Maandag 06/04/2020

Brutale gifmoord plaatst Londen voor duivels dilemma

Tien jaar na de vergiftiging in Londen van de vroegere spion Alexandr Litvinenko wijst nieuw onderzoek op instemming van president Poetin. 'Onacceptabel', zeggen de Britten. 'Partijdig', vinden de Russen.

De Russische staat heeft het internationale recht op 'flagrante en onacceptabele' wijze geschonden. Met deze woorden veroordeelde de Britse minister van Binnenlandse Zaken, Theresa May, de betrokkenheid van Vladimir Poetin bij de moord in 2006 op de voormalige Russische spion Aleksandr Litvinenko. Maar voor harde sancties tegen Moskou deinst de regering-Cameron terug.

May liet het Lagerhuis weten "niet verrast" te zijn dat onderzoeksrechter Robert Owen heeft geconcludeerd dat de Russische president waarschijnlijk persoonlijk opdracht heeft gegeven voor de opzienbarende moord. May had aanvankelijk geweigerd de vergiftiging van Litvinenko serieus te laten onderzoeken om de relatie met Moskou niet op scherp te stellen. Pas in 2014 gaf de Conservatieve bewindsvrouw groen licht.

De Britse regering ziet zich nu gesteld voor een duivels dilemma. Het harde oordeel van Owen komt op een buitengewoon ongelegen moment. Over twee weken is premier David Cameron gastheer bij een nieuwe Syrië-conferentie. De steun van Poetin, zijnde een bondgenoot van dictator Bashar al-Assad, is hard nodig bij het zoeken naar een oplossing voor de burgeroorlog in Syrië.

May beloofde het Lagerhuis de banktegoeden te bevriezen van de vermoedelijke moordenaars, Andrei Loegovoj en Dmitri Kovtoen. Zij zitten zelf allebei hoog en droog in Moskou. Tevens kondigde ze aan de Russische ambassadeur, die Owens onderzoek als een "provocatie" heeft afgedaan, te ontbieden.

Van de Russen valt weinig medewerking te verwachten. Het Kremlin liet meteen weten dat de manier waarop de Britten deze zaak hebben behandeld een schaduw zal werpen over de verhouding tussen beide naties. Woordvoerder Maria Zacharova noemde het "gepolitiseerde" onderzoek "partijdig en ondoorzichtig", terwijl haar collega Dmitri Peskov zich afvroeg of het "een geval van Britse humor" is. In de rapportage van Owen staat onder meer dat de Russische autoriteiten de Britse rechercheurs tijdens hun onderzoek in Moskou, tien jaar geleden, continu hebben tegengewerkt, onder meer door het hen te verbieden gesprekken op te nemen en hen te laten verdwalen in het verkeer. "Het onderzoek verliep niet gladjes", zo vatten ze hun expeditie samen.

Bevriezen van roofgoed

De weduwe van Litvinenko was in haar nopjes met het oordeel van Owen. Jarenlang heeft ze gestreden voor dit gerechtelijke onderzoek, daarbij financieel gesteund door Boris Berezovski. Deze oligarch en gedoodverfde vijand van Poetin werd een kleine drie jaar geleden, geheel onverwachts, dood aangetroffen op diens Engelse landgoed.

Marina Litvinenko pleitte voor een inreisverbod voor Poetin en al diens vertrouwelingen, alsmede het uitzetten van leden van de Russische inlichtingendienst in Londen. Ook het bevriezen van het roofgoed van mensen uit Poetins kring behoorde tot de suggesties. Volgens haar zijn de Britten het moreel verplicht, al was het maar omdat haar man ook als adviseur zou hebben gewerkt voor de Britse geheime dienst MI6.

Marina Litvinenko kreeg steun van de leider van de Liberaal-democraten. "Het is opmerkelijk dat een regering die geobsedeerd is met Britse soevereiniteit als het om de EU gaat, tegelijk zo weifelend reageert wanneer een agressieve buitenlandse macht een moord laat plegen in de straten van onze hoofdstad", zei Tim Farron.

Labours fractiewoordvoerder voor Binnenlandse Zaken, Andy Burnham, beweerde dat het tijd is om Poetin het WK voetbal te ontnemen. Ook binnen conservatieve kringen bestaat onvrede over de onwil om harder op te treden. "We moeten achter de poen van Poetin aangaan, op de Bahama's en op Cyprus", verklaarde het Conservatieve Kamerlid David Davis. "Uiteindelijk beland je op een punt waarop je een dictator moet stoppen, net zoals in de jaren 30."

In The Daily Telegraph beweerde commentator Con Coughlin dat het tijd is voor verzet tegen Poetin, ongeacht de diplomatieke gevolgen. "Hij loog toen hij zei dat er geen Russische troepen waren op de Krim tijdens de illegale annexatie en hij loog toen hij beweerde dat Rusland niets van doen had met het neerhalen van vlucht MH17."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234