Woensdag 20/11/2019

Film en politiek

Bunga bunga op het witte doek: film zet kort voor Italiaanse verkiezingen uitspattingen van Berlusconi in de kijker

Toni Servillo als Berlusconi tijdens de opnamen van Loro. ‘Er zijn veel films over Berlusconi gemaakt en hij is er nog altijd.’ Beeld rv

Italië kijkt vol ongeduld uit naar de nakende release van een film over Berlusconi’s bunga bunga-jaren. Net voor de verkiezingen van 4 maart. Maar of de film een impact zal hebben? "De Italianen zullen over de echte problemen stemmen: de immigratie, de economie."

Bedoeïenententen en lantaarns, buikdanseressen en champagne, sensuele muziek en tientallen mooie jonge vrouwen in de tuinen van een villa op de Janiculum-heuvel in Rome. Is het een scène uit een film of uit de recente Italiaanse politieke geschiedenis? Twee keer goed: het decadente feest is een tafereel uit Loro ('Zij'), de nieuwe film van Oscar-winnaar Paolo Sorrentino over Silvio Berlusconi en zijn entourage in de bunga bunga-jaren van orgieën in de villa’s van de voormalige premier.

Voor de meeste politici zou een film over seksschandalen een nachtmerrie zijn, zeker nu #MeToo de wind in de zeilen heeft. Loro zou voorgoed een einde kunnen maken aan de Berlusconi's ambities, maar de bejaarde rokkenjager heeft een griezelig talent om nederlagen, blunders, vernederingen en schandalen te overleven en er zelfs sterker van te worden.

Macht, geld en charisma

Universal Pictures, dat de film in Italië distribueert, weigert te zeggen of Loro nog voor de verkiezingen van 4 maart in de zalen komt. Maar ook als dat niet gebeurt, volstaat het nieuws over de nakende release om de seksuele uitspattingen van de schatrijke zakenman weer volop in de belangstelling te brengen.

Berlusconi lijkt er niet wakker van te liggen. Hij heeft zelfs voorgesteld dat Sorrentino zijn villa’s als locatie zou gebruiken. Volgens Il Giornale, Berlusconi's krant, is Loro een van de beste nieuwe films, “... een verhaal van macht, geld en charisma, gewijd aan Silvio Berlusconi”.

“Als de film voor de verkiezingen uitkomt, kan hij in Berlusconi’s voordeel spelen, omdat hij een reactie zal uitlokken”, zegt Vittorio Sgarbi, een bondgenoot van de miljardair en een kandidaat voor de post van minister van Cultuur in een toekomstige Berlusconi-regering. “Het is een interpretatie van de gebeurtenissen en er zullen heel waarschijnlijk kwetsende en lasterlijke episodes zijn. Maar dat betekent nog niet dat hij Berlusconi zal schaden.”

Volgens Michael Day, de auteur van Being Berlusconi: The Rise and Fall from Cosa Nostra to Bunga, hebben de meeste Italianen zich al een mening over Berlusconi gevormd en zal een nieuwe film daar weinig aan veranderen. “De man is vulgair, oneerlijk en onverbeterlijk, maar ook grappig”, zegt Day. “Hij is goed gezelschap. Hij lijkt niet rancuneus of haatdragend. Mensen kunnen dus nog altijd een plaatsvervangende opwinding voelen wanneer hij met zijn helikopter van de ene luxevilla naar de andere vliegt om groepsseks te hebben met vrouwen die jong genoeg zijn om zijn kleindochters te zijn.”

“Er zijn veel films over Berlusconi gemaakt en hij is er nog altijd”, zegt Maurizio Gasparri, een senator van Forza Italia, Berlusconi’s partij. “Dit is de gebruikelijke propaganda, maar de mensen zullen over de echte problemen stemmen: de immigratie, de economie.”

Het geheim van Berlusconi's succes is dat hij bij delen van het publiek een soort bewondering opwekt. En als Sorrentino's film de gebeurtenissen een schijn van glamour geeft of gewoonweg de decadente of absurde kant van de bunga bunga-saga in de verf zet, zou hij volgens Michael Day zelfs in het voordeel van Berlusconi kunnen spelen.

“In plaats van Berlusconi’s reputatie te beschadigen, zal een film met Sorrentino’s stijl en compositie de mythe waarschijnlijk versterken”, zegt Catherine O'Rawe, die aan de universiteit van Bristol Italiaanse film doceert. “Als feestscènes op die van La Grande Belleza lijken, waarmee Sorrentino in 2014 de Oscar voor Beste Buitenlandse Film won, zal Loro een visueel spectaculair beeld tonen van dat aspect van Berlusconi’s leven.”

Volgens recente peilingen zou het rechtse blok van Berlusconi in het beste geval 39 procent van de stemmen krijgen, te weinig voor een volstrekte meerderheid. Maar geen enkele partij zal een meerderheid veroveren, zodat langdurige coalitieonderhandelingen – een Italiaanse traditie – onvermijdelijk lijken.

Berlusconi is intussen 81. Dit is waarschijnlijk zijn laatste kans om het land opnieuw te leiden en zijn nalatenschap als staatsman te bezegelen. Maar er zijn veel obstakels op zijn weg naar de macht, waaronder een verbod om een politiek ambt te bekleden na zijn veroordeling wegens belastingfraude ( een beroep voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens is in behandeling). En later deze maand komt hij opnieuw voor de rechter: tijdens zijn vorige proces, over betaalde seks met een meisje van 17, zou hij getuigen hebben omgekocht.

Harde kern van aanhangers

Berlusconi kan zich troosten met de wetenschap dat zijn harde kern van aanhangers zich niets zal aantrekken van het nieuwe proces of van de film. Hij heeft altijd een voornamelijk vrouwelijk kiespubliek gehad en het bunga bunga-schandaal heeft dat niet veranderd, zegt Giovanni Orsina, een politiek historicus van de Università Luiss in Rome. Zijn fans zullen de film uitleggen als een nieuwe episode van een heksenjacht door links. “Het bunga bunga-schandaal heeft zijn impact al gehad.”

Volgens Maria Rosaria Colletti, een gepensioneerde advocate en een trouwe Berlusconi-fan, was het seksschandaal van bij het begin een onderdeel van een politiek gemotiveerd juridisch offensief, dat de premier in 2011 tot aftreden dwong.

“Het was een gedocumenteerde internationale aanval die uitmondde in een door andere Europese leiders georkestreerde staatsgreep”, verklaart ze. Ze vindt ook dat Berlusconi’s versierderspraktijken geen roofdierengedrag zijn maar het onvermijdelijke gevolg van zijn positie als eigenaar van een media- en televisie-imperium. “De enkele keren dat ik hem heb ontmoet, zag ik hoe meisjes hem letterlijk besprongen.”

De keerzijde van de Italiaanse tolerantie voor archaïsche seksuele zeden is een antipathie voor vrouwen die ertegen in verzet komen. Tijdens de recente Vrouwenmars in Rome sprak de Italiaanse actrice Asia Argento over de felle vijandige reacties die ze kreeg nadat ze Hollywood-producer Harvey Weinstein van verkrachting had beschuldigd. “Italië is in de middeleeuwen blijven steken.” Ze spoorde de vrouwen aan om niet op Berlusconi te stemmen. “Dankzij dat varken heeft de patriarchie ons DNA geïnfiltreerd.”

Na tien jaar crisis zullen de genderproblematiek en de #MeToo-beweging volgens de commentatoren geen grote rol spelen in de verkiezingen. De economie zal centraal staan.

“Links heeft de waarden van het gezin en van de kerk ontmanteld”, zegt Colletti. “Ik zie Berlusconi niet als een god, maar als iemand die staat voor wat ik wil.” Silvio Berlusconi, die zijn loopbaan als crooner op cruiseschepen begon, is misschien nog niet uitgezongen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234