Zaterdag 27/11/2021

Burgemeester van Parijs Delanoë waarschuwt basis voor neestem: 'Gevaarlijk voor Franse en Europese democratie'

Ex-premier Fabius zou omwille van binnenlandse ambities tot 'neen' oproepen

EU-grondwet zaait tweedracht onder Franse socialisten

De leden van de Franse Parti Socialiste (PS) kunnen zich over twee weken uitspreken over een kwestie die de toekomst van de partij op het spel kan zetten: de vraag of de PS zich achter de EU-grondwet zal scharen dan wel beslist om een vreemde eend in de bijt te worden - door het door de Europese socialisten verdedigde stichtingsdocument te verwerpen. De rangen zijn verdeeld.

Brussel / Parijs

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

Niemand had gedacht dat de interne machtsstrijd binnen de PS ook de Europese grondwet in zijn greep zou krijgen. Het is nochtans maar net zo. Ondanks een decennia oud debat is het voor de PS nog steeds geen uitgemaakte zaak of er nu een hervormingsgezinde, pragmatische dan wel radicalere, linksere koers gevaren moet worden. De Europese grondwet, een wetsdocument dat de krijtlijnen uitzet voor de toekomst van de Europese Unie en haar vooral bestuurbaar moet houden, lijkt het slagveld te zullen worden waarop Frankrijks socialisten met elkaar gaan afrekenen.

De bal ging aan het rollen toen, een tweetal maanden geleden, de socialistische ex-premier Laurent Fabius, traditioneel nochtans een links-liberaal, plots meende dat de onder leiding van Frankrijks conservatieve ex-president Giscard d'Estaing opgestelde grondwet "niet met het socialisme verenigbaar" was en Europa finaal "een liberale koers zou doen varen". Terwijl de meeste socialisten, ook die in Frankrijk, vinden dat het ijzer gesmeed moet worden nu het heet is - en de parlementen van de EU-lidstaten de reeds door de ministerraad goedgekeurde grondwet dus maar beter kunnen ratificeren -, suggereert Fabius dat er tijd en middelen overblijven om de hele discussie nog eens over te doen, in de hoop dat de constitutie daarna wél met het socialisme verenigbaar wordt. Dat de tekst net zo goed na goedkeuring herzien of verbeterd kan worden, zoals dat met grondwetten wel vaker het geval is, daar gelooft de man die onder François Mitterrand eerste minister was, veel minder in. Geen nood als het er niet van komt, oppert Fabius. Dan moet Europa maar "in concentrische cirkels verder": een kern-Europa rond de as Berlijn-Parijs-Madrid voor lidstaten die meer willen dan een economische vrijhandelszone, een tweede kring daarbuiten voor eurosceptischer landen als Groot-Brittannië en Polen, waarvoor de Unie vooral een economische en veel minder een politieke eenheid is, een derde kring ten slotte voor "grensgevallen" die minder gepast zijn voor volwaardig lidmaatschap: Turkije, Oekraïne, Moldavië en noem maar op.

Fabius' critici, in de allereerste plaats het socialistische establishment in Frankrijk (Lionel Jospin, Dominique Strauss-Kahn, Bertrand Delanoë, François Hollande, enzovoort), wijzen erop dat net de voorliggende grondwet een gebalanceerd regulerend kader schept voor een concentrische ontwikkeling.

Hoe dan ook, in socialistisch Frankrijk sloeg de discussie aan. Met de hete adem van linksere politieke formaties als communisten en groenen in de nek, die van de andersglobalisten ook, of nog, delen van de vakbeweging, krijgen ruim 120.000 PS-militanten per 1 december de gelegenheid hun zeg over de grondwet te doen. Die dag zal bij intern referendum bepaald worden of de PS pro of contra is - meteen de positie die de partij zal handhaven in de aanloop naar het door president Chirac aangekondigde referendum, dat volgend jaar gepland is.

Dat de neestemmers in dat geval hun steun betuigen aan een PS-kopstuk dat ze zelf als "verkocht aan de rechterzijde" bestempelen, daarvan zijn velen zich bewust. Maar het hogere ideaal om de als "brutaal rechts" beschouwde Europese constructie af te remmen, is hun dat waard. Fabius zou wel hun stemmen op zijn buik kunnen schrijven als hij, zoals verwacht, poogt de PS-kandidaat te worden voor de presidentsverkiezingen van 2007.

De PS-militanten zijn in elk geval gewaarschuwd. De erg populaire PS-burgemeester van Parijs, Bertrand Delanoë, gewaagde gisteren van een "breuk" als de PS'ers neen stemmen. "De PS is een hervormingsgezinde partij", zei hij, "die binnen een markteconomisch kader werkt en de sociale vooruitgang in een democratisch, pluralistisch en Europees bestel nastreeft." Volgens de burgemeester "zou de breuk niet te voorziene veranderingen tot gevolg hebben, veranderingen die ik absoluut niet wil omdat ik ze gevaarlijk vind voor de Franse democratie, voor de Europese democratie én voor de PS zelf."

Ook PS-secretaris-generaal Hollande, ex-minister van Cultuur Lang, ex-premier Jospin en ex-minister van Economie en Financiën Strauss-Kahn trekken aan Delanoës zeel: een socialistisch neen aan de grondwet, nog wel uit de republiek die zichzelf steevast als Europa-minnend profileert naar koelere lidstaten als Groot-Brittannië, zou niet minder dan een catastrofe zijn. Het zou vooral die soevereinistische lidstaten waar de bevolking inderdaad neen dreigt te stemmen, reden te over geven om de daad bij het woord te voegen.

De socialistische fractie in het Europees Parlement, die voor de grondwet is en daarbij de steun krijgt van zowat alles wat Europa aan socialistische of sociaal-democratische coryfeeën rijk is, kijkt bezorgd en met lede ogen toe. Om het Franse ja-kamp een handje toe te steken worden enkele hoge heren van stal gehaald: de Spaanse ex-premier Felipe González, huidig premier Rodríguez Zapatero en de Spaanse voorzitter van het Europees Parlement, de socialist Josep Borell, drukken de Franse socialisten unisono op het hart geen hoog spel te spelen. Het is uiteraard geen verrassing, maar ook ex-commissievoorzitter Jacques Delors, zelf een PS'er, is mee op de constitutionele kar gesprongen.

In de Franse pers verschijnen intussen brieven van bezorgde Europeanen. "Het is belangrijk dat nationale partijen dergelijke vragen stellen", schrijft de Duitse SPD-afgevaardigde en ondervoorzitster van de socialistische fractie in het Europees Parlement Angelica Schwall-Düren in Le Monde, "op voorwaarde dat ze niet gepaard gaan met verborgen agenda's rond de binnenlandse politiek". En nog: "Laten we niet te hard van stapel lopen. Voor een socialistisch 'ja', de eerste fase van het sociale Europa!"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234