Zondag 04/12/2022

Buiten dreunt artillerie, hier de beat

De oorlog in Oekraïne betekende het einde van het nachtleven in Donetsk. Maar voor wie vertier zoekt én geld heeft, is er club S&S. Wel voor elf uur binnen zijn, want dan begint de avondklok.

Zaterdagavond, vijf voor elf. Nog vijf minuten tot de avondklok ingaat in Donetsk, de rebellenhoofdstad in Oost-Oekraïne. Twee dikke mannen in generaalsuniformen behangen met medailles stappen de nachtclub binnen. Net op tijd. De deuren gaan dicht. De komende zes uur kan er geen mens meer uit.

Tussen elf uur 's avonds en vijf uur 's ochtends is het ten strengste verboden op straat te zijn in de zelfuitgeroepen Donetsk Volksrepubliek. Vanwege de noodtoestand: het is nog steeds oorlog in Oost-Oekraïne. Alleen mensen met een ontheffingspasje mogen de straat op, zoals ambulancepersoneel, brandweer en leger. Wie zonder pasje gesnapt wordt op straat, riskeert vijftien dagen op het politiebureau.

De oorlog betekende twee jaar geleden het einde voor het nachtleven in Donetsk. Voor bijna al het nachtleven dan. Er is één club die iedere zaterdagnacht gewoon open is.

Voor de glazen deuren van nachtclub S&S kun je de doffe inslagen van artillerievuur horen. Avdiivka, het stadje waar de hevigste gevechten in ruim een jaar plaatsvinden, ligt slechts 8 kilometer verderop. Vorig weekend kwamen er vijf Oekraïense soldaten en twee rebellen om.

Achter de glazen deuren dreunen andere inslagen, dansbare beats. De lichten flitsen, de dj spint. Zo'n zeventig mensen hebben zich verspreid over de dansvloer en door de lounge. Voornamelijk mannen, ondanks de gratis entree voor vrouwen. Op de glazen tafels pronken flessen Kvareli-wijn uit Georgië, Poetinka-wodka uit Rusland en champagne uit Frankrijk. Hier zit de bovenlaag van het straatarme rebellengebied.

Middelpunt van de aandacht zijn drie vrouwen op bordeauxrode banken in de lounge. Ze hebben vijftien gasballonnetjes meegenomen die tegen het plafond aan zweven. De vrouw met de hoogste hakken is jarig. De hele nacht zullen de mannen het bij dit tafeltje gaan proberen. Ze hebben zes uur de tijd.

Klachten uit de loopgraven

De feesten in S&S zijn controversieel. Begin dit jaar belandden er foto's van de volle dansvloer op sociale media. Dat viel verkeerd bij andere inwoners van het rebellengebied. Zij hebben vrienden of familie in de loopgraven of raakten huis en haard kwijt. Geen tijden voor feest, vinden zij.

"Het is moeilijk voor ons om open te blijven", zegt Jelena Legostajeva, manager van S&S. Ze krijgt aan de lopende band klachten. Maar ze vindt dat een nachtclub moet kunnen. "Mensen komen hier voor afleiding. Het leven is al zwaar genoeg hier."

Afleiding is precies waarom Oleg (32) vannacht gekomen is. Buiten roken kan niet, dus zit hij in de rookruimte. Olegs beste vriend kwam om aan het front, andere vrienden zijn gevlucht. Maar hij praat er liever niet over. Hij is gekomen voor het feest. "Heb je die vrouwen met die ballonnen gezien?" Hij draait met z'n ogen.

Het is halftwee en bijna alle mannen zijn dronken. De lounge blijkt een karaokebar. De twee mannen in generaalsuniformen zingen zich schor. "Officieren, je hart staat in het vizier / Voor Rusland en vrijheid tot het einde / Laat de vrijheid schijnen / En in eenheid / Laat onze harten slaan." De liedjes van Oleg Gazmanov, de met Poetin bevriende zanger uit Rusland, doen het goed. Net als strijdliederen uit de Sovjet-Unie. Ontsnappen kan alleen naar de wc of naar de rookruimte. "De laatste slag is het zwaarst / En in Rusland wil ik thuiskomen / Ik heb mijn moeder al een tijd niet gezien."

Plots zijn de drie vrouwen verdwenen uit de lounge, alleen hun ballonnetjes zweven nog tegen het plafond. Ze zijn nergens te bekennen, ook niet op de dansvloer. "Ze zijn vertrokken", zegt Oleg in de rookruimte. "Wil je ook een taxi? Ik ken iemand."

De avondklok blijkt niet voor iedereen te gelden. Er bestaan nachttaxi's, sommige met ontheffingspasjes. Het tarief is veel hoger dan voor een ritje overdag.

Ook blijkt er een soort hotel te bestaan in de club. Voor mensen die het niet volhouden tot vijf uur of een privéplekje zoeken. Duizend Russische roebels (13,50 euro), een hoop geld in rebellengebied. Een hotelvergunning heeft S&S niet, dus heten de slaapkamers 'uitrustkamers'. Het wordt allemaal gedoogd door de leiding in rebellengebied.

Zwarte handel

De vraag dringt zich op wat de motieven zijn achter de avondklok. Gevaarlijk is het niet op straat: in Donetsk vallen al tijden geen mortieren meer. Maar het straatverbod en de knallen in de verte houden de bevolking bang voor het Oekraïense leger - volgens de lokale media de enige schuldige voor het geweld. Zo ontstaat er een beeld van de gewapende rebellen als onmisbare beschermers. Ondertussen kunnen mensen met geld zich 's nachts uitleven. Ook de stiekeme handel met Oekraïne speelt zich af in de late uurtjes, als er niemand op straat is.

Zondagochtend, halfvijf. Nog een half uur tot de avondklok afloopt, maar taxichauffeur Andrej rijdt zijn Lada voor bij de ingang van S&S. Zonder pasje. "Als ze me pakken, dan houden ze me een paar uur vast en kan ik weer gaan." Maar hij wordt bijna nooit gepakt, zegt hij. En in de nacht valt er veel meer te verdienen dan overdag. Want in de nacht zijn de mensen met geld op straat.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234