Maandag 28/09/2020

Interview

Bruno Tobback: "Een deus ex machina gaat het niet oplossen"

Bruno Tobback gisteren op bezoek bij koning Filip.Beeld PHOTO_NEWS

"De partij kan zich niet blijven doperen met een voorzitterswissel." Voorzitter Bruno Tobback waarschuwt dat een nieuwe kopman sp.a niet uit de malaise zal halen. Dat zijn partijgenoten daarover spinnen? "Een ongelofelijke schande."

Tobback houdt audiëntie voor de pers in zijn stamkroeg Café Sport in Leuven. Een jaar geleden vond een deur verder het congres plaats over de nieuwe beginselverklaring. Van het toenmalig optimisme blijft geen kruimel over. Wat er veranderde?

"Een goeie vraag. (...) Onze evaluatie baseren we niet op de anekdotiek van een verkiezingscampagne. Was die perfect? Zeker niet, geen enkele campagne is dat. Maar zelfs met een fantastisch parcours hadden we niet plots 20 procent gehaald."

"Het probleem ligt veel dieper. De laatste twintig jaar hebben we dikke en dunne voorzitters gehad, mannelijke en vrouwelijke, knappe en lelijke, zachte, botte en nijdige. De tendens bleef steeds hetzelfde. Om dat te verhelpen moet je niet doen wat we de jongste twintig jaar hebben gedaan: de laatste zes maanden bekijken, daar een nota over schrijven en een nieuwe voorzitter kiezen. Het idee van de deus ex machina die plots alles oplost, is een vergif dat sinds Steve Stevaert in onze geesten is blijven hangen. We kunnen ons niet blijven doperen."

Waar ligt het probleem dan wel?
Tobback: "Ondanks onze vernieuwende voorstellen blijft de overgrote meerderheid van de kiezers ons zien als de partij die enkel de sociale zekerheid wil behouden. Als de partij van de status quo. We hebben een probleem om onszelf te verkopen."

"Tijd speelt een belangrijke rol. Op heel korte termijn kun je geen honderd jaar oude karikatuur van je afschudden. Ten tweede zijn we te veel een partij van bestuurders. We mogen trots zijn op onze ministers, maar we hebben te veel de neiging om alles te vertalen in termen van bestuur."

Vergeet u de communicatie niet?
"Dat is mijn derde punt, en dan nog vooral de interne communicatie. De vraag is hoe we de grote principes en vernieuwende ideeën kunnen inplanten in de vezels van de partij. Zodat iedereen dezelfde boodschap naar buiten kan uitdragen. Of het nu gaat over de gratis bussen of het zilverfonds, we hebben de ideeën niet op de juiste manier uitgelegd. Tegelijk moeten we ons ook meer stelselmatig laten inspireren door de buitenwereld. We komen nu te veel over als een gesloten club, die vooral met zichzelf discussieert."

Bent u te veel einzelgänger?
"Zwanst na nie. Of iedereen mij nen toffe vindt? Nee. Ik vind ook niet iedereen tof. Maar er is ook nog zoiets als professionalisme. Ongetwijfeld zijn er van mij zeer goede karikaturen neer te zetten, dat betwist ik geen moment. Ik herken mezelf ook wel, in wat ze over me fluisteren. Ik zeg inderdaad duidelijk en rechtuit mijn mening. Ik beschouw dat net als een van mijn kwaliteiten. Subtiliteit is niet mijn ding. Et alors?"

Uw partijgenoten verwijten u een gebrek aan bezieling.
"Is mijn pleidooi voor solidariteit dan kil? Is een oproep voor een nieuwe sociale zekerheid berekend? De warmte op de fractiedagen was alleszins zeer groot. De kilheid zit bij de paar partijgenoten die daarna telefoontjes doen. De gezelligheid van 2003, toen niemand een probleem had en de betaalbaarheid van de pensioenen geen probleem leek, kan er nu gewoon niet meer zijn. Ik had de indruk dat ik er redelijk goed in slaagde binnen mijn partij de cohesie te versterken. Het is ontgoochelend te merken dat dit nu niet zo blijkt te zijn."

Reconstructie: Alleen Tobback twijfelt aan nieuwe timing voorzittersverkiezingen

In het Oost-Vlaamse Sint-Laureins bleef de olifant een hele dag in de kamer staan. Tot twintig minuten voor het einde van de fractiedag.

Toen wierp senator Bert Anciaux op dat de geplande vernieuwingsoperatie best gepaard zou gaan met voorzittersverkiezingen op een partijcongres. "Bert heeft niks meer te winnen of te verliezen in zijn carrière", zegt een aanwezige. "Hij bracht deze kwestie op een authentieke en milde manier."

Onmiddellijk pikte een vijftal kopstukken in op Anciauxs voorstel: Hans Bonte, Caroline Gennez, Kathleen Van Brempt, Freya Van den Bossche en John Crombez onderschreven dat bij een nieuwe partij met nieuwe waarden een nieuw gezicht hoort. Allemaal lijsttrekkers, netjes verdeeld over de verschillende provincies. Enkel Limburg ontbrak, maar Peter Vanvelthoven pleitte in Knack al voor een shocktherapie voor de socialisten. Uittredend vicepremier Johan Vande Lanotte (sp.a) had al eerder op de dag opgeworpen dat er een congres moest komen, maar hij omzwachtelde zijn boodschap zozeer dat niemand de link met vervroegde verkiezingen van de partijleider maakte.

Anti-Bruno
"De sfeer was helemaal niet anti-Bruno", zegt een aanwezige. "Het ligt gewoon in de logica der dingen om alles tot een geheel te smeden. Het zou toch vreemd zijn om negen maanden na die zware vernieuwingsoperatie voorzittersverkiezingen uit te schrijven? Dan blijf je bezig."

Weinig kopstukken snappen dan ook waarom Tobback die timing gisteren weer in vraag stelde In 'De Ochtend' verweet hij radiojournalist Bert Reymen "tendentieuze vragen" en "onnozele spelletjes" toen hij doorvroeg over de voorzittersverkiezingen. "Hij is er zelf mee akkoord gegaan dat we de vernieuwingsoperatie eind september moeten afronden", klinkt het bij een kopstuk. Daarna duurt het normaliter een drietal maanden om interne verkiezingen te organiseren. "En dan kom je uit bij verkiezingen in december. Wij gingen er allemaal vanuit dat Bruno die timing zou onderschrijven. Dat hij dat niet doet, is erg jammer. Het komt zijn positie binnen de partij ook niet bepaald ten goede."

Het lijkt erop dat het partijbureau, volgende maandag of later, een meerderheid zich achter een vervroeging zal scharen. "Bruno heeft geen stevige argumenten om de verkiezingen tegen te houden," klinkt het. "We hebben iemand nodig die meer geloof en hoop in de toekomst uitstraalt dan hij."

Op het partijbureau zal wellicht ook worden bevestigd dat John Crombez, Ingrid Lieten en Freya Van den Bossche de fractiewerking, het HR-management en de waarden van de partij onder handen moeten nemen. Daarvoor gaat sp.a ook op zoek naar een externe consultant.

Lees het volledige interview met Bruno Tobback, vandaag in De Morgen, ook digitaal beschikbaar. Abonnees lezen de krant gratis digitaal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234