Zaterdag 05/12/2020

Buigen of barsten voor Tobback

De grond onder de voeten van Bruno Tobback wordt heter en heter. Niemand die al openlijk het ontslag vraagt van de sp.a-voorzitter, maar er is al helemaal niemand die hem nog de hand boven het hoofd houdt. In bepaalde kringen wordt zijn opvolging zelfs al voorbereid.

Bijna een maand na de verkiezingen is de socialistische geest uit de fles. In een dubbelinterview in het weekblad Knack stellen Kamerleden Hans Bonte en Peter Vanvelthoven het hele reilen en zeilen binnen hun partij fors aan de kaak. De partij heeft zich 'kapotgeregeerd' en had in de Arco-affaire nooit het hoofd mogen buigen voor CD&V. De socialisten zijn hun geloofwaardigheid kwijt op vlak van werkgelegenheid en sociale zekerheid, hun corebusiness. Er is geen groepsgeest meer. Dat iemand als gewezen Antwerps burgemeester en ex-voorzitter Patrick Janssens niet op een lijst wilde staan, noemen de parlementairen zelfs 'crapuleus'.

Gebeten hond is de partijleiding en voorzitter Bruno Tobback in het bijzonder. Hij heeft de campagne slecht vormgegeven, formuleerde nooit een treffelijk antwoord op N-VA en blokte alle suggesties om dat wel te doen door de rest van de partij radicaal af, hekelen de twee. De voorzitter heeft ook wel zijn verdiensten, menen Vanvelthoven en Bonte, maar om weer schwung in de partij te brengen rekenen ze toch op iemand anders. "Eenmaal de partij weer vooruitgaat, zullen er ook weer echte leidersfiguren opstaan. Een nieuwe Van Miert, een Vandenbroucke of een Tobback. Vader Tobback."

Hallo Bruno Tobback? "Geen commentaar", luidt het aan de andere kant van de lijn. Behalve dan dit: "Ik was blijer geweest wanneer die kritiek op een partijbureau geopperd was in plaats van in de pers." Is dat dan nooit gebeurd? "Tenzij ik een partijbureau gemist heb, niet nee."

Onzin, klinkt het eensgezind binnen de partij. Herhaaldelijk hebben verschillende leden, vooraanstaande leden zelfs, van het partijbureau getracht om de onvrede te uiten en de discussie op gang te brengen. Tevergeefs. Afgelopen maandag gebeurde dat zelfs nog. Tijdens de wekelijkse bijeenkomst opperde Gents burgemeester en oppersos Daniël Termont hoe het nu zat met die evaluatie van de verkiezingen? Komt ze er? Wanneer? En hoe? Een vraag die wel meer socialisten bezighoudt, maar ook eentje die de voorzitter niet graag hoort.

De mond gesnoerd

Termont werd met een ferme snauw de mond gesnoerd. Het Gentse zwaargewicht is nochtans geen criticaster van Tobback. Hij was zelfs de eerste om de dag na de verkiezingen de verdediging van Tobback op zich te nemen, toen de voorzitter zijn mandaat op tafel legde. De botte afwijzing van Tobback viel bijgevolg allerminst in goede aarde. Ook de pogingen van onder meer Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt en uittredend staatssecretaris John Crombez werd afgeblokt.

"Het is niet verwonderlijk dat de frustraties nu op deze manier naar buiten komen", verwijst een vooraanstaand socialist naar het interview in Knack. "Er borrelt de jongste weken heel erg veel. En als er intern niet geluisterd wordt, dan is het logisch dat het op een andere manier tot uiting komt."

De grootste bezorgdheid is de werking van de partij. Die zit niet goed, klinkt het her en der, op geen enkel niveau. Er is geen lijn, geen eendracht. Hoe kan het anders dat er in de verschillende kieskringen zo anders campagne gevoerd is, met een even wisselend resultaat? "Na het congres van Leuven vorig jaar zat de sfeer wel heel goed. We hadden een nieuw elan gevonden. Inhoudelijk is er dan ook echt geen probleem. Maar daarna is het stilgevallen", aldus een regeringslid. "Wat wij nodig hebben is dynamiek, geen dynamiet", vult een volksvertegenwoordiger aan.

Putsch

Het hoofd van Tobback wil niemand nu op het kapblok leggen. "Zo werkt het namelijk niet", meent een andere socialist. "Wat kopen we met een nieuwe voorzitter? Herbronning, dat is wat er nodig is. Geen paleisrevolutie."

Op korte termijn wordt er veel verwacht. Van het maandagse partijbureau, om te beginnen. Maar zeker van komende donderdag wanneer alle parlementairen verzamelen blazen in het Oost-Vlaamse Sint-Laureins voor een fractiedag. Komt Tobback daar niet goed door, dan mag hij wel een nieuwe ronde aanvallen verwachten. En die zullen zwaarder wegen dan deze en uit belangrijkere hoek komen. Een putsch verloopt immers altijd via hetzelfde stramien: eerst een aanval van de mindere goden, pas wanneer ze zeker zijn de genadesteek te kunnen toedienen nemen de kleppers het over.

Crombez aan de top

Aan de top wordt er al volop geanticipeerd op dat scenario. Indien nodig, zal John Crombez kandidaat zijn, wordt binnen de partij gefluisterd. De staatssecretaris heeft op 25 mei flink aan autoriteit gewonnen. Als uitdager van Hilde Crevits (CD&V) en Geert Bourgeois (N-VA) hield de poulain van Johan Vande Lanotte zich meer dan staande. Sp.a ging er zelfs nog een dikke 2 procent op vooruit. Als er kritiek komt op de 'hautaine' campagne van Tobback is het dat wat ook vaak naar bovenkomt: in West-Vlaanderen kon het wel, en zelfs door vintage sp.a te zijn.

Nog in het voordeel van Crombez speelt zijn sérieux, zijn degelijke bagage en vooral het feit dat hij open staat voor kritiek. "John draagt altijd en overal het overleg hoog in het vaandel. Hij zal zich nooit afsluiten, staat altijd open voor de inbreng van iedereen. Dat is precies wat we nodig hebben." De Oostendenaar heeft al een duidelijke fanclub.

Een partijtopper legt de vinger op de wonde: "Bruno kan gerust aanblijven. Maar dan moet hij wel dringend gehoor geven aan de vraag om verandering. Of Bruno blijft zitten hangt dus eigenlijk helemaal van hemzelf af."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234