Vrijdag 23/04/2021

In memoriam

Buddy Elias: Anne Franks wilde neef

Buddy Elias over het dagboek van zijn nichtje Anne Frank:
Buddy Elias over het dagboek van zijn nichtje Anne Frank: "Toen ik het voor het eerst in handen kreeg, voelde ik mij trots maar tegelijk onpeilbaar triest."Beeld Ilvy Njiokiktjien

Het laatste familielid dat Anne Frank nog zelf heeft gekend, zo zal Buddy Elias de geschiedenis ingaan. De neef van Hitlers beroemdste slachtoffer werd 89 en stierf een natuurlijke dood bij hem thuis in Zwitserland.

Hij had levendige herinneringen aan zijn onfortuinlijke nicht, die na vele maanden onderduiken met haar familie werd verraden aan de Grüne Polizei - de dader blijft tot op heden onbekend. Anne Frank werd op het allerlaatste transport naar Bergen-Belsen gezet, zo wil de tragiek van de geschiedenis, waar ze in de allerlaatste weken van de oorlog stierf.

Buddy Elias' ogen vonkten van emotie als hij over haar sprak. "Vier jaar jonger dan ik, maar wel haantje-de-voorste als we speelden. Ze was een wilde meid, en ik was ook een wildebras. Wellicht konden we daarom zo goed met elkaar overweg. Zoals die keer dat ze mij zover kreeg om in de kleerkast van onze grootmoeder te duiken en haar spullen aan te trekken. Anne kwam niet bij van het lachen."

Was het de droom van Anne Frank om filmster te worden, dan zou haar neef dat later daadwerkelijk zijn, zij het op veeleer bescheiden wijze. Als acteur was hij te zien in series zoals Tatort tot Berlin, Berlin. Onlangs nog zette hij een rabbijn neer in The Monuments Men, waarin George Clooney en co meesterwerken - waaronder Het Lam Gods - moeten zien te redden uit de klauwen van de nazi's.

Shoppen in Basel

Clown was hij ook. Met het gezelschap Holiday on Ice toerde hij in die hoedanigheid jarenlang de wereld rond.

Halfweg de jaren negentig werd hij voorzitter van het Anne Frank Fonds. Hij kreeg het voor elkaar dat een hele vleugel van het Joods Museum in Frankfurt - zowel zijn als Annes geboortestad - werd gewijd aan de familie. Maar hij schrok er ook niet voor terug om wansmakelijke kledingproducenten te bestrijden die broeken verkochten onder de merknaam Anne Frank Jeans.

Hij herinnerde zich nog goed hoe hij, na die verdomde oorlog die hij zelf overleefde in het veilige Zwitserland, de eerste keer haar dagboek te zien kreeg. "Otto, Annes vader, overhandigde het mij en zei: 'Kijk, dit is Annes boek.' Hij huilde erbij. Ik zag haar foto op de cover en voelde mij trots, maar tegelijk onpeilbaar triest. Ik had moeite in die zinnen het meisje te vinden dat ik had gekend. Hier was een andere Anne aan het woord: intelligenter en volwassener, schrijvend over dingen waarover een kind normaal niet schrijft."

Hij bewaarde met zorg het laatste teken van leven dat hij van zijn nichtje ontving. 'Ik kan jullie de vacantiebrief nu niet schrijven', staat er op de kaart, in veruit het beroemdste kinderhandschrift uit de geschiedenis. 'Groeten en zoentjes, Anne.'

Poststempel was 5 juli 1942, daags voor het gezin verkaste naar het Achterhuis. In het dagboek dat Anne daar schreef, sprak ze Buddy Elias op verschillende plaatsen rechtstreeks aan. "Ze schreef dat ze had gedroomd dat we samen gingen shoppen in Basel", zei hij met een stem vol toonloze weemoed. "Dat maakt mij droef maar ook blij, omdat ze zelfs daar nog weleens aan mij dacht."

En, na een moment van zwijgzaamheid: "Nu gaat er geen dag voorbij zonder dat ik denk aan haar".

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234