Donderdag 28/05/2020

Brusselse ego's en Antwerpse scherven

getrouwtrek om burgemeester was zorgvuldig geregisseerd mediaspektakel

De desintegratie van Antwerpen had ook haar mooie en echte momenten. Tuur Van Wallendael, die niets verweten kon worden, maar dan 'uit puur geluk, want ik was vergeten dat ik zo'n kaart had'. De dramatische en echte momenten: diezelfde Tuur, nadat hij zijn jarenlange vriend Nolf naar de gerechtelijke slachtbank had geleid - ''t is niet gemakkelijk' -, de pijn op het gezicht van Leona Detiège, een carrière van decennia in scherven door normvervaging van Pecotex-niveau. Maar qua echtheid hebben we het dan wel gehad. Voor het overige werd een zorgvuldig geregisseerd mediaspektakel opgevoerd, zij het met behoorlijk wat valse noten, terwijl in de coulissen de ego's zich roerden, en vriend en vijand soms wel eens in hetzelfde kamp bleken te zitten.

Eigenlijk was Karel De Gucht niet eens naar Antwerpen vertrokken met de bedoeling zijn schepenen over de kling te jagen. Net zoals een slinkende groep redelijk denkende mensen vond hij het gedoe met de Visa-kaarten een stommiteit buiten categorie, maar nog niet meteen reden om ontslag aan te bieden. Het waren zijn eigen schepenen, Dirk Grootjans op kop, die hem overtuigden. Grootjans junior had de hoop gekoesterd om net als vader Frans een Antwerpse patron te worden, een figuur die in de stad respect afdwong. Hij halveerde zijn loon door zijn advocatenkantoor zowat til te leggen, werkte zich de naad uit het lijf, om dan vast te stellen dat hij niet meer buiten kon komen zonder beschimpt en uitgelachen te worden. Hij had zich dat toch allemaal iets anders voorgesteld, en voor hem hoefde het echt niet meer. De demoralisatie in het zittende schepencollege was totaal, en dus bleef er weinig anders over dan een harakiri in dominostijl: een na een vielen ze bij bosjes.

Dat scenario was meer verwacht door Ludo Van Campenhout en Patrick Janssens, die de sfeer in Antwerpen beter aanvoelden dan de man van Berlare en oordeelden dat een collectief ontslag net het symbolische paardenmiddel was dat de stad nodig had. En wie beter dan zijzelf konden dan de sterke tandem vormen van jonge klokkenluiders die, enigszins tegen hun zin, hun mouwen opstroopten en aan de opdracht van de laatste kans begonnen?

Een goed plan, maar net iets te goed voor de SP.A, vonden enkele VLD'ers. Bart Somers begon de VLD-top voor te rekenen hoe Patrick Janssens tot op 18 mei iedere dag in het nieuws zou komen. Dag één met de fiets naar het stadhuis, dag twee een publieke verbranding van Visa-kaarten, dag drie een nieuw te ontdekken schandaaltje, dag vier een persconferentie als nationaal partijvoorzitter, dag vijf... De boodschap was duidelijk. Als ze dan toch de burgemeester wilden, zou daarvoor betaald moeten worden, en zwaar. Met het fiat van Guy Verhofstadt, die dezer dagen in campagnetermen denkt, eet, drinkt en slaapt, ging Somers pro forma het burgemeesterschap opeisen in TerZake, dat in de loop van de week zou uitgroeien tot geliefkoosd medium van de politici om elkaar al dan niet gecodeerde boodschappen toe te sturen.

De SP.A reageerde echter totaal onverwacht en gaf het veld vrij, met als onverwachte raadgever Ludo Van Campenhout, die de VLD-strategie had overgebriefd, en wist dat zijn partij eerst met Leo Delwaide zou afkomen, een bod dat vrij makkelijk gepareerd zou kunnen worden.

Vanaf dan sloeg de verzuring toe. In de Wetstraat 16 werd gebruld omdat de socialisten zich weer eens grootmoedig hadden kunnen opstellen, wetend dat ze toch niet konden verliezen. Het was wederom Bart Somers die met een ideetje kwam: Hugo Coveliers. Wanneer dat zou lukken, was Somers meteen ook de grote Antwerpse concurrent voor het federale parlement kwijt, en lukte het niet, dan had hij zich minstens grootmoedig getoond tegenover de man van wie hij het lijsttrekkerschap had ingepikt. En bovendien was de SP.A weer aan zet.

Rood en blauw wisten bij voorbaat dat Coveliers geen kans had. Niet alleen omdat de procedure volledig haaks staat op de VLD-standpunten inzake rechtstreekse verkiezingen van de burgemeester, waarbij de grootste fractie initiatiefrecht krijgt, maar ook omdat het juridisch-technisch een nagenoeg onhaalbare kaart is. Om te lukken moet er immers een unaniem positief advies komen van de Antwerpse bestendige deputatie: zelfs als de socialisten daarin hun goedkeuring gaven, zou het voor Stefaan De Clerck wel een erg grote verleiding zijn geweest om via zijn deputé een spaak in het wiel van Verhofstadt te steken. Maar dat soort argumenten, ook aangeleverd door Patrick Dewael, vermocht niets te veranderen aan de strategie van de man die desnoods in een nacht een jeugdgevangenis laat bouwen.

Ook al wist iedereen waar men dan zou uitkomen, eerst diende het spel van de perceptie te worden gespeeld: Janssens mocht niet overkomen als de man die machtshongerig de sjerp opeiste, dus moest er nog maar eens een groot en symbolisch offer gebracht worden: ontslag als partijvoorzitter. Wat dan weer de woede in het rode kamp deed opflakkeren: na zijn ontslag bij Patrick Dewael beende Steve Stevaert onmiddellijk door het Warandepark om Verhofstadt in te peperen dat het nu wel gedaan moest zijn met het 'geziever.'

Echt lukken deed dat niet, want door de nieuwe posities op het schaakbord krijgen we nu nog meer een rechtstreeks tweegevecht tussen de Gentenaar en de Limburger, tussen wie al zo al niet veel liefde verloren was. Zelden is de verdeeldheid tussen rood en blauw groter geweest, zelden de persoonlijke animositeit intenser.

Ondertussen was het spel wel in de eindfase gekomen, met een maximale ontplooiing van de wederzijdse afschrikking. Bovendien, en dat is vrij uniek in de Wetstraat, zonder dat de partijen nog een laatste ultieme troefkaart op zak hadden: allebei hadden ze al hun joker op tafel gelegd. Al wat overbleef was de inzet van massavernietigingswapens: het opblazen van de nationale regering, en dat leek op de vooravond van de verkiezingscampagne nu ook weer niet de beste oplossing.

Vanaf dan werd het uitkijken naar een landing, waarbij niemand al te veel gezichtsverlies zou leiden. Het scenario, met inbegrip van wie wat wanneer zou zeggen, was bijna klaar, toen Radio 1 Coveliers ten tonele bracht met een quote die deed uitschijnen dat hij de handdoek in de ring gooide en Robert Voorhamme daar gretig op inpikte. De razernij stak opnieuw de kop op, zowel tussen als in de partijen zelf, en Phara De Aguirre mocht het laatste restant daarvan 's avonds incasseren. Het koste de meer gematigde krachten binnen paars weer een tijdje om de rust in de gelederen te brengen.

Een tweede landingspoging is nu ingezet. Iedereen denkt, en vooral hoopt, er maandag uit te zijn. Met welk symbolisch offer hier en daar moet nog uitgemaakt worden, maar het wordt tijd, want er moeten in Antwerpen ook nog wel wat daden gesteld worden om 18 mei een beetje voor te bereiden en de affaires een beetje te doen vergeten. Een weekje pokerspel tussen het Schoon Verdiep en de Wetstraat moet nog kunnen, maar nog langer maakt het diskrediet van 'de politiek' bij de publieke opinie stilaan onbeheersbaar. En dat kan paars missen als de pest, ook al zijn er intern diepere wonden geslagen dan ooit voorheen in de coalitie, en is het zeer de vraag of die nog voor 18 mei zullen helen.

Ook al wist iedereen waar men zou uitkomen, eerst diende het spel te worden gespeeld

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234