Donderdag 11/08/2022

Bu Xiangzhi, de jongste grootmeester aller tijden

Tijdens de Culturele Revolutie, meer dan 30 jaar geleden, rustte er in China een taboe op het schaakspel. Tien jaar geleden telde het koninklijke spel in het land met de grootste bevolking ter wereld amper 10.000 beoefenaars. In 1999, nu de Chinese Volksrepubliek 50 jaar communistische revolutie viert, zijn ze ineens met meer dan twee miljoen. Het aantal Chinese schaaktalenten dat naar buiten treedt, is haast niet te tellen. Onlangs werd Xie Jun voor de tweede keer wereldkampioene bij de vrouwen. Het jongste Chinese wonderkind heet Bu Xiangzhi. Vorige week werd hij op 13 jaar, 10 maanden en 13 dagen de jongste grootmeester aller tijden.

Van onze medewerker

Wouter Janssens

Opzienbarend is de snelheid waarmee Bu de grootmeestertitel veroverde. Een jaar geleden maakte hij voor het eerst furore toen hij vlotjes wereldkampioen bij de 14-jarigen werd. Daarna bleef het een tijdje muisstil rond de jonge Chinees. Tot eind september. Toen won Bu met sprekend gemak in Hongarije toernooien in Paks en Boedapest, en scoorde er zomaar eventjes twee grootmeesternormen na elkaar. Terug in China nam hij meteen deel aan de Qingdao Cup, waar hij tweede werd en zijn derde en beslissende norm in de wacht sleepte. In totaal speelde de jonge Chinees in 33 dagen tijd in drie toernooien 29 partijen, en scoorde drie grootmeesternormen. Indrukwekkend!

Op zijn eerste twee Hongaarse normen valt niets af te dingen, maar aan Bu's laatste norm zit wel een reukje. Volgens de Fide-reglementen werden er gedurende al te veel dagen twee partijen gespeeld. Bovendien begon Xiangzhi in Qingdao met twee nederlagen tegen de Vietnamees Dao en de Tadjiek Isajev. In de partijen die hij daarna tegen landgenoten speelde, werd het hem vaak niet al te moeilijk gemaakt. In ieder geval is het een slechts een kwestie van tijd eer Bu de titel van internationaal grootmeester wordt toegekend.

Bu Xianghzi is een hardnekkige speler met een offensieve spelstijl. Aan zijn techniek kan nog geschaafd worden, wat betekent dat zijn progressiemarge nog erg groot is. Uit een interview op internet met zijn onafscheidelijke begeleider Zhao leren we dat Bu de zoon is van een ingenieur en een arbeidster, dat hij leerde schaken op 6-jarige leeftijd, en dat hij veel leest en graag voetbalt.

WIT: Xiangzhi

ZWART: Fogarasi 1. d4 d5 2. c4 Pc6 3. Pf3 Lg4 4. e3 e6 5. Pc3 a6 6. a3 Pf6 7. h3 Lh5 8. Le2 Ld6 9. b3 0-0 10. 0-0 b6 11. Lb2 dxc4 12. bxc4 Te8 13. Da4 Pe7 14. Tfd1 b5 15. Dc2 bxc4 16. e4 Lf4 17. g3 Lxf3 18. Lxf3 Lh6 19. d5 e5 20. Pa2 Pc8 21. Dxc4 Pd6 22. Dc2 a5 23. Pc1 Pd7 24. a4 g6 25. Pb3 f5 26. Lc3 Pf6 27. Pc5 fxe4 28. Lg2 e3 29. Pe6 exf2+ 30. Dxf2 De7 31. Lxe5 Pd7 32. Lc3 c5 33. dxc6 Dxe6 34. cxd7 Le3 35. dxe8D+ Txe8 36. Ld5 Lxf2+ 37. Kxf2 Pe4+ 38. Kg2 Pxc3 39. Lxe6+ Txe6 40. Td3 Te2+ 41. Kf3 Tc2 42. Td8+ en zwart geeft op.

De chronologie van het record van jongste grootmeester aller tijden: Bobby Fischer (USA, 15 jaar en 6 maanden in 1958), Judith Polgar (Hongarije, 15 jaar en 5 maanden in 1991), Peter Leko (Hongarije, 14 jaar en 6 maanden in 1993), Etienne Bacrot (Frankrijk, 14 jaar en 2 maanden in 1995), Ruslan Ponomarjov (Oekraïne, 14 jaar en 17 dagen in 1997), Bu Xianghzi (China, 13 jaar, 10 maanden en 13 dagen in 1999).

De volgende in de rij zou wel eens de Oezbeek Teimoer Radjabov kunnen zijn. Hij is 12 jaar en vijf maanden jong, bezit een Fide-rating van 2.438 punten, is regerend wereld- en Europees kampioen onder de twaalf jaar en is volgens velen nu reeds bij machte om aan de lopende band grootmeesternormen te scoren. Anatoli Karpov ziet in hem een toekomstig wereldkampioen. Teimoer Radjabov is net als Gary Kasparov afkomstig uit Bakoe.

Het 9de Abihome-jeugdtoernooi in Brussel heeft een grote verrassing opgeleverd. De 14-jarige Duitser Ilja Zaragatski begon met zeven overwinningen op rij, en deed alle favorieten één voor één in het zand bijten. Door vier remises in de slotronden stelde Ilja de eindoverwinning veilig. De Pool Jakub Filipek werd tweede, Luikenaar Stéphane Hautot eindigde verdienstelijk op de derde plaats. Bij de kadetten behaalde Gentenaar Christophe Grégoire een overtuigende overwinning, ondanks een nederlaag tegen naaste rivaal Steven Geirnaert.

Zaragatski leerde schaken in zijn geboortestad Sint-Petersburg in Rusland toen hij zes was. Thans woont hij met zijn ouders en zijn één jaar oudere zus in Mönchengladbach. Zijn spel straalt veelzijdigheid en een grote strategische rijpheid uit. Concentratie en een immense wilskracht lijken zijn belangrijkste schaaktroeven. Ilja is voor zijn leeftijd klein van gestalte, maar ook erg levendig en sportief, wat hem zeer geliefd maakt bij zijn collega's.

"Ik woon graag in Duitsland. Ik won er al vele jeugdtoernooien, maar dit is mijn grootste overwinning. Ik speel bij SG Bochum 31. In de Belgische competitie ben ik actief in het tweede team van landskampioen Rochade Eupen. Mijn schaakbegeleider is Bachmata, geen grootmeester, wel een erg goed trainer", aldus Ilja. Zijn vader en moeder zijn bescheiden mensen die hun zoon in Brussel op een toffe, niet-opdringerige manier begeleidden."

Ilja droomt ervan om ooit een sterk grootmeester worden. Als hij zich blijft ontwikkelen, behoort dit zeer zeker tot de mogelijkheden. Hij is zich bewust van zijn eigen kunnen, maar toont nog zeer lief, onschuldig, zelfs timide. Misschien moet hij ook wat meer "hardheid" en "gemeenheid" ontwikkelen.

Een andere verfrissende verschijning in de top van het klassement was de Oekraïense Olga Dolzjikova. Voor het overige viel helaas de magere bezetting van de hoofdgroep op. Tal van Belgische top- en subtopspelers bleven onverklaarbaar afwezig. "Ik kan niet meteen een duidelijke oorzaak aangeven. De voorbereiding verliep niet anders dan in de vorige jaren. Misschien moet ik toch het één en ander herbekijken. Als ik het op voorhand geweten had, zou ik de twee groepen samengevoegd hebben", aldus toernooidirecteur Benny Asman.

De eindstanden

Junioren: 1. Zaragatski 9/11; 2. Filipek 8,5; 3. Hautot 7,5; 4. Vink, Dolzjikova, Balcerak J. 7; 7. Donovan, van Zutphen 6 enz.

Kadetten: 1. Grégoire 9,5/11; 2. Geirnaert, Hansen 8,5; 4. Hansell, Charmen, Heppell 8; 7. Meeuwissen, Vanlerberghe, Waller 7,5 enz. WIT: Hautot

ZWART: Zaragatski 1. e4 e6 2. d4 d5 3. e5 c5 4. c3 Pc6 5. Pf3 Pge7 6. Ld3 cxd4 7. cxd4 Pf5 8. Lxf5 exf5 9. 0-0 Le7 10. Pc3 Le6 11. a3?! h6 12. b4?! (Hautot volgt een verkeerd spoor in een weinig gespeelde variant. Op de damevleugel heeft hij niets te zoeken. Normaal gesproken anticipeert wit met h4 op zwarte koningsvleugelexpansie met g5. In de gewijzigde omstandigheden besluit Zaragatski wijselijk tot de korte in plaats van de lange rokade: hij krijgt nu de belangrijke c-lijn in handen en kan daardoor het verdere verloop van de gebeurtenissen dicteren) Db6 13. Pe2 0-0! 14. Dd3 Tfe8 15. Pg3 Lf8 16. Ph5 Tac8 17. Td1 a5! 18. b5 Pe7 19. a4 Pg6 20. Pd2?! Dc7 21. Pb3?! b6! 22. Ld2 Dc4?! 23. Df3 Dc7 24. Tdc1 Db7 (Dd7? 25. Lxh6) 25. h3 Kh8 26. g4? fxg4 27. hxg4 Dd7 28. g5 Lg4 29. Dh1 Lxh5 30. Dxh5 Df5 31. Dh1 Pf4 32. Lxf4 Dxf4 33. Dxd5 Dxg5+ 34. Dg2 Df5 35. Dg3 Lb4 36. Kg2 Txc1 37. Txc1 Te6 38. Kf1 Tg6 39. De3 Dg4 40. d5? Dg2+ 41. Ke2 Dxd5 42. Pd4 Lc5 43. Td1 Da2+ 44. Td2 Dxa4 en zwart won gemakkelijk.

Uitslagen van de tweede ronde. Tweede afdeling A: Kortrijk-Temse 3,5-4,5; KGSRL III-Oostende 4,5-3,5; Oude God-KBSK 1-7; MSV-Waregem 6-2; Izegem-OSK 0-8; Beveren-Hoboken 6-2. Tweede afdeling B: Rochade II-Desperado 4-4; Waver-Ans 5,5-2,5; Woluwe-CREB II 4,5-3,5; Anderlecht II-Namen 1,5-6,5; Mechelen-Bosvoorde 3-5; Charleroi-Genk 3-5.

- Leuven: schaakkring Desperado organiseert van 10 tot 13 november het 11de Open Internationaal Toernooi van Leuven. Zeven ronden volgens het Zwitsers systeem.

Eerste prijs: 40.000 frank. Inschrijvingen: Johan Vanhaverbeke, 016/62.32.68.

Wit: Kg1, Db3, Ta1, Tf1, Lc1, Lg2, Pd2, Pf3, pia2, b2, c4, e3, e5, f2, g3, h2.

Zwart: Kc8, Dd7, Td8, Th8, Lf8, Lh3, Pc6, Pf8, pia7, b7, c7, d3, f7, g7, h5. 1. e6! Lxe6 (Dxe6 2. Pg5) 2. Pe5! Pa5 3. Lxb7+ en zwart verliest zijn dame.

Vandiest (1999)

Wit: Kd5, pib4, g2, h3.

Zwart: Kf5, pib5, f4, g5.

Opnieuw een elegante compositie van onze goede vriend Julien Vandiest, en weer een eerste plaatsing voor De Morgen. Wit aan zet speelt en wint. Als uitzondering op de regel moet wit in een pionneneindspel meteen de oppositie opgeven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234