Zaterdag 30/05/2020

Zakjesverbod

Brusselse mentaliteit is nog niet helemaal 'zero plastic'

Op de markt in de Koninklijke Sainte-Mariestraat in Schaarbeek domineren de zakjes nog steeds het straatbeeld. Beeld Illias Teirlinck

Vanaf dit weekend zijn plastic wegwerpzakjes helemaal uit den boze in de Brusselse winkels. Vooral de kleine handelaars hebben een moeilijke overgangsperiode achter de kiezen, want de nieuwe mentaliteit sijpelt bij sommige klanten traag door.

“Ik heb al een klant gehad die de zakjes met kruiden terug in het rek gooide, toen ik vertelde dat ik hem geen gratis zakje kon meegeven”, zucht Adil, een van de vele marktkramers op de vrijdagsmarkt in de Koninklijke Sainte-Mariastraat in Schaarbeek. Nochtans is de affiche boven zijn kruiden duidelijk: gedaan met wegwerpzakjes, breng een boodschappenwagen of herbruikbare tas mee. Voor 10 cent kunnen Adils klanten wel nog een biologisch afbreekbaar zakje meekrijgen.

Sinds 1 september zijn plastic kassazakjes in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest verboden, maar de handelaars kregen nog drie maanden respijt om hun stock aan hun klanten te slijten. Die overgangsperiode eindigde nu. Supermarkten, marktkramers, kledingverkopers, zelfs frituurhouders: wie nu nog volhardt in de boosheid en daarop betrapt wordt, heeft een boete aan de rekker.

Nochtans zou je die duurzame omwenteling op het eerste zicht niet toegeven in de Sainte-Mariestraat. De stevige tassen en boodschappenwagens zijn duidelijk in de minderheid, sommige passanten hebben hun handen vol met doorschijnende zakjes. Erop aangesproken reageren ze vaak geprikkeld. “Dat zijn toch uw zaken niet?” Anderen zeggen dan weer dat ze hun herbruikbare zak thuis vergeten zijn.

50 tot 62.500 euro boete

“Maar de meeste zakjes die je hier rond je ziet, zijn biologisch afbreekbaar en dus weldegelijk toegelaten”, zegt de patrouillerende gemeenschapswachter. Hij is er zeker van dat alle handelaars mee zijn met de ‘zero plastic’-campagne. “De meeste zijn er zelfs van overtuigd dat dit een goeie zaak is voor het milieu. Maar af en toe zorgt het voor spanningen met een klant en dat is voor hen niet leuk natuurlijk.”

Zakjes, biologisch afbreekbare dan wel, zijn nog steeds de norm in de Sainte-Mariestraat.Beeld Illias Teirlinck

Bij de melk en eieren van Hachim is hetzelfde verhaal te horen. “Ach, het is een kwestie van mentaliteit. Als ze telkens 10 cent moeten betalen voor een speciaal zakje, zullen ze het wel leren hoor.” Een vaste klant van hem heeft een stevige boodschappentas vast en knikt naarstig. Of ze die dan nooit eens durft vergeten en een zakje wenst? “Neen, eigenlijk niet. Ik ben gewend van overal mijn tas mee te nemen.”

‘Geef het gewoon nog wat tijd’, lijkt het credo van de marktkramers, die natuurlijk jarenlang een omgeving hebben gekend waar zakjes uitdelen bon ton was. Al lijkt het naïef om te denken dat het probleem enkel bij de klanten ligt. Op de Zuidmarkt en in Sint-Gillis, waar marktkramers het verbod al langer moeten naleven, loopt niet iedereen mooi in de pas.

Bij Leefmilieu Brussel hebben ze er echter een goed oog in dat de mentaliteitswijziging bij de handelaars definitief is ingezet. “Honderd procent overtuigden ga je wellicht nooit bereiken, maar bij een controle midden oktober zagen we dat 70 procent de plastic zakjes al achterwege had gelaten”, zegt woordvoerder Nathalie Guilmin. Controles van wijkagenten of de milieudienst zullen het laatste gaatje moeten dichten. Afhankelijk van de zwaarte van de inbreuk kan de boete op 50 tot 62.500 euro komen te staan.

Fiftyfifty

Terwijl de Sainte-Mariestraat na de middag langzaamaan leegstroomt, wordt het Ardense Jagersplein een tweetal kilometer verderop van verse kraampjes voorzien. Minder druk, maar opvallend genoeg zijn er veel meer herbruikbare tassen te zien. “Fiftyfifty”, schat de uitbater van een mediterraans getint kraam.

Hoewel ze ook hier af en toe een lastige klant voor de neus krijgen, draaien sommigen de rollen zelfs om. “Bepaalde klanten weigeren hier pertinent een plastic zakje”, klinkt het bij het groente- en fruitkraam, waarvoor het totaalverbod pas vanaf 1 september 2018 ingaat.

Elke klant krijgt van Jean een gratis herbruikbare zak. 'Eenmalig wel, en gelukkig heb ik een uitstekend geheugen.'Beeld Illias Teirlinck

Bij het zuivelkraam van Jean vinden we wel nog een verboden vrucht. Hij toont een flinterdun klein plastic zakje, waarin hij zijn verse geitenkaas of bakjes met rabarberkonfijt wegstopt. “Niet toegelaten, maar die producten kan ik nu eenmaal niet bij de rest van de koopwaar stoppen. Dan wordt het een plakkerige boel.”

Een gebrek aan ecologisch bewustzijn kun je hem echter niet aanwrijven. Op de glazen yoghurtpotjes heft hij al 25 jaar statiegeld en de jongste drie weken deelt hij stevige, herbruikbare tassen uit aan zijn klanten. Gratis en voor niets, terwijl elk exemplaar hem ongeveer 80 cent kost. “Een eenmalige geste, want het is natuurlijk de bedoeling dat ze de week erop met die tas naar de markt komen. Gelukkig heb ik een uitstekend geheugen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234