Zaterdag 15/08/2020

Burgemeester Janssens: 'Hart van Antwerpen zal kloppen op Rooseveltplaats'

De Spaanse architect en stedenbouwkundige Manuel de Solà-Morales was de voorbije dagen in ons land. In de eerste plaats om zijn eredoctoraat aan de Leuvense universiteit in ontvangst te nemen, maar ook om overleg te plegen met Antwerps burgemeester Patrick Janssens (SP.A). Vanaf 2006 zal De Solà-Morales namelijk het 'hart van Antwerpen' heraanleggen (DM 29 en 30/9). 'De plek rond de Rooseveltplaats, het operagebouw en de ijzeren autobrug moet weer een centrale plaats in de stad worden', zegt de architect in gesprek met De Morgen. Janssens knikt.

Antwerpen

Eigen berichtgeving

Ward Daenen

De Rooseveltplaats en Kipdorp. Het zijn pleinen waar een massa verkeer passeert. Vlucht, eigenlijk, in of uit bus en tram (Roosevelt is hét centrale knooppunt van De Lijn in Antwerpen), in en uit de opera, op en af de noodbrug. En in een iets wijdere omgeving: in of uit het Centraal Station, naar of van de Meir. "Ik wil al die vluchtroutes in betere banen leiden", zegt de architect, "en de plek transformeren in een comfortabele doorsteek- en ontmoetingsplaats."

Het leven rond de Rooseveltplaats moet voor iedereen aangenamer worden. Niet alleen voor de zwakke weggebruikers, die op een groot verkeersluw plein zullen kunnen wandelen en fietsen, ook voor de automobilist. "Auto's zijnniet des duivels. Ze zijn gewoon een deel van het stedelijke leven."

Het autoverkeer moet dus niet worden geweerd of weggemoffeld maar gestroomlijnd. De Solà-Morales wil dat niet, zoals nu, via een brug doen - "die noodbrug is een prothese, een barrière tussen Leien en binnenstad" - maar via een tunnel- en parkingcomplex dat het verkeer naar een haalbaar niveau terugbrengt, zeg maar halveert. "Het wordt een ondergrondse route die toch geen donker gat is. De band met de bovengrond blijft bestaan."

De autotunnel blijkt cruciaal in het hele plan. "Hij zorgt voor de continuïteit op de Leien en maakt bovendien ruimte vrij voor een groot plein", haakt Patrick Janssens in. "Als je het historische belang van die Leien even bekijkt, dan weet je dat een groot plein naast - en boven - de route die de stad definieert, een héél belangrijk gegeven wordt."

Met andere woorden: het plein heeft de kracht om, meer nog dan het historische centrum of zelfs het Zuid, hét zwaartepunt van de stad te worden. "Precies. Ik vond als kind al dat het hart van Antwerpen klopte op de Rooseveltplaats, tussen het Centraal Station en de opera, en met de economisch belangrijke Keyserlei als verbinding", zegt Janssens. Als die hele omgeving straks comfortabeler wordt, dan wellicht ook duurder. De Solà-Morales: "De heraanleg zal druk uitoefenen op de prijzen. Al moet je ook relativeren. De densiteit van deze stad is niet zo groot."

Patrick Janssens koos als jurylid van de architectuurwedstrijd mee voor Manuel de Solà-Morales. "Hij was de enige die de complexe opgave zo helder vereenvoudigde. We hebben voor hem gekozen, omdat hij een architect is van het evenwicht. Zijn voorstel is dat van de oude wijze man." Dat De Solà-Morales een Spanjaard is, is dat geen probleem? Vorige week in Zone 03 noemde Jo Crepain de wedstrijd rond het hart van Antwerpen "een gemiste kans om het eigen Vlaamse of Antwerpse talent aan bod te laten komen". "De Solà-Morales kent Antwerpen zéér goed", zegt Janssens. De urbanist maakte in 1990 inderdaad een (ongerealiseerd) stedenbouwkundig ontwerp voor Stad aan de Stroom.

Misschien is het zelfs een voordeel dat de architect een Spanjaard is. Een Barcelonees, met name, die sinds de jaren 1980 de Catalaanse hoofdstad mee heeft omgebouwd tot een van de grote aantrekkingspolen van Europa. "Neen, ik schuif niet aan in de rij van steden die een tweede Barcelona willen worden, of een Bilbao-bis. Antwerpen heeft een eigen identiteit. Die moeten we uitbouwen." De Solà-Morales vult aan: "Antwerpen heeft persoonlijkheid. Er is de Schelde, je hebt de Leien. Er is de kathedraal, maar ook de politietoren van Braem. Op bepaalde plaatsen moet de eigenheid van deze stad duidelijker gesteld worden. Op de Rooseveltplaats, maar ook in het noorden van Antwerpen liggen nog veel mogelijkheden."

De Solà-Morales hoedt zich evenwel voor kritiek op zijn collega's. Wat hij van het nieuwe justitiepaleis vindt, de gestarte heraanleg van de Leien en het geplande Museum aan de Stroom, hij beantwoordt de vragen als een volleerd diplomaat. Met "geen commentaar", dus.

Burgemeester en architect bleven over heel wat zaken algemeen. Ongetwijfeld ondergronds, maar waar worden de bus- en tramhaltes precies ingeplant? Hoe zal de verbinding tussen plein en opera eruitzien? "Er zijn nog te veel partijen met wie we rond de tafel moeten zitten", verantwoordt Janssens zijn terughoudendheid. "Met De Lijn en het Vlaamse Gewest. Ik wil dat dit project eenheid brengt en geen verdeeldheid zaait. Ik kan wel een ding zeggen: als het van ons afhangt gaat die ijzeren brug voor de verkiezingen in 2006 tegen de vlakte. Dat wordt hopelijk het begin van de heraanleg."

Het project moet het komende jaar gestalte krijgen. De BAM, de maatschappij die het Antwerpse masterplan mobiliteit beheert, zal budgetten vastleggen. Er is sprake van 25 tot 34 miljoen euro voor het hart van Antwerpen. Dat geld komt via de BAM van het Vlaamse Gewest. Janssens: "Als stad moeten we waakzaam blijven, willen we wegen op de beslissingen die in Brussel worden genomen. En wees gerust, we willen wegen op Antwerpen, onze stad."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234