Donderdag 28/01/2021

Brusselse kunsthandelaar brengt kunstbeurs Tefaf in opspraak

Het is wat ironisch dat een van van de keurmeesters op de internationale kunst- en antiekbeurs Tefaf in Maastricht, de Brusselse kunsthandelaar Emile Deletaille, nu zelf betrokken blijkt bij een betwiste handel in Afrikaanse beeldjes. Deletaille, die op de Brusselse Zavel een grote galerie-kunsthandel exploiteert, geldt als een expert inzake Afrikaanse kunst. Volgens het NRC-Handelsblad wordt hij als keurmeester geacht de aangeboden stukken op de beurs in Maastricht te beoordelen op hun authenticiteit, hun herkomst en hun kwaliteit.

Brussel

Van onze medewerker

Eric Bracke

Woensdag liet de Nigeriaanse ambassade in Den Haag conservatoir beslag leggen op vijf voorouderbeeldjes uit de Nok-cultuur (zie DM van gisteren) die uitgerekend op de stand van Deletaille te koop werden aangeboden. De deurwaarder die voor de Nigeriaanse ambassade optrad, heeft de terracotta grafbeeldjes, die tussen 2.000 en 4.000 jaar oud zouden zijn, in bewaring gegeven in een depot van het Bonefantenmuseum in Maastricht.

Deletaille verklaarde dat hij de beeldjes op legitieme wijze bij een Belgische tussenhandelaar heeft gekocht en weigert voorts commentaar te geven. In de Volkskrant nam de voorzitter van Tefaf, Dave Aronson, alvast indirect de verdediging van de Brusselse kunsthandelaar op zich. Aronson stelt dat het onmogelijk is voor de handelaren om de herkomst van elk stuk met zekerheid na te gaan. In het geval van de zaak-Deletaille wees hij erop dat na controle bij het Art Loss Register, een instantie die gestolen kunstvoorwerpen registreert, was gebleken dat de beeldjes niet op de lijst voorkwamen. Volgens hem is het nu aan de Nigeriaanse overheid om te bewijzen dat de Nok-beeldjes wel degelijk gestolen zijn.

De zaak werd eigenlijk dinsdagochtend al aan het rollen gebracht door de gewezen kunsthandelaar en -smokkelaar Michel van Rijn. Deze Nederlandse avonturier, die zijn ervaringen onlangs verwerkte in de thriller Het Mekka Manuscript en zijn kennis geregeld ter beschikking stelt van Scotland Yard, wees in het KRO-programma Ontbijt-tv met een beschuldigende vinger naar de kunsthandelaar die de Nok-beeldjes aanbood. Dat Van Rijn vertrouwd is met deze beeldjes hoeft niet te verbazen. In Noordwest-Nigeria, rond het stroomgebied van de Niger, worden de oude graven uit de Nok-cultuur al meer dan tien jaar lang geplunderd door kunstrovers. Voor de beeldjes die in het graf werden meegegeven met de afgestorvene, werden tien jaar geleden prijzen betaald van meer dan zes miljoen frank. Enkele jaren later tuimelden de prijzen echter naar beneden door het overaanbod op de markt. Volgens de Volkskrant waren de beeldjes op de stand van Deletaille voor meer dan 600.000 frank per stuk te koop, dat is nog een tiende van tien jaar geleden.

Vele van die beeldjes zijn ongetwijfeld ook in Brussel op de markt gebracht. Onze hoofdstad is immers de draaischijf in de handel van etnische kunst. Inspecteur Callens van de afdeling kunstdiefstallen van de gerechtelijke politie in Brussel bevestigde ons gisteren het belang van de Brusselse markt voor etnische kunst. "De handelaars in etnische kunst hebben hier trouwens hun eigen vereniging, waar de heer Deletaille een van de belangrijke leden van is", aldus Callens. "Unesco heeft een boek uitgegeven met de honderd meest gezochte cultuurgoederen dat we geregeld gebruiken bij onze rondgang in de buurt van de Zavel."

Een zaak betreffende de grafbeeldjes uit de Nok-cultuur heeft hij echter nog niet moeten behandelen. "Een tweetal jaar geleden hebben we wel een masker geretourneerd dat uit een Afrikaans museum was gestolen en zich bij een Brusselse handelaar bevond." Callens zegt de handel in etnische kunst grotendeels als roofbouw te beschouwen. "Persoonlijk vind ik het een vorm van diefstal van cultuurgoederen. De handelaars hier wijzen dan op de onstabiele regimes in Afrika waarbij de verschillende etnieën die aan de macht komen de cultuurgoederen van de anderen zouden vernietigen. Ze voeren aan dat de stukken door hun toedoen bewaard blijven voor het nageslacht, daarbij zedig verzwijgend dat ze er ook grof geld mee verdienen."

De zaak van de Nok-beeldjes doet het imago van Tefaf, dat een van de grootste kunst- en antiekbeurzen ter wereld is, alvast geen goed. Eerder deze week kwam aan het licht dat drie schilderijen die twee jaar geleden op de beurs in Maastricht werden verkocht, deel uitmaakten van de collectie van Adolphe Schloss, die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gestolen.

GP'er Callens: 'Hoofdstad is draaischijf in handel van etnische kunst'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234