Woensdag 28/09/2022

Europese begroting

Brussel knijpt subsidies Oost-Europa af: hevige protesten verwacht in Polen en Hongarije

Jean-Claude Juncker bij zijn presentatie als Europees Commissievoorzitter in 2014. Beeld Photo News
Jean-Claude Juncker bij zijn presentatie als Europees Commissievoorzitter in 2014.Beeld Photo News

De Europese Commissie wil de Oost-Europese lidstaten de komende jaren tientallen miljarden euro's EU-subsidie afnemen. Zuidelijke landen als Griekenland, Italië en Spanje krijgen juist meer, omdat de economische crisis daar harder heeft toegeslagen en zij meer migranten opvangen. De Commissie presenteert de verdeelsleutel voor de EU-steun voor armere regio's vanmiddag.

Marc Peeperkorn

De verdeelsleutel vormt de opmaat voor harde onderhandelingen over de nieuwe EU-meerjarenbegroting (2021-2027). Er worden naar aanleiding daarvan felle protesten verwacht in sommige Europese hoofdsteden.

De grootste 'verliezers' zijn Hongarije, Letland, Estland, Tsjechië en Malta, die op basis van het Commissievoorstel 24 procent minder EU-steun voor hun armere regio's krijgen. Polen levert 23 procent in, Slowakije 22 procent, blijkt uit vertrouwelijke berekeningen van de Commissie. Ook Duitsland ziet zijn subsidies afnemen, en krijgt 21 procent minder.

De Commissie legde begin deze maand haar voorstel op tafel met de kaders voor de nieuwe meerjarenbegroting. Die stijgt licht, in vergelijking met het huidige budget, tot 1.280 miljard euro. Maar om nieuwe taken te kunnen uitvoeren (waaronder de bewaking EU-buitengrenzen, opvang migranten, investeren in defensie, klimaatbeleid) wordt er ook bezuinigd. De vandaag gepresenteerde verdeelsleutel toont de uitwerking van de bezuiniging op de subsidies voor minder ontwikkelde regio's.

De Commissie stelt voor om bij de verdeling van deze geldpot (330 miljard) naast het bruto binnenlands product ook naar de werkloosheid, de opvang van migranten en de klimaatplannen te kijken. Omdat Oost-Europese landen economisch hard groeiden (dan is er minder steun nodig), nauwelijks migranten opvangen en bescheiden zijn in hun klimaatambities, betalen zij in deze nieuwe verdeelsleutel de rekening.

Geld van Oost naar Zuid

Uit financiële berekeningen van de Commissie – die vertrouwelijk blijven om geruzie over de cijfers te beperken – blijkt dat de subsidiestroom van Oost naar Zuid verschuift. Zo verliest Polen bijna 20 miljard euro, Hongarije en Tsjechië elk ruim 5 miljard en Slowakije ruim 3 miljard. Ook de Baltische staten raken verhoudingsgewijs behoorlijk wat geld kwijt.

De armste landen van de EU, Roemenië en Bulgarije, gaan er enkele miljarden op vooruit, net als Italië en Griekenland. In totaal bespaart de Commissie circa 10 procent op de steungelden.

De discussie afgelopen weken tussen de meest betrokken commissarissen over de verdeelsleutel was moeilijk en weerspiegelde de posities van de lidstaten, bevestigen betrokken EU-ambtenaren. In een van de scenario's die op tafel lagen, gingen Duitsland, Tsjechië en Estland er met 45 procent op achteruit. Dat werd onacceptabel bevonden.

"Dit zal zeker de nodige stormen opwekken", zegt een betrokkene. De verwachting is niet dat de Commissie vandaag in haar wekelijkse vergadering nog iets aan de plannen verandert. Omdat alle lidstaten een veto hebben, zullen de onderhandelingen over de nieuwe meerjarenbegroting vermoedelijk tot 2020 doorgaan.

Woensdag presenteert de Commissie de uitwerking van haar landbouwvoorstellen. Ook dat ligt politiek zeer gevoelig; het gaat om veel geld en ook daar moet er bezuinigd worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234