Zondag 07/03/2021

Bruegel van het museum naar de klas

Veertig klasjes uit de twee laatste jaren van de basisschool gaan vanaf vandaag drie maanden aan de slag met het museumpakket 'Meester te leen', dat door de educatieve dienst van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten werd uitgewerkt. De affiche met de reuzegrote zwartwitfoto van het schilderij De val van Icarus van Pieter Bruegel vormt het centrale element van dit unieke leerpakket.

Brussel / Eigen berichtgeving

Nica Broucke

'We hebben de foto bewust in zwart-wit laten afdrukken', vertelt Piet Bodyn, coördinator van 'Meester te leen', een project van de educatieve dienst van de KMSKB. "Op die manier kunnen de kinderen meteen het onderscheid maken tussen originele kunstwerken, vervalsingen en kopieën. Dit wordt in het eerste hoofdstuk aangegrepen om verder in te gaan op de verschillende manieren om beelden te reproduceren. Maar het is natuurlijk ook onze bedoeling de scholen op het einde van de rit naar het museum te brengen om het èchte schilderij in alle glorie te komen bekijken. Na drie maanden werken is een bezoek aan het museum veel zinvoller."

"De zeven hoofdstukken die in 'Meester te leen' worden aangegeven gaan niet allemaal over kunst, integendeel. Ons uitgangspunt was om vakoverschrijdend te werken en zowel wiskunde, taal, wereldoriëntatie als muzische vorming aan bod te laten komen. De leergebieden staan telkens onder de lessuggesties vermeld, ook de realisaties die voor de eindtermen kunnen worden verworven, staan aangegeven. Dit is onder meer de inbreng van Canon Cultuurcel van het departement Onderwijs geweest, die aan het project hebben meegewerkt. In theorie kan aan de hand van dit ene schilderij van Bruegel een flink stuk van de eindtermen in alle leergebieden verwezenlijkt worden.

"In het tweede hoofdstuk bijvoorbeeld, dat gaat over Pieter Bruegel, doen we de suggestie om met de klas een bezoek te brengen aan het atelier van een kunstschilder in de buurt. Het is daarvoor noodzakelijk dat de kinderen zichzelf 'op een assertieve manier kunnen voorstellen', wat slaat op het luik 'sociale vaardigheden' van de eindtermen. In het hoofdstuk 'Reizen in het heden en het verleden' sturen we de klas (in een rollenspel) op reis met een vijftiende-eeuws schip en met een modern voertuig, een raket. Dit geeft aanleiding tot wiskundige vraagstukken als 'hoe lang doet het schip erover om van punt A naar punt B te geraken?' Of budgetsimulatie: 'Stel, je zit op een schip en je hebt voedsel voor driehonderd man, hoeveel voedselvoorraad blijft er na x aantal dagen over? En hoeveel is dat nog wanneer drie bemanningsleden ziek worden?'.

"In hoofdstuk 6, met de plastische titel 'In de hoek van het schilderij spartelt het been van de mythologische figuur Icarus', gaan we niet alleen in op de mythe van Icarus, maar de kinderen leren er ook over de geschiedenis van de luchtvaart en worden gestimuleerd om zelf een ontsnappingstoestel te ontwerpen." De val van Icarus leidt de leerlingen ook naar het wereldwijde web. Per hoofdstuk wordt verwezen naar 'verwante' (gelukkig een rekbaar begrip) websites. Deze websites werden verzameld en ludiek becommentarieerd door Sherpa-medewerkster en ZiPt-presentatrice (Studio Brussel) Astrid Wittebolle. Bij het hoofdstuk over Pieter Bruegel, bijvoorbeeld, vinden we niet alleen verwijzingen naar de schilder op het internet, maar ook naar hedendaagse kunstenaars als Keith Haring en oude meesters. "De mensheid anno 2000 dweept met Leonardo DiCaprio", zo staat er. "De aardse wezens die leefden tussen de vijftiende eeuw en het einde van het vorige millennium hadden een boontje voor een andere Leonardo: Da Vinci. Op deze site (www.mos.org/sln/Leonardo/) kom je alles te weten over deze wetenschapper, kunstenaar, vegetariër en vredesactivist-die-dodelijke-wapens ontwierp. Tip je juf of meester: de site barst van de lessuggesties."

Het lespakket 'Meester te leen' oogt goed, staat boordevol tips en is goed gedocumenteerd. Het is voor de onderwijzer van het vijfde en zesde leerjaar een aantrekkelijk instrument om, gedurende enkele uren per week, op speelse en creatieve wijze de eindtermen te verwezenlijken. Men zou verwachten dat de educatieve dienst van het KMSK overstelpt werd met aanvragen om het pakket in de klas te halen. Maar ondanks de aankondigingen in de vakpers (in het bijzonder in Klasse, het maandblad voor onderwijs in Vlaanderen) en de actieve medewerking van Canon bleef de respons veeleer matig.

Piet Bodyn: "In februari van vorig jaar hebben we als 'smaakmaker' een folder verstuurd naar 2.600 scholen. De folder was opgevat als een affiche met de afbeeldingen van negen schilderijen waaraan telkens drie oefeningen waren verbonden. Driehonderd klassen die dat leuk vonden, hebben toen laten weten dat ze op de hoogte gehouden wilden worden van 'Meester te leen'. Daarvan zijn er ten slotte veertig kandidaten overgebleven. Ik weet het, het zijn er niet veel, maar het project vraagt een ernstig engagement van de scholen en de leerkrachten. In het museumpakket staan veertien lessuggesties, van telkens drie uur. We kunnen het pakket bovendien niet gratis aanbieden, het kost 4.600 frank, ondanks de sponsoring van de Koning Boudewijnstichting en de steun van Canon Cultuurcel. Maar we wilden degelijk materiaal en geen goedkope rommel aanbieden. De prenten alleen al kostten 200 frank per stuk (op A3-formaat, 400 grms. papier, NB), we wilden ze didactisch en groot maken, zodat ze getoond kunnen worden in de klas. Al bij al valt de prijs best mee: een bezoek aan het museum (voor Oude Kunst in de Regentschapsstraat - waar De val van Icarus hangt, NB) kost 1.800 frank per 12 kinderen, voor een gemiddelde klas van 24 leerlingen is dat het dubbele. Voor slechts 1.000 frank extra krijgt de klas twee rondleidingen in het museum plus het volledige museumpakket."

Wie drie maanden lang De val van Icarus met verhalen, lessuggesties, prenten en verwijzingen naar eindtermen en leerdoelen wenst te adopteren, kan zich wenden tot het KMSK, educatieve dienst, fax. 02/508.32.32, educatieve.dienst@fine-arts-museum.be

'Eén schilderij volstaat om eindtermen in alle leergebieden te verwezenlijken'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234