Maandag 06/12/2021

Bruin

Bruin verkrijg je door de menging van rode en/of gele en donkere pigmenten. Je hebt verschillende soorten bruin: van het bijna zwarte sepia tot het okerkleurige Siena. Je hebt het bruine van een gebronsde huid en het roodbruin van de schroeihete aarde op het Afrikaanse continent. Je kan bruin verkrijgen door een coalitie van de kleuren paars en groen. Ik vond het gisteren, na een paar oefeningen met de waterverfdoos van mijn zoon. Kaki-bruin verkreeg ik met paars en groen. Het kaki van safari, het kameleon-bruin dat de aanpassing van een individu aan zijn omgeving illustreert, het kaki van een toekomstig bestel misschien, dat dezer dagen uit Waalse borstels wordt opengewreven.

Tenslotte, en daarover wil ik het hier helaas hebben, is er het dreigende bruin dat aardedonker bevreemdt en als de nacht over je ogen valt. Het bruin van bruinhemden dat leidt tot een zwart Antwerpen, een zwart Gent. Bruinzwart dat overschaduwt en angst inboezemt. Het bruin van het onverbloemde racisme dat ons eerst verlamt en dan doet steigeren. Menig Gentenaar, waaronder ikzelf, heeft de voorbije dagen de mokerslag van het Blok bitter doorgespoeld. Een wandeling in de Veldstraat werd voor mij een procenten berekenend passeren van mijn stadsgenoten. Eén op vijf, zei ik halfluid toen ik bij de slager met het nummertje in de hand de mensen voor en achter mij monsterde. 'Twintig op honderd' toen ik in de rij voor de cinema aanschoof. Zo veel.

Ik begaf me in de volkswijken Muide, Meulestede en fietste door de Sleepstraat. Twee op tien voorbijgangers waren Gentenaars, twee op de tien winkels, bars en restaurants autochtoon. Ik hield me in, luisterde en keek, zag op Oudburg theeslurpende bruine mannetjes vrolijk aan bruine tafels zitten, de Turkse muziek klom uit de ramen. "Lamsvlees, niet ziek" zei de uitbater van de 'Turks snack' waar ik een pittaschoteltje bestelde. Hij gaf me een Ice Tea cadeau. "Voor lang wachten," voegde hij eraan toe en glimlachte. Ik hàd lang moeten wachten omdat de eerste portie friet die hij uit het vet schudde te bruin was naar zijn oordeel. "Nieuwe maken, eventjes?"

In de straat op een bank hapten mijn zoon en ik het pakje vlees met patat weg. Het jongetje Sepha (ook zes) vroeg of hij op de fiets van Frie mocht rijden. Mijn zoon zei meteen ja. Ik vroeg Sepha: heb jij geen fiets. Nee dus... Een vrouw uit de buurt kwam zich ermee bemoeien. "Al ooit een Turk op een fiets gezien", snakte ze. "Een Turk in een cabrio wel, hé. Turkse kinderen krijgen helemaal geen speelgoed en dus pakken ze dat van onze kinderen gewoon af." Ze was ziedend van woede.

"Waarom ben je kwaad?," zei ik. En ze wees naar het huis aan de overkant. "Ze wonen daar met twaalf. Ze hebben drie auto's: een Mercedes, een Lancia en een grote 'camionet' en parkeren die hier voor onze deur. Mijn vriend moet na zijn werk 's avonds een half uur rondrijden om een parkeerplaats te vinden." Ik aanhoorde nog een paar verhalen. Ik vroeg: heb je er met die familie al over gesproken en eventueel afspraken gemaakt? "Ikke, gaan klappen met de bruinen? Ik denk er niet aan. Ze pakken mijn straat in en ik zou moeten bedelen om mijn straat terug te krijgen? Zijde zot." En meteen daarna: "Dus hebben mijn vriend en ik voor het Blok gestemd. Die zullen er niet mee klappen, ze zullen ze gewoon buiten kuisen." Wegens het speelgoed en de auto's? "Ja", zei ze, "en om de vuiligheid die ze hier maken, de stinkzakken en de luide muziek én omdat ze de kleine van mijn vriendin een paar weken geleden een blauw oog hebben geslagen op het speelplein." Ik probeerde 'dat kinderen al eens klappen uitdelen aan elkaar, ongeacht de huidskleur'. "Het zijn allemaal boeven," zei ze alleen en stapte boos weg.

Terwijl ik dit schrijf, bedenk ik hoe cliché het allemaal klinkt, hoe onvoorstelbaar banaal het verhaal en dun het discours is. Helaas, in de volkswijken die volgens de peilingen in Gent ongeveer unaniem Blok stemden, is het dat wat leeft aan rancune: het gaat om een fiets, een auto, een stoep, een geluid. Dezer dagen lijkt het alsof in datzelfde Gent een nieuwe beweging borrelt. Mensen bellen elkaar op met 'we moeten iets doen'. Collega's-Gentenaars troepten eergisteren in de keuken van deze krant samen. Wat doen we? Burgemeester Beke bellen, in onze buurten 's avonds na het werk met de mensen gaan praten? Vormen we een front? Her en der roert verzet tegen bruinzwart, maar het is onsamenhangend. Het kronkelt en zoekt een uitweg, maar vindt geen bodem, geen klinkklare oplossing. Het wil er vooral zijn, als openlijk protest tegen het Blok, als lapje voor de schaamte die ons even collectief verbindt als de angst voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Wat te doen als weldenkend mens die dagelijks tussen bruin en blank voor kaki kiest in plaats van voor het zwart van de vergiftigende angst? Maar vooral: zullen wij begrijpen dat het de kleine dingen zijn die het succes van extreem-rechts bereiden, meer dan de grote gedachte over 'het zuivere ras'? Zullen we bereid zijn ons grote intellectuele discours te laten vallen en te praten over zoiets als een fiets, een auto, een stoep, nachtlawaai? En zullen we zo verstandig zijn binnen ons antiracisme de allochtoon op te roepen ook iets meer kaki te worden, beter Nederlands te spreken, speelgoed te kopen, een parking voor de auto's te zoeken, de kinderen op tijd in bed te stoppen, mee toezicht te houden op het speelplein om de hoek?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234