Vrijdag 27/11/2020

'Burundi op rand van nieuwe burgeroorlog'

Internationale waarnemers vrezen een explosie van geweld in Burundi. Het ultimatum dat president Pierre Nkurunziza zijn tegenstanders heeft opgelegd, loopt vandaag af. Al zijn tegenstanders moeten dan hun wapens ingeleverd hebben. Veel burgers zijn hoofdstad Bujumbura al ontvlucht.

Vanuit de internationale gemeenschap is zeer bezorgd gereageerd op het gestelde ultimatum, en op de recente uitspraken van Senaatsvoorzitter Révérien Ndikuriyo. In een toespraak had die laatste "de taal van gruwelijkheden gebruikt die de regio de afgelopen twintig jaar niet meer gehoord heeft", klinkt het in het communiqué van de Amerikaanse VN-ambassadeur Samantha Power, die daarmee verwijst naar de Rwandese genocide in 1994. Ndikuriyo zou in een in het geheim opgenomen toespraak zijn aanhangers opgeroepen hebben "de mensen die enkel goed zijn om te sterven te verpletteren, uit te roeien. Ik geef jullie het bevel, ga jullie gang!". Ook enkele andere hooggeplaatsten van het regime deden controversiële uitspraken, met bovendien een etnische ondertoon.

Ook de Afrikaanse en de Europese Unie hebben zich bezorgd getoond over zwaar geweld in het Oost-Afrikaanse land. De International Crisis Group (ICG) gaat zelfs zo ver dat het land mogelijk weer geconfronteerd wordt met "massale wreedheden en burgeroorlog".

Al wie de wapens had opgenomen tegen het regime van Nkurunziza, krijgt tot vandaag de tijd om zich over te geven. Wie zich aan de overheid uitlevert, zal eerst "twee weken (aan-)geleerd worden hoe van zijn land te houden" vooraleer "opnieuw naar de zijnen gestuurd te worden", liet de president maandag weten, in een poging een einde te maken aan het intussen al maanden durende geweld, dat meer dan 200.000 Burundezen op de vlucht heeft gejaagd naar buurlanden Rwanda, Congo en Tanzania. Na afloop van dat ultimatum krijgen de veiligheidsdiensten vrijgeleide om gewelddadig op te treden in de zoektocht naar wapens en oppositieleden.

Donderdag zouden honderden mensen de hoofdstad Bujumbura al ontvlucht zijn vanwege de verschillende uitspraken van het regime, berichten waarnemers. De afgelopen weken werd elke ochtend wel ergens in het land een lichaam aangetroffen van iemand die slachtoffer werd van moorden door de twee partijen in het conflict. Zo moest de 'Burundese Nelson Mandela', mensenrechtenactivist Pierre-Claver Mbonimpa, vernemen dat zijn zoon vermoord is. Mbonimpa was begin augustus zelf het slachtoffer van een aanslag, die hij overleefde. Na die aanslag werd hij voor verdere verzorging overgebracht naar een Brussels ziekenhuis, waar hij nog altijd verblijft.

"Volgens zowel onze bronnen als mediaberichten plannen Nkurunziza en de zijnen geweld te plegen om een einde te maken aan de protesten", zegt de ICG in een conflict alert op haar website. De dreiging van de Afrikaanse Unie om een vredesmissie naar het land te sturen, moet voor de ICG geloofwaardiger gemaakt worden.

Ook Thijs Van Laer, beleidsmedewerker Centraal-Afrika bij 11.11.11, is pessimistisch. "Er is aan de ene kant het grootschalige geweld van het regime, wat dan weer door gewapende groepen aangegrepen wordt om met even zwaar geweld te antwoorden. Samen met de straffe uitspraken van het regime kan dat de komende dagen tot een escalatie van het geweld leiden."

Rond de tafel

Vanuit de internationale gemeenschap wordt er al enkele maanden druk uitgeoefend op het regime om, met een externe bemiddelaar, aan tafel te gaan zitten met de oppositie. Dat hebben zowel de EU als de VS en de Afrikaanse Unie donderdag opnieuw gedaan. "Maar de regering is niet erg geneigd om in te gaan op die oproepen. De ene dag laten ze blijken geïnteresseerd te zijn, de dag erop publiceren ze aanhoudingsbevelen voor verschillende oppositieleden die in ballingschap zijn", zegt Van Laer. "Binnen de oppositie is de bereidheid om aan tafel te gaan er wel."

Het geweld begon met straatprotest tegen de kandidatuur van Nkurunziza voor een derde termijn, die in strijd is met de grondwet en de vredesakkoorden van Arusha. Die laatste maakten een einde aan de vorige burgeroorlog (1993-2006), die meer dan 300.000 mensenlevens geëist heeft. Midden mei was er een mislukte staatsgreep, en sindsdien was er regelmatig geweld, met intussen, volgens de VN, al meer dan 200 doden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234