Donderdag 29/07/2021

Achtergrond5G

Brusselse burgercommissie wil 5G-vrije zones, maar is dat wel een goed idee?

De burgercommissie wil dat de gezondheidseffecten in zones met en zonder 5G in Brussel worden vergeleken.  Beeld Tim Dirven
De burgercommissie wil dat de gezondheidseffecten in zones met en zonder 5G in Brussel worden vergeleken.Beeld Tim Dirven

Zones zonder 5G, een verbod op smartphones in de klas en een officiële erkenning van stralingsgevoeligheid als ziekte. De eerste burgercommissie in Brussel heeft een aantal frisse, maar controversiële aanbevelingen opgeleverd. ‘Wie inspraak vraagt, moet aanvaarden dat het antwoord kan tegenvallen.’

Eind 2019 zette het Brussels Parlement het licht op groen voor een democratisch experiment. Voortaan zouden gewone burgers hun zegje krijgen over het beleid via speciale burgercommissies. Deze bestaan uit 45 gelote burgers en 15 parlementsleden. De bedoeling is dat zij zich verdiepen in een bepaald onderwerp, waarna ze hierover debatteren en aanbevelingen formuleren die de regering en het parlement niet zomaar naast zich neer kunnen leggen.

De eerste commissie, die zich buigt over de uitrol van het supersnelle 5G-netwerk, kwam afgelopen zaterdag met 43 opmerkelijke aanbevelingen. Zo gaat de commissie akkoord met een verhoging van de stralingsnorm in het Brussels Gewest, van zes naar ruim veertien volt per meter. Daarmee valt een belangrijke hindernis weg voor de uitrol van het netwerk.

In ruil komt de burgercommissie wel met een aantal stevige randvoorwaarden. Zo wil ze dat de officiële erkenning van ‘elektrohypersensitiviteit’ wordt onderzocht. Dat is een vermeende aandoening waarbij mensen ziek worden van elektromagnetische velden, zoals van een zendmast, smartphone of laptop. Ongeveer één tot tien procent van de bevolking zegt hier last van te hebben, maar tot nu toe kon de wetenschap het bestaan ervan niet bewijzen.

5G-vrije zone

Aanvankelijk was de aanbeveling nog sterker geformuleerd, met de eis dat de overheid stralingsgevoeligheid sowieso zou erkennen. Na een amendement van Groen-parlementslid Lotte Stoops werd dit door de groep echter afgezwakt naar een eventuele erkenning. “Het is belangrijk dat de vraag van de burgers niet weggelachen wordt. Tegelijk is het ook niet de taak van de regering om te beslissen wat nu precies een ziekte is”, zegt ze.

Ook opmerkelijk is de aanbeveling over 5G-vrije zones. De overheid moet nagaan of ze die kan creëren, zodat wetenschappers straks in staat zijn om de effecten op milieu en gezondheid te vergelijken tussen zones met en zonder 5G.

Voor de Brusselse regeringspartijen ligt deze aanbeveling gevoelig. Zij pakten trots uit met deze vorm van burgerparticipatie, waardoor ze haar moeilijk naast zich neer kunnen leggen. Tegelijk is het technisch gezien erg moeilijk om 5G-vrije zones in het Brussels Gewest te creëren. Ook andere aanbevelingen, zoals een verbod op het gebruik van smartphones in het onderwijs en een heffing op de bouw van netwerkantennes, zijn niet evident.

Lang gedelibereerd

“Ik heb persoonlijk neen gestemd op de aanbeveling rond de 5G-vrije zones, omdat ik weet dat dit in zo’n dense zone bijna niet te doen is”, zegt Stoops. Haar partijgenote Petra De Sutter is als federaal minister verantwoordelijk voor de uitrol van 5G. Haar kabinet wenst voorlopig niet te reageren.

“Wie inspraak van de burger vraagt, moet aanvaarden dat het antwoord kan tegenvallen”, zegt Didier Caluwaerts, die aan de VUB onderzoek doet naar participatieve democratie. Hij is als wetenschappelijk adviseur betrokken bij dit project en spreekt van een succes. “De burgers hebben heel wat experts gehoord en lang gedelibereerd. Maar als blijkt dat een aanbeveling politiek of technisch niet haalbaar is, dan kan de politiek altijd beslissen om ze niet uit te voeren. Zolang ze daar maar een goede motivatie voor heeft.”

Voor Anna Dheedene, een 19-jarige studente die deelnam aan de commissie, is het experiment geslaagd. Al is het maar omdat het debat over 5G in Brussel erg gepolariseerd is. “Iedereen deed heel hard zijn best om uit te leggen waarom iets wel of niet kon werken”, zegt ze. “Je merkte dat de standpunten naar elkaar toegroeiden.”

Binnen zes maanden krijgen de commissieleden te horen wat er met hun aanbevelingen zal gebeuren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234