Donderdag 14/11/2019

Bulletproof voor de klas

De kans dat een Amerikaanse scholier op school omkomt, is kleiner dan de kans getroffen te worden door de bliksem. Toch zijn leraren in de VS na de schietpartij in Newton als de dood voor weer een bloedbad. Na tornado- en brandoefeningen zijn er nu schietlessen voor leraren. Het loopt storm. 'Alles voor de kinderen.'

Om redenen die Alan Wheeler als jongetje niet had kunnen verzinnen, is hij terug op de school waar hij leerde schrijven en rekenen. Alleen staat hij nu voor de klas. Achter de tafels zitten geen kinderen, maar kleuterleidsters en onderwijzers. Op het bureau van de meester liggen geen krijtjes en pennen, maar vuurwapens. De docenten zijn er niet om te worden bijgeschoold, maar om te leren schieten en zonodig te doden.

Ze zijn hier voor een tweedaagse cursus. Melissa Colyer, een alleenstaande moeder van 35 die lesgeeft aan kinderen met leermoeilijkheden, zit vooraan. Zij is de gretigste. Ze heeft thuis in de tuin al staan oefenen met haar vaderswapen.

Jackie Hickman, een 35-jarige lerares Engels, is de luidruchtigste. Als later op de dag een kogel van 10 centimeter lang wordt getoond, zal ze roepen: "Die wil ik!"

Natuurkundeleraar Jeff Heinl (26) is de langste en de zwijgzaamste. Een stil water met diepe gronden, zo zal blijken.

Mark Christian, de 53-jarige onderdirecteur, is de rustigste en de belangrijkste. De oerleraar met zijn grijsblauwe ruitjeshemd dat losjes over zijn jeans valt. Maar achter de ondeugende twinkeling in zijn ogen zit een geheime liefde verborgen.

Jerry Cartmill, een 67-jarige Texaan, is de beminnelijkste. Hij valt wat uit de toon.Niet omdat hij lid van de Rotary is en een okergele trui draagt, maar omdat hij de enige niet-leraar is. Hij is begrafenisondernemer. Wat doet hij hier?

De les begint op tijd. Wheeler is de avond ervoor na zijn werk vanuit Cincinnati in twee uur naar hier gereden, naar South Point, een plattelandsstadje in het zuidelijkste puntje van Ohio. Wie er niet woont of werkt, heeft er niets te zoeken, of het moet de plek zijn waar je uitkijkt over drie staten: Ohio, Kentucky en West-Virginia. Het is de enige attractie van het stadje, waar in het centrum een kerkhof ligt en elke straat een kerk lijkt te hebben. Hier werd Wheeler geboren, ging hij naar school en bezocht hij de First Baptist Church. In het voormalige schooltje van de kerk begint hij deze zaterdagochtend aan zijn vierde schietcursus voor leraren uit de omgeving.

Want de schrik zit er goed in op de scholen van het Heartland, de Amerikaanse binnenlanden, sinds op 14 december een labiele jongen in Newton, Connecticut twintig schoolkinderen van zes en zeven jaar doodschoot. Meteen na dat tragische weekeinde kwam Mylissa Bentley, hoofd van een van de basisscholen in South Point, naar Wheelers wapenwinkel om een wapen te kopen. Al pratend kwamen zij op het idee van gratis schietlessen voor leraren. De eerste cursus was de dag na kerst. Veertig leerkrachten persten zich in het kleine klaslokaal. Hetzelfde gebeurde bij twee daaropvolgende trainingen. Nu bij de vierde keer zijn er 25 man. Wheeler zag de verkoop van vuurwapens in zijn winkel met 400 procent stijgen. "Een sneeuwbaleffect, een explosie in de vraag. Ik heb sinds Kerstmis niet veel meer geslapen", zucht hij. Behalve ICT-specialist op de universiteit van Cincinnati is Wheeler een officieel erkende wapeninstructeur en -handelaar. JD Armory, heet zijn winkel.

Hij slaapt dit weekeinde bij zijn oma in het huis dat al honderd jaar in de familie is. Alan werd opgevoed met wapens. Hij was acht toen opa hem leerde schieten. Zijn overgrootmoeder ging tijdens de Depressie in de jaren dertig met een geweer op jacht om aan eten te komen. "Zo aten ze en bleven ze in leven." Daarom houden Amerikanen volgens hem van vuurwapens. Het is een traditie. Ze gaan over van grootvader op vader, van vader op zoon. Voor Wheeler zijn het erfstukken die hij nooit zal afstaan.

Een weekeinde lang is de 37-jarige vrijgezel de wervelende gids in de wondere wereld van wapenminnend Amerika. Zijn T-shirt en spijkerbroek zijn oversized als bij een skater. Hij heeft een baard. Lange blonde lokken krullen onder zijn honkbalpet vandaan die hij met de klep naar achteren draagt. Soms vragen ze hem: "Hey man, heb je pillen?", maar zo iemand is hij niet. In zijn waardesysteem is geen plaats voor drugs. Hij berooft ook geen mensen "omdat dit tegen de wet is". Maar het is niet alleen omdat het niet mag. "Je pleegt geen moord, omdat het verkeerd is." Hij steekt zijn handen omhoog en roept: "Het is verkéérd!"

Treurige tijden

De lange dag begint. Tien uur lang worden de leraren onderwezen in alle aspecten van het wapen: hoe het in elkaar zit, hoe je het veilig moet gebruiken, wat het verschil is tussen pistool en revolver, tussen automatisch en semi-automatisch, hoe je het moet vasthouden, hoe je kunt uitvinden wat je dominante oog is, hoe je moet richten, hoe je daarbij je adem onder controle kunt houden, wat volgens de wet is toegestaan en wat niet.

De dag erop gaat het gezelschap naar buiten, naar een geïmproviseerde schietbaan in de heuvels. Daar zal twee uur lang worden geoefend met schieten.

Als de wettelijk voorgeschreven twaalf uur er dan op zitten, ontvangen de cursisten een getuigschrift van de National Rifle Association (NRA). Daarmee kunnen ze naar de sheriff voor een vergunning voor het verborgen dragen van een vuurwapen. Als ze dat, na te zijn gescreend, krijgen, mogen ze dat wapen echter niet meenemen naar school. Maar daarin komt misschien straks verandering.

Treurig vindt Wheeler het dat leraren zich nu moeten bewapenen. "Zou ik twintig jaar geleden niet hebben kunnen bedenken." Maar: "In die wereld leven we niet meer." Sinds de mensheid vijfduizend jaar geleden haar geschiedenis begon op te tekenen, kwam het nooit voor dat kinderen andere kinderen doodden. Maar dat is met de opkomst van de jeugdige massamoordenaar eind jaren zeventig veranderd. Geen enkel schoolkind is de afgelopen jaren door brand omgekomen, maar wel door geweld, zegt een oud-militair op een video.

Op een geluidsopname uit 1999 is een doodsbange vrouw te horen die met de politie belt terwijl twee leerlingen van de Columbine High School een bloedbad aanrichten. Zij probeert kinderen in veiligheid te brengen in de bibliotheek. De politie laat op zich wachten. "Dit is een demonstratie van volslagen hulpeloosheid", zegt Wheeler geëmotioneerd. "De politie moet mensen zoals wij beschermen, maar kan niet overal tegelijk zijn." Daarom is zijn remedie: bewapen jezelf. "Beter een wapen in de hand dan een politieagent aan de telefoon."

Hij toont een foto van een vrouw uit Columbine. "De moordenaars vroegen haar: geloof je in God? Ja, zei ze. Toen schoten ze haar dood." Het is muisstil in de klas.

Brandblusser

Wheeler gelooft niet in wetten die het wapenbezit aan banden leggen. Die zijn er alleen om de mensen een goed gevoel te geven. "If you outlaw guns, only outlaws will have guns", is hier het gezegde. Wapenverboden treffen alleen de gezagsgetrouwe burgers, niet de misdadigers. "Zij zijn misdadigers, dus breken ze wetten. Hoeveel wetten je ook hebt, iedere bad guy kan aan een wapen komen. Op dat moment wil je zelf ook bewapend zijn." Hij houdt een pistool omhoog: "Dit is een levensreddend stuk gereedschap, net als een brandblusser."

Mark Christians eerste reactie op voorstellen voor het bewapenen van leraren was als die van veel anderen: alsjeblieft niet zeg, geen wapens op scholen! Maar hij denkt er nu anders over. En hij is niet zomaar iemand: hij is de aanstaande directeur van het schooldistrict in South Point, dat bestaat uit een middelbare school, een onderbouw en twee basisscholen, bij elkaar 1.800 kinderen. Christian doet niet mee aan de cursus, maar moedigt collega's aan dat wel te doen.

Hij begrijpt wat er kan misgaan. Als schutters de school binnenkomen, dan kunnen de hersenen, de zintuigen en de motoriek volledig in de war raken van de schrik en de adrenalinestoot. Zelfs goedgetrainde politieagenten raken soms verlamd als ze plots belanden in een situatie van leven of dood. Het is moeilijk, zegt Christian. "Maar niet moeilijker dan neergeschoten worden", grapt hij.

Als directeurzal hij proberen het schoolbestuur over te halen wapens toe te laten op de scholen. Het voorstel is zeer omstreden bij docenten en ouders - 50 procent is voor, 50 procent tegen - en de tegenstanders roeren zich het hardst, zegt Christian. Hij wil niet dat íédere leraar een wapen bij zich heeft. Alleen de schoolleiding. Hij kent ze, allemaal hebben ze al een wapen waarmee ze geregeld schieten.

Buiten gekomen, draait hij onverwacht zijn heup naar voren en trekt hij zijn overhemd omhoog. Tevoorschijn komt een pistool, zijn Glock 27. Ook Wheeler tilt zijn shirt op: een Glock 19. Voor Christian is het een van zijn veertig wapens. Hij houdt er nu eenmaal van, zegt hij, zoals een ander auto"s verzamelt. Hij vertrekt. "Tot morgen op de schietbaan."

Raketwerper

's Middags leren de leraren in de gymzaal hoe een pistool schietklaar te maken. Melissa Colyer wil een 'gewapende docent' worden. Deze training is het begin. Natuurlijk, ook zij is bang voor het maken van fouten tijdens stresssituaties. Daarom wil ze hierna een cursus die haar een bulletproof mindset geeft, een kogelbestendig brein. "Als ik tegenover een moordenaar kom te staan, schiet ik, zeker weten. Ik wil niet dat ik ooit ouders in de ogen moet kijken en zeggen: doordat ik niet wist wat te doen, moeten we nu jullie kinderen begraven."

In scholen werden altijd al tornado- en brandoefeningen gehouden. Na de schietpartij in Columbine werden leerkrachten ook getraind in het afsluiten van de school. Door 'Newton' is Colyer ervan overtuigd: "Het bewapenen van docenten is de volgende logische stap."

Niemand zou Johanna Culver snel met een wapen associëren. Zij is 57, werkt met autistische kinderen en vertegenwoordigt het moedertype onder de leraressen. Toch loste zij als elfjarige haar eerste schot. Net als velen in de groep groeide zij op met wapens. Haar man heeft ook wapens. "Ik ben helemaal Amerikaan, hoor!", lacht ze. Ze kan zich niet voorstellen op iemand te moeten schieten. Maar ze heeft de verantwoordelijkheid voor haar leerlingen, die ze bij gevaar zelfs niet zomaar onder een tafel krijgt. Daarom is ze hier. "Doodsbang ben ik. Maar ik doe alles voor de kinderen in mijn klas." Ze wijst naar de dochters van president Obama. "Zij worden ook beschermd. Mijn kinderen zijn net zo belangrijk voor mij als zijn kinderen voor hem. Bespaar me de hypocrisie."

De zaterdagse les loopt op z'n eind. De balorigheid neemt toe. "Geef mij een raketwerper. Ik wil er zeker van zijn dat een aanvaller niet meer opstaat", roept Jackie Hickman. Waar kun je een wapen het beste laten, vraagt een lerares. Op je lichaam, antwoordt Wheeler. Stop je het in een tas, kast of la, dan vergeet je het en belandt het zomaar in de handen van een kind. In een NRA-folder staat een foto van een pistoolholster die kan worden vastgemaakt aan de beha, tussen de borsten.

Make my day

De volgende ochtend schijnt er een koude zon. In het hotel zitten een man en een vrouw aan het ontbijt, klaar voor een dag in de natuur. In hun strakke zwarte sportbroeken en knalgele jacks zijn ze duidelijk niet van hier. Als de vrouw hoort van de schietcursus, ontploft ze nog net niet. "Idioot", zegt ze. Ze is Ellen Difazio, een 45-jarige lerares van Long Island bij New York. "Er zijn nu al veel ongelukken met kinderen die bij de wapens van de ouders kunnen. Dat gaat ook op scholen gebeuren." Haar vader was scherpschutter bij de politie. "Hij zegt dat het zeer moeilijk is om goed te mikken in noodsituaties."

Bij de First Baptist Church staat Joey Payne te wachten. Hij is getrouwd met Wheelers tweelingzus Ellen. "Born of His spirit, washed in His blood", zingen de gelovigen in de kerk als Payne zijn wagen start en voorgaat naar Cold Spot, de plek in de heuvels waar hij en Wheeler een schietbaan hebben aangelegd.

Over de kale bomen hangt het grijze doodskleed van de winter. Het is net boven nul. De schietschijven bevinden zich op zo'n tien meter. Wheeler: "Doe je het op grotere afstand, dan is het schieten geen zelfverdediging meer, maar moord."

De leraren arriveren. Sommigen hebben plastic koffertjes bij zich in vrolijke kleuren, zoals bij handboormachines. Alleen zitten hier pistolen in, van henzelf of van familie. Jackie Hickman schiet als eerste. Elk schot resoneert tussen de heuvels. Verbazing. Ze heeft de roos uit de schietschijf aan flarden geknald. Ze heeft nooit eerder geschoten. Wheeler: "Vrouwen zijn de beste schutters." Ze doet de anderen voor hoe je je adem moet controleren bij het richten: adem in, adem uit, stop, schiet. En dat van die raketwerper, lacht ze, dat was natuurlijk een grap. Maar wie gelooft dat nog?

Jeff Heinl is aan de beurt. Hij lijkt in de verste verte geen wapenliefhebber, eerder iemand die is vergroeid met zijn computer. Niet dus. Hij bezit eigen wapens. Hij heeft zelfs iets heel moois bij zich. Hij daalt af naar zijn auto om terug te keren met een sovjetgeweer uit 1943. Make my day, stralen de ogen van Wheeler en Payne. Die Jeff - wie had dat verwacht?

Mark Christian is gearriveerd met zijn vrouw Cindy, hun zoon en een diplomatenkoffer vol verschillende types pistolen. Cindy en een kleuterleidster bespreken de inhoud alsof het een sieradenkistje is. Die vind ik te groot, zegt de kleuterjuf. Ja, vult de vrouw van de conrector aan, ik heb ook liever deze. Ze liggen fijner in de hand en de terugstoot is minder.

Afschrikking

Christian laat anderen een van zijn pronkstukken uitproberen: een 20 Gauge Mossberg Shotgun, een geweer met een korte kolf. "Goodness Gracious!", roept Jerry Cartmill uit. "Het lijkt wel een kanon."

Waarom is hij hier eigenlijk? Begrafenisondernemers zijn er toch meestal after the fact, nadát er doden zijn gevallen? Zeker, maar als die zijn afgeleverd en de politie is vertrokken, kan het gebeuren dat daders terugkomen om zich ervan te vergewissen dat hun slachtoffers echt dood zijn. Daar wil Cartmill op voorbereid zijn.

Zelfs het kleinste gevaar wordt serieus genomen. Nog steeds wacht achter elke heuveltop de indiaan. Is het idee van gewapende leraren geen te overdreven reactie? De kans dat een scholier op school wordt gedood, is 1 op de 3 miljoen. Kleiner dan de kans dat hij wordt getroffen door de bliksem. Christian: "Ja, het gaat om zeer weinigen. Het draait vooral om de afschrikking. Als misdadigers weten dat er wapens op school zijn, bedenken ze zich wellicht tweemaal."

De cursus zit erop. De leraren krijgen het NRA-diploma en vertrekken. Wheeler leeft zich nog even uit met de Mossberg Shotgun. Haalt snel achter elkaar de trekker over, knalt de lat met de schietschijf van de boom. Na het laatste schot draait hij zich om en roept: "I love America!"

Gelukkig houdt hij de loop in de lucht, in de veilige richting, zoals hij de leraars heeft geleerd.

Angela

Johnson (30)

lerares

Ohio

Mark Christian (53)

onderdirecteur

South Point

Alan Wheeler (37)

wapenhandelaar en -instructeur

Cincinnati

Johanna

Culver (57)

lerares

Kentucky

Jerry

Cartmill (67)

begrafenisondernemer

Huntington

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234