Woensdag 23/09/2020

strijd tegen IS

Burgers Raqqa bekopen herovering met hun leven

Beeld REUTERS

In Raqqa, hoofdstad van Islamitische Staat (IS) in Syrië, wordt gevreesd voor het lot van de bevolking. De Verenigde Naties vragen om een pauze in westerse bombardementen, zodat inwoners kunnen vluchten.

"In de bezette stadswijken van Raqqa bivakkeren nog 20.000 inwoners, mogelijk meer", zei Jan Egeland, VN-adviseur inzake Syrië, gisteren tijdens een persconferentie. Het gedeelte van Raqqa dat nog in handen is van IS noemt hij "de slechtste plek op aarde".

Inwoners van Raqqa bekopen heroveringen op IS massaal met de dood. Sinds het begin van de slag om Raqqa in juni zijn zeker 789 burgers gestorven, stelt het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten. Alleen al afgelopen week stierven ruim 200 burgers. De meesten kwamen om door luchtaanvallen van de internationale coalitie, geleid door de VS.

Sinds juni probeert een militieleger van Koerdische en Arabische strijders, verenigd in de Syrian Defense Forces (SDF) om Raqqa te heroveren op IS. De militiestrijders hebben na bijna drie maanden oorlog inmiddels ruim de helft van de stad in handen. Hun gevecht, met vooral kleine wapens, verloopt traag. Westerse luchtaanvallen zijn cruciaal om IS tot de aftocht te dwingen. Maar hierbij vallen ook veel burgerslachtoffers.

Dit past in een patroon van stadsoorlogen in het Midden-Oosten dat zich het afgelopen jaar aftekende. Ook bij de herovering van Mosoel, Irak, op IS waren de meeste slachtoffers lokale inwoners. Hetzelfde gold eind 2016 voor de eindstrijd in Aleppo, Syrië. Daar moesten lokale rebellen het uiteindelijk afleggen tegen het leger van de Syrische president Bashar al Assad en zijn bondgenoten.

"Op humanitair niveau zien wij veel overeenkomsten tussen Raqqa en Aleppo", zegt een woordvoerder van het Nederlandse Rode Kruis. "Er zijn grote voedseltekorten. Inwoners kunnen niet vluchten."

De VN pleiten nu voor een gevechtspauze om de achtergebleven bevolking van Raqqa - circa 20.000 inwoners - de kans te geven om de ontsnappen. Ongetwijfeld denken de VN daarbij aan Aleppo, waarbij het uiteindelijk lukte om bewoners van de nog belegerde stadswijken te evacueren. Maar met de rebellengroepen van toen viel een akkoord te sluiten. Met IS is geen enkel overleg mogelijk.

Gisteren kwam mensenrechtenorganisatie Amnesty International met een rapport waaruit blijkt dat massaal burgers omkomen bij luchtbombardementen op wat de VS omschrijft als 'tactische IS-eenheden' en 'vechtposities'. Veel van deze veronderstelde IS-gevechtsposities bevinden zich rondom woonhuizen in Raqqa.

In alle stadsgevechten die IS het afgelopen jaar voerde - in Raqqa in Syrië, de Iraakse steden Mosoel en Falluja en Sirte in Libië - gebruikte IS namelijk burgers als menselijk schild bij luchtaanvallen. Dat maakt het lastig om onderscheid te maken tussen schuttersposten en burgerdoelen.

Een SDF-strijder bekampt terreurgroep IS in de straten van Raqqa.Beeld REUTERS

De cijfers liegen er niet om. Kijk alleen al naar deze week. Volgens onderzoeksbureau Airwars kwamen afgelopen maandag 146 burgers om bij westerse luchtaanvallen op Raqqa. Acht van de slachtoffers kwamen uit een en dezelfde familie, Al Sayer. Drie van hen zijn jonge kinderen. Op een foto die is verspreid via sociale media zitten ze giechelend op een sofa in een woonkamer, ergens in Raqqa.

Dinsdag zijn 42 burgers gedood door bombardementen. "Gevechtsposities van IS", stelt de Amerikaanse legerleiding in een persbericht. Ook donderdag zijn meerdere bombardementen uitgevoerd op dergelijke 'gevechtsposities.' Hoeveel burgers daarbij zijn omgekomen, is nog niet bekend gemaakt. Volgens ngo's sterven er veel meer inwoners dan het Amerikaanse leger officieel toegeeft.

Elke boot beschieten

Amnesty International is kritisch over de opstelling van de VS in de slag om Raqqa. Amerikaanse luchtaanvallen verhinderen lokale inwoners mogelijk om te vluchten. "We schieten op elke boot die we kunnen raken", zei luitenant-generaal Townsend in een interview met The New York Times in juli.

Volgens Amnesty is het echter onrechtmatig om elke boot te bombarderen die de Eufraat oversteekt, onderweg naar veilig gebied. Hoewel IS-strijders proberen te vluchten over de Tigris, sluit dit immers ook de reddingsroute af voor burgers die hun leven willen redden. De rivier oversteken is een van de weinige manieren om te ontsnappen aan IS.

"Boten op de Eufraat moeten niet worden aangevallen", stelde VN-adviseur Jan Egeland donderdag. Hij drong aan om na te denken over "mogelijkheden, pauzes of iets anders dat de burgers helpt om te ontsnappen, terwijl we weten dat strijders van Islamitische Staat er alles aan zullen doen om hen binnen te houden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234