdens de eerste halte van zijn vijfdaags bezoek aan Europa zal hij zich voordoen als een nieuwe man die met open armen zijn oude liefde in de armen sluit na een twist over de kwestie Irak. Na de openlijke omarming met koele minnaars als de Franse president Chirac, de Duitse bondskanselier Schröder en de Russische president Poetin zal de VS-president binnenskamers eerst nog scherven moeten lijmen voor hij weer aan de dis kan onderhandelen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Maarten Rabaey

Stijl wordt het ordewoord voor het eerste bezoek van VS-president George W. Bush aan Brussel sinds juli 2001. Volgens kranten zoals The New York Times (NYT) heeft de protocoldienst van het Witte Huis zijn beste beentje voorgezet om de omkadering van het bezoek te laten domineren over de enorme verschillen die de afgelopen vier jaar groeiden tussen de VS en Europa. Zo werd nauwkeurig gezocht naar de locatie voor de sleuteltoespraak over transatlantische relaties die Bush vandaag geeft voor een keur van hoogwaardigheidsbekleders. Ze zal plaatsvinden in het negentiende-eeuwse Concert Noble, een concertzaal in de Brusselse Aarlenstraat, in het hartje van de Europese wijk. "Stijl heeft soms inhoud op zich", zei Ivo H. Daalder, specialist buitenlands beleid van het Brookings Institution, hierover.

Niets zal aan het toeval worden overgelaten om de bittere geschillen over Irak niet opnieuw de kop te laten opsteken. Zo werd de hevigste tegenstander van de Amerikaanse invasie in Irak, de Franse president Jacques Chirac, uitgenodigd voor een tête-à-tête-diner met Bush vanavond, in de residentie van de VS-ambassadeur in België, Tom C. Korologos. In een gesprek met de NYT liet Korologos zich hoopvol uit over dit staaltje van culinaire diplomatie. "Je moet ergens beginnen", zei hij. "Dit moet het begin worden van een dooi. Het is zoals een familie die een scheiding meemaakte. Je moet elkaar kussen voor je naar bed gaat."

In de sleuteltoespraak die Bush deze middag geeft zal hij zich naar verwachting opstellen als een verzoener. In zijn wekelijkse radiotoespraak zaterdag bezwoer hij al de eenheid van het Atlantische bondgenootschap. "De VS en EU zijn de zuilen van de vrije wereld. Wij delen hetzelfde geloof in de vrijheid en de rechten van elk individu. Vandaag hangen de veiligheid, de rechtvaardigheid en de welvaart van onze wereld af van het vermogen van Amerika en Europa te werken aan een gemeenschappelijke doelstelling. Bij het begin van de 21ste eeuw zijn de diepe waarden en belangen van Amerika en Europa dezelfde: het terrorisme overwinnen, de armoede bestrijden, de handel uitbreiden en de vrede bevorderen." (zie hiernaast)

De verandering van toon wordt grotendeels toegeschreven aan zijn nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, Condoleezza Rice, die hem na haar aanstelling een lang memorandum overhandigde waarin de verbetering van de transatlantische relaties dé prioriteit moesten worden van het buitenlands beleid tijdens zijn tweede ambtstermijn.

De VS hebben deze keer Europa nodig en niet omgekeerd, zoveel is duidelijk. Vooral om uit het Iraakse moeras te raken, kan Brussel flink wat soelaas bieden aan Washington. Bush hoopt naar huis te vliegen met een formeel akkoord dat een groot deel van de 25 EU-lidstaten en alle 26 de Navo-lidstaten zich verbinden tot de opleiding van Iraakse veiligheidstroepen, die de druk op de VS-strijdkrachten kunnen verlichten. Van de VS-president is overigens bekend dat hij het bijwonen van formele EU-vergaderingen verfoeit. Zijn aanwezigheid deze keer toont volgens John Bruton, de vertegenwoordiger van de EU in de VS, aan dat hij het continentale machtsblok, met een economie die deze van de VS naar de kroon steekt, eindelijk ernstig neemt. "Onderschat het belang van dit gebaar niet", is zijn visie.

Toch wordt niet verwacht dat de EU en de VS na dit bezoek weer twee handen op één buik zullen zijn. Illustratief is hoe het Witte Huis de voorbije week ondubbelzinnig nee antwoordde op de Europese vraag dat Washington zou deelnemen aan de EU-onderhandelingen om Iran te doen afzien van zijn nucleaire wapenprogramma, maar ook de Amerikaanse oppositie tegen Europa's plan om het wapenembargo tegen China op te heffen kan nog voor flink wat deining zorgen. De EU hoopt dat Bush vrede neemt met de Europese garantie dat elke export naar China getoetst zal worden aan een strikte gedragscode. Inzake Iran blijft de vraag of de VS desgevallend rekening willen houden met Europese bezwaren tegen militaire actie als de - moeizaam verlopende - EU-onderhandelingen met Teheran mislukken. Terwijl de VS en de EU het dan weer eens zijn over Israëlisch-Palestijnse vredesgesprekken en een terugtrekking van Syrische troepen uit Libanon, blijven er verschillen over de houding tegenover Hezbollah. Bush wil deze door Iran gesteunde organisatie brandmerken als een terreurorganisatie maar niet alle Europeanen zijn het daarmee eens omdat ze in Libanon ook een politieke rol van betekenis speelt. En dan zijn disputen over klimaatverdragen als Kyoto en het Internationaal Strafhof (ICC) nog niet eens aan bod geweest.

Evenzeer kunnen de gesprekken van Bush met de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder en de Russische president Vladimir Poetin, woensdag in Mainz en donderdag in Bratislava, nog op een valse noot eindigen. Schröders recente pleidooi voor een ingrijpende Navo-hervorming werd in Washington op misprijzen onthaald, terwijl Poetins autoritaire koers en ook zijn steun aan de regimes van Syrië (aan wie hij raketten verkoopt) en Iran (dat hij helpt met de bouw van een kernreactor) de VS zorgen baart. Bush kondigde aan dat hij Poetin "op een vriendelijke manier" zou uitleggen "dat westerse waarden gebaseerd zijn op transparantie en de rechtsorde, dat mensen zichzelf vrij moeten kunnen uiten en dat er in een regering checks & balances moeten zijn". De transatlantische gesprekspartners zullen dit credo deze week hard nodig hebben.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234