Dinsdag 25/01/2022

Brugge zonder ruggengraat?

Filip Canfyn hekelt starre stedenbouw in West-Vlaamse stad. Filip Canfyn is directeur stadsplanning en -ontwikkeling van de stad Kortrijk. Deze tribune vertolkt alleen het persoonlijke standpunt van de auteur. Unesco wil dat de hele Brugse binnenstad wordt beschermd als cultureel erfgoed. Filip Canfyn vindt dat minstens een brug te ver en adviseert burgemeester Moenaert om met verstandige mensen plannen te smeden voor boeiende hedendaagse architectuur en stedenbouw in de West-Vlaamse hoofdstad.

Brugge wordt door de Unesco aangemaand zijn volledige middeleeuwse stad tot beschermd stadsgezicht uit te roepen en dus 'untouchable' te maken. Dit lijkt een waardig streven maar er zitten wel haken en ogen aan.
Een paar jaar geleden, toen ik de zomerreeks 'Lelijk Vlaanderen' mocht maken voor deze krant, schreef ik nog dit: "Prins Charles maakt zich zorgen over de hedendaagse gebouwde omgeving en promoot het in Engeland inderdaad populaire neoclassicisme. In zijn A Vision of Britain, zijn geloofsbelijdenis uit 1989, laat hij zijn ghostwriter architect Leon Krier loos gaan tegen de moderne architectuur en zijn ontwerpers, die lelijke dozen bouwen in het stadscentrum maar zelf wonen in schilderachtige buitenhuizen.

Hij liet diezelfde Krier op een eigen lap grond van 160 ha een nieuwe oude stad bouwen, aan de hand van zogenaamd traditionele regels over maatvoering, materiaalgebruik en vormentaal. Het kleinste huisje daar wordt verkocht vanaf 350.000 euro en over het verschil tussen artisanaal en artificieel zwijg ik nog wijselijk.

Anyway, de man van de lelijkste vrouw ter wereld zal waarschijnlijk een boontje hebben voor Brugge, mijn geboortestad. De West-Vlaamse parel, goed voor miljoenen dagjestoeristen, is het resultaat van dezelfde burgerlijke ideologie, dus valsheid. Brugge is Brugge dankzij een eeuwenlange voorliefde voor het status-quo, voor een romantisch conservatisme, voor een egocentrische middenstandshebberigheid. Deze stedelijke handremmen hebben weliswaar de middeleeuwse structuur kunnen bewaren maar hebben vooral gezorgd voor een neogotische bebouwing uit de negentiende eeuw. Brugge is géén middeleeuwse stad maar een reservaat van amper 150 jaar oud, op maat van de toeristische consumptie.

Geen enkel belangrijk hedendaags gebouw werd hier met open armen ontvangen, elke bezorgdheid voor de leefbaarheid nu werd afgewogen tegen de angstige zorg voor het behoud van de geldschijtende ezel in het openluchtmuseum. De stenen effecten gaan er bij de goegemeente in als zoete koek maar laten een bittere nasmaak achter als symbolen van een stad zonder durf.

Hier rest maar één oplossing, en ik richt mij tot de burgemeester met deze historische uitdaging. Patrick, breek die handel af, roep de architecten van déze wereld naar de Markt en vraag ze een Beaubourg (zoals in Parijs), een Guggenheim (zoals in Bilbao), een Kursaal (zoals in San Sebastián), een potten- en zedenbrekend waagstuk, dat Brugge weer adem en adrenaline geeft voor de volgende eeuw!"

De baron en de bobo's
Vervang elke verwijzing naar Charles en de Britten door 'Unesco' en je weet waar de huidige discussie rond Brugge over gaat. Natuurlijk moet Unesco waken over het voortbestaan van ons mondiaal erfgoed maar Unesco moet wel correcte raadgevers onder de arm nemen. Pain in the ass in Brugge is Andries baron Van den Abeele, een 75-jarige industrieel, die van de partij van de burgemeester overliep naar de Open Vld en vandaag erevoorzitter is van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen maar in Brugge een 'verleden' heeft.

Deze Brugse Charles mag terecht fier zijn op het feit dat hij in de jaren zeventig als schepen voor het eerste stedelijke structuurplan in Vlaanderen tekende maar sinds 1965 is hij ook de stichtende voorzitter van de Marcus Gerardstichting, een nostalgieclub van kunst- en geldminnende investeerders, die omwille van het schijnheilig behoud van het karakter van het zogenaamd middeleeuws Brugge niets liever deden dan drie arbeiderswoningen in een volkswijk te renoveren tot één ruime burgerwoning voor een buitenlandse profvoetballer of een geslaagde zakenman met weekendambities. Onze Andries staat voor een elitair façadisme, dat Brugge verhindert een hedendaagse stad te worden, dat Brugge in het mercantiele Unesco-keurslijf moet houden.

Noem mij trouwens één stad met naam en faam (en ja, Venetië is er ook bij), die geen moderne drive vindt in architectuur van nu? Retorischer kan een vraag niet zijn...

Duitengevers
Vorige keer werd ik op een website (toen mocht dat nog in Brugge van Unesco) de mantel uitgeveegd door burgemeester Patrick Moenaert, die mij hekelde als nestbevuiler van mijn geboortegrond. Het sierde hem. Vandaag vraag ik hem nogmaals goed na te denken over de toekomst van zijn stad. Ik weet het wel, hij kan dat Unesco-statuut niet in de vuilnisbak werpen (de baron zou er wel zijn politieke zelfmoord van maken). Echter, hij kan ook niet van Brugge een Unesco-Madurodam maken om te offeren op het altaar van de Japanse en Zuid-Amerikaanse duitengevers.

Hij moet burgerlijk ongehoorzaam worden: hij moet die Unescoten in het gezicht lachen maar ondertussen met verstandige mensen plannen smeden voor een boeiend spektakel van hedendaagse architectuur en stedenbouw. Hij moet vriend worden met Gent en even libertijns met kwaliteit en tijdsgeest omgaan.

Terwijl hij blijft lachen naar die drie Unesco-bobo's, in de rug gesteund door een oerconservatieve baron, die na twee uur varen op de reien in een toeristenbootje blijkbaar genoeg wisten om te mogen prediken dat de vitaliteit van een stad overboord moet gegooid worden omwille van vastgeroeste principes.

Patrick, toon je (b)ruggegraat!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234