Donderdag 28/10/2021

nederlandse verkiezingen

Buigen is even geen optie voor Mark Rutte

De Nederlandse premier Mark Rutte. Beeld EPA
De Nederlandse premier Mark Rutte.Beeld EPA

Diplomaten zullen nog wel even twisten over de vraag of het echt nodig was om de spanning met Turkije zo ver op te voeren. Premier Mark Rutte speelt hoog spel, maar met Wilders' hete adem in zijn nek, op een zucht van de verkiezingen, kon het even niet anders.

Rutte was het weekend druk met uitleggen hoezeer hij door Turkije voor het blok is gezet. Sinds medio vorige week probeerde Nederland duidelijk te maken dat een door Turkije geïnitieerde pro-Erdogan-demonstratie hier niet gewenst was. Terwijl de gesprekken daarover achter de schermen nog volop gaande waren, dreigde Turkije met "zware economische sancties". Nederland kreeg het verwijt dat het er "fascistische praktijken" op nahoudt. "Dat maakt de zoektocht naar een redelijke oplossing onmogelijk", zei Rutte, waarna hij zich schrap zette voor een reeks tegenzetten die zijn weerga in Nederland niet kent.

Niettemin zal men op het altijd zo voorzichtige ministerie van Buitenlandse Zaken verbaasd hebben opgekeken van de spierballentaal die het kabinet zaterdag uitsloeg. Doorgaans wordt in zulke conflicten - de laatste jaren vooral met Rusland en Turkije - onvermoeibaar gewerkt aan oplossingen achter de schermen: liever iets minder stoer, als de zaak maar wordt gesust.

"Dat zullen we nog weleens zien", zei de premier nu bijna schalks toen de Turkse minister van Familiezaken zaterdag aankondigde dat ze in Rotterdam zou komen spreken. Het is een staaltje megafoondiplomatie dat door Buitenlandse Zaken juist vaak aan Turkije wordt toegeschreven, doorgaans met de toevoeging dat Nederland zich tot zoiets niet wenst te verlagen.

Zou het kunnen dat ook de Nederlandse verkiezingscampagne een rol speelt?

Zeker is dat zaterdagavond vanuit Rotterdam alsnog de beelden kwamen die het kabinet deze week wilde voorkomen toen het de Turkse regering probeerde te bewegen niet naar Nederland te komen: beelden van Turkse Nederlanders met Turkse vlaggen die demonstreren om hun sympathie te betuigen voor een president van een ander land. Een president bovendien die nauwelijks meer ruimte laat voor de fundamentele waarden die Nederland graag uitdraagt, zoals open debat, persvrijheid en oppositie.

Politieke eenheid

Het was zo'n verhitte pro-Erdogandemonstratie die Rutte in de zomer verleidde tot zijn 'pleur op'-uitspraak, die sindsdien het thema werd van zijn herverkiezingscampagne: "Als je ons land zo fundamenteel afwijst, heb ik liever dat je weggaat." In die campagne heeft hij in de eerste plaats concurrentie van PVV-leider Wilders. Rutte wil nu niet de man worden die buigt in een baas-in-eigen-land-conflict. De dreiging van een sanctieoorlog neemt hij nu even voor lief. Dat zijn zorgen voor later.

En dat geldt kennelijk ook voor de politieke leiders van alle andere grote partijen, die zich als één man achter Rutte scharen. Kritiek komt alleen van DENK-voorman Kuzu. Zoveel vertoon van politieke eenheid was er niet meer sinds de aanslag op vlucht MH17. Het is geen gewaagde stelling dat deze diplomatieke ontsporing op een ander moment tot meer politieke verdeeldheid zou hebben geleid. Rutte zal er de overtuiging aan ontlenen dat hij het nog even snoeihard kan blijven spelen.

Ook de reactie van Wilders moet hem daarin hebben gesterkt. De PVV-leider zei: "We hebben een vijfde colonne in Nederland en die moet eruit." Voor Wilders had Erdogan dit weekend geen mooier campagnecadeau kunnen brengen. Rutte is vastbesloten daar niet zijn eigen cadeau aan toe te voegen.

Lees ook het standpunt van journalist Koen Vidal: "De Rotterdamse escalatie is voor Wilders een godsgeschenk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234