Maandag 18/10/2021

Bruggepensioneerden kosten ons minder dan vijftigplussers op de dop

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Ontslagen vermijden is de eerste opdracht. Laat de Fordarbeiders op hun 50ste met brugpensioen gaan, stelt Jef Maes, directeur van het sociaal departement van het ABVV, en auteur van 'Uw sociale zekerheid in gevaar'.

Het is de omgekeerde wereld. Ford breekt zijn belofte en zet 10.000 mensen zonder werk. Ondanks dikke winsten.

Je zou verwachten dat de discussie vooral zou draaien over het onethische gedrag van deze multinational. Over de vraag of deze ontslagen niet hadden kunnen opgevangen worden door arbeidsherverdeling in alle vestigingen. Over de vraag of dit bedrijf de miljoenen euro's aan ontvangen subsidies niet moet terugbetalen aan de staat. Maar nee, journalisten en politici discussiëren vooral over de vraag of de 1.800 50-plussers van Ford wel kunnen opgevangen worden door brugpensioen.

Enkele feiten op een rijtje: brugpensioen heet nu 'werkloosheid met bedrijfstoeslag'. Dat betekent dat de ontslagen werknemers actief naar werk moeten blijven zoeken, en dat ze elke job die hun aangeboden wordt moeten aanvaarden. Er zijn slechts twee verschillen met gewone werklozen.

Ten eerste wordenze beter opgevangen, want ze krijgen een aanvullende uitkering van het bedrijf, die verhoogt als ze ander werk vinden (meestal aan een lager loon).

Ten tweede kosten ze de gemeenschap veel minder, want Ford betaalt niet alleen een toeslag, maar betaalt daarop ook serieuze sociale bijdragen die ze niet zou moeten betalen als ze haar werknemers gewoon op de dop kan gooien.

De affaire Ford zou iets moeten leren aan de regering. Want wat deze en vorige regering gedaan hebben, is ook de omgekeerde wereld. Oudere werknemers die ontslagen worden, kregen een slechter sociaal statuut: de toeslag voor oudere werklozen tussen 50 en 54 jaar werd afgeschaft, de toegang tot het brugpensioen wordt sterk bemoeilijkt, en sommige bruggepensioneerden zullen minder pensioen krijgen.

Bedrijfsleiders die hun oudere werknemers gewoon op de dop gooien, zonder enig sociaal statuut, dikwijls na tientallen jaren van trouwe dienst, moeten niets betalen. Daarentegen worden bedrijfsleiders die hun ontslagen oudere werknemers een minder slecht statuut geven, onder de vorm van brugpensioen of 'canada dry' (= een bijpassing op werkloosheid) nu gestraft. Zij moeten voortaan veel hogere sociale bijdragen betalen (meestal 5 procent).

Het effect was voorspelbaar: het brugpensioenstelsel is een uitstervend stelsel geworden: 70 procent is ouder dan 60 jaar. Maar de oudere werknemers worden niet minder afgedankt. In de laatste 16 maanden werden liefst 43.651 vijftigplussers gewoon op de dop gegooid. Dat is een enorm aantal.

Het aantal 'oudere werklozen' is al veel groter (180.000 eenheden) dan het aantal bruggepensioneerden (111.000 eenheden). Hun aantal dikt ook veel sterker aan dan het aantal bruggepensioneerden. In de eerste vier maanden van 2012, de laatst gekende cijfers bij de RVA, kwamen er voor elke bruggepensioneerde drie nieuwe oudere werklozen bij. In maart en april 2012, de twee laatst gekende maanden gaat het om 7.504 nieuwe oudere werklozen tegenover 1.751 nieuwe bruggepensioneerden.

Dat wil zeggen dat het aantal oudere werklozen momenteel veel sterker aangroeit dan het aantal bruggepensioneerden. En de toegang tot het brugpensioen wordt in de volgende jaren nog verstrengd, waardoor het aantal oudere werklozen- ook volgens het Planbureau - nog verder zal stijgen in de komende jaren.

Golf van ontslagen
De maatschappelijke kost is enorm. 66 procent van deze oudere werklozen is jonger dan 60 jaar. Een oudere werkloze kost gemiddeld dubbel zo veel aan de gemeenschap als een bruggepensioneerde, omdat de bedrijfsleider voor de laatste een flink deel terugbetaalt.

Volgens de RVA is bijna twee derde van deze 50-plussers een jaar later nog steeds werkloos. Amper 6 procent van de nieuwe indiensttredingen betreft 50-plussers, amper 2 procent 55-plussers. "Wat betreft hertewerkstellingskansen van 50-plussers is België hekkensluiter in Europa", aldus professor Luc Sels (KU Leuven), die ook concludeert "dat knippen in de uitkeringen niet de meest geschikte weg is om 50-plussers aan het werk te helpen".

De regering moet eindelijk maatregelen nemen opdat 50-plussers minder zouden worden afgedankt. De patroons, die hun 50-plussers zo maar op de dop gooien, op kosten van de gemeenschap, dikwijls voor de rest van hun leven, moeten geresponsabiliseerd worden. Anders riskeren we in de komende maanden nog een golf van ontslagen, want de minimumleeftijd voor brugpensioen bij herstructurering wordt vanaf 2013 van 50 naar 55 jaar gebracht, en het Grondwettelijk Hof besliste dat arbeiders vanaf juli 2013 van dezelfde ontslagbescherming moeten genieten als de bedienden. De patroons anticiperen hierop.

Ontslagen vermijden is dus de eerste prioriteit. De regering moet nu beslissen om de bedrijven te responsabiliseren die oudere arbeiders zomaar op de dop gooien, dikwijls na vele tientallen jaren van trouwe dienst.

Daarnaast moeten we er eindelijk voor zorgen dat bedrijven 'ouderen' ook aanwerven. In Frankrijk moet elk bedrijf met 100 werknemers verplicht een preventief werkgelegenheidsplan onderhandelen met de vakbonden. Op straffe van een extra sociale bijdrage.

In België moeten de grote bedrijven alleen een preventief werkgelegenheidsplan 'meedelen'. Er is niet eens een boete voorzien indien ze dat nalaten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234