Donderdag 09/07/2020

EK 2020

Brussel onzeker als gaststad EK 2020

Op deze maquette lijkt het nieuwe voetbalstadion een oase van rust. Achter de schermen heeft bouwheer Ghelamco met heel wat problemen te kampen.Beeld Jasper-Eyers Architects

Over exact zes weken hoopte Ghelamco in Grimbergen te starten met de bouw van de grootste en meest omstreden voetbaltempel in de geschiedenis van ons land. Dat blijkt nu al onhaalbaar. Het Eurostadion moet een pronkstuk worden, maar voorlopig is het vooral een splijtzwam tussen politici, voetbalbonzen en buurtbewoners.

U moet het de lobbyisten van het Belgische bid voor het EK in 2020 nageven; hoe zij erin geslaagd zijn om van Brussel een speelstad te maken, zonder de aanwezigheid van een stadion dat aan alle vereisten voldoet, is ronduit spectaculair. "We waren zelfs de enige kandidaat zonder een bouwvergunning", zegt Dimitri Huygen, projectmanager voor Euro 2020 in Brussel. "Ons plan was echter zo overtuigend, dat het voor de UEFA geen belemmering vormde." Het maakt Huygen trots, maar het is tegelijk de achilleshiel van het hele project. Want de Brusselse regering, het stadsbestuur en de voetbalbond namen een risico door zich kandidaat te stellen zonder bouwvergunning. En laat het bouwen van een stadion in ons land nu net een heikele missie zijn.

Horde 1: mobiliteit

Met een half miljoen waren ze in januari, de bezoekers van het Autosalon. Omgerekend zo'n 50.000 mensen die tien dagen lang de Brusselse ring opdraaiden richting Parking C. Gevolg? Nog langere files dan gewoonlijk, dichtgeslibde toevalswegen en een handvol ongevallen. Op zaterdag zag de organisatie zich zelfs genoodzaakt om de deuren een uur langer open te houden, om te vermijden dat de ring een verkeersinfarct zou tegemoetgaan. Op die plek moet in 2019 een voetbaltempel met iets meer dan 60.000 zitjes uit de grond rijzen, gekoppeld aan een kantoorgebouw vlak ernaast en een shoppingcenter op de ruïnes van het Koning Boudewijnstadion.

Meer dan één verkeersexpert fronst zijn wenkbrauwen bij dat vooruitzicht en het wordt hét pijnpunt in de milieueffectrapportage (MER) die Ghelamco moet indienen voor de bouw van het Eurostadion. Ghelamco zweert dat de toestroom van verkeer perfect te managen is en verwijst in zijn dossier daarvoor naar talloze initiatieven die de mobiliteit zullen verbeteren: de verbreding van de ring door de Vlaamse overheid, het doortrekken van tramlijnen door De Lijn, het renoveren van het afrittencomplex aan het stadion, enzovoort. Enig probleem: al die initiatieven staan nog niet eens in de startblokken. Zo is er voor de verbreding van de ring nog geen budget uitgetrokken, weet De Lijn niet exact wanneer de tramlijnen voltooid kunnen worden en zijn ook de aanpassingen aan het afrittencomplex nog niet gebudgetteerd. Stuk voor stuk elementen die in de beoordeling van de MER zullen meespelen en die een eventuele afkeuring in de kaart spelen.

Zo'n afkeuring zou op haar beurt dan weer een probleem worden voor de deadline van het EK 2020. Mobiliteit is een van de hoogste hordes die Ghelamco zal moeten nemen, wil het op tijd klaar zijn. Al zitten er nog andere angels in het dossier.

Horde 2: omgeving

Om te vermijden dat bouwpromotoren Vlaanderen volzetten met shoppingcentra heeft de Vlaamse overheid een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP). Daarin staat exact beschreven hoe elk bouwterrein ingevuld mag worden. Voor Parking C zijn er wat dat betreft strikte voorwaarden opgelegd. Zo mag niet meer dan 50.000 vierkante meter gebruikt worden voor recreatie, sport. Enig probleem: het Eurostadion is in zijn geheel 366.000 vierkante meter groot, en amper een fractie daarvan mag dus gebruikt worden voor recreatie. In de MER zweert Ghelamco dat recreatie amper 49.500 vierkante meter zal innemen, de rest zijn onder andere kantoren (18.000 m²) en horeca (77.300 m²).

Vooral dat laatste is opmerkelijk, want het zou willen zeggen dat het stadion acht keer meer horeca bevat dan het Neo-shoppingcenter dat naast de deur gebouwd moet worden en dat het Eurostadion eigenlijk vooral een restaurant- en drankgelegenheid zou zijn en geen voetbalstadion. Juristen stellen dat die onduidelijke indeling een zwak punt in de MER is.

"Het zou een klein mirakel zijn als Vlaanderen dit goedkeurt", zegt Axel Ronse van N-VA. Deze week vroeg hij minister van Ruimtelijke Ordening Joke Schauvliege (CD&V) in het parlement om de noemer 'recreatie' scherp te stellen. "Ze antwoordde dat het alles bevat wat te maken heeft met sport, cultuur en evenementen." Dat zou kunnen betekenen dat ook de horeca-oppervlakte bij recreatie gerekend moet worden. Als blijkt dat Ghelamco een foute berekening gemaakt heeft, dan moet het zijn huiswerk overdoen en is een aanpassing van het RUP nodig. Dat tijdverlies zou ons zo goed als zeker het EK kosten.

Horde 3: actiecomités

Ongeveer 150 mensen wonen in de buurt van Parking C en zij hebben zich verenigd in drie verschillende groepen. Stuk voor stuk zijn ze vastberaden om juridische actie te ondernemen als de MER goedgekeurd wordt en Ghelamco een aanvraag voor een bouwvergunning indient. "Als je de mobiliteitsproblemen op een rij zet, dan is het onlogisch dat er voor Parking C gekozen werd als locatie voor het stadion", zegt Philippe Fierens, voortrekker van een van de actiecomités. "We staan nu al met zijn allen uren vast op de ring. Dat zal alleen maar erger worden." De buurtbewoners overtuigen van het tegendeel lijkt een zware klus te worden.

Op de Stadium Summit, vorig jaar in de Gentse Ghelamco Arena, gaf de organisatie van Tomorrowland echter al een interessante voorzet aan de bouwheer. Zij stipten aan dat ze de buurtbewoners in Boom van bij de start van het evenement paaien met gratis tickets en andere voordelen. Het kan een optie zijn om hetzelfde te doen voor de buurtbewoners van Parking C. Dat Ghelamco op geen euro meer of minder kijkt in dit project, mag blijken uit de hoge prijs die het betaalde voor de aankoop van een aantal huizen die aan het bouwterrein grenzen. Ghelamco zou daar tot het dubbele geboden hebben van de werkelijke prijs. Toch vrezen de actiecomités niet dat de wind uit hun zeilen gehaald kan worden met financiële voordelen. Als zij effectief een juridische strijd starten, dan kan dat maanden tijdverlies opleveren.

Horde 4: publieke opinie

Grote bouwprojecten roepen altijd weerstand op - kijk naar de heisa rond shoppingcenter Uplace - maar het Eurostadion heeft de voorbije jaren handig gebruikgemaakt van een aantal troeven om de publieke opinie te sussen. Zo werden de Rode Duivels bij de start van het dossier als locomotief gebruikt om het project in gang te zetten en is vervolgens met het EK 2020 een perfect glijmiddel gevonden voor de bouw van een nieuw stadion van 61.400 plaatsen. De Belgische voetbalbond heeft zich ondertussen echter volledig uit het dossier weggetrokken en met de vragen rond de haalbaarheid van het EK staat ook die laatste troef onder druk.

De dag dat blijkt dat het Eurostadion niet tijdig klaar raakt voor het EK, verliest het project zijn nationaal belang en wordt het een Anderlecht-project. Dat verandert de benadering van politici en de publieke opinie danig. Bovendien zou het ook de positie van Anderlecht zelf veranderen. De club zou steviger aan het stuur komen en het project veel meer op zijn maat kunnen laten bouwen, eventueel zelfs op een andere locatie. Jo Van Biesbroeck, directeur bedrijfsvoering van de club, bevestigde vorige maand nog: "Voor ons is de timing van 2020 niet belangrijk. Het mag ook 2021 zijn. Wij bereiden ons voor op een nieuw stadion in eender welke vorm."

De druk op Ghelamco en de Brusselse initiatiefnemers wordt enorm. Gisteren op het VTMnieuws benadrukte de bouwheer daarom niet toevallig het feit dat iedereen "positief moet meewerken" om de deadline voor het EK te halen. "Anders is dat een blaam voor heel België." Of die emotionele oproep zal volstaan om het EK als realistisch doel te houden, moet de komende maanden en jaren blijken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234