Maandag 24/01/2022

Brokeback Mountain is de voorhoede van de nieuwe gay cinema

De filmgeschiedenis zit vol met seks tussen mensen van hetzelfde geslacht. Er werd geen lichaamsvocht uitgewisseld, geflirt werd er wel degelijk

De goeie, de slechte en de andersgeaarde

De film Brokeback Mountain kan straks zeven Golden Globes in de wacht slepen, na de Oscars de belangrijkste Amerikaanse prijzen voor mainstreamfilms. Het is een liefdesverhaal over twee cowboys, cow-boys, mannen dus, van hetzelfde geslacht. Toch hoeft dat niet zo te verbazen. De homoseksuele liefdesrelatie is dezer dagen zowat het favoriete onderwerp van filmscenarioschrijvers.

Londen

The Independent

John Walsh

Eerlijk, hoe vaak mogen de twee hoofdrolspelers Heath Ledger en Jake Gyllenhaal wat u betreft zichtbaar van bil gaan in Brokeback Mountain? Hoe reageert u op flagrante mannenliefde op het scherm? Zou u zich meer op uw gemak voelen als de hoofdrolspelers in het echte leven ook homo's waren? Want dan is er niks aan de hand, u kunt zich gewoon overgeven aan uw gebruikelijke rol als kijker: vrolijk genieten van uw portie voyeurisme. Dat de acteurs in dit geval notoire hetero's zijn, maakt de zaak ietwat gecompliceerder. Want nu word je als kijker met andere vragen geconfronteerd, als de acteurs zichzelf en elkaar uit de werkkleren hijsen, elkaar bepotelen in het duister, hun naakte lijven discreet tegen elkaar schurken in de schaduw. Moet je vol bewondering zijn voor de prachtige acteerprestaties? Of zet de mannenliefde u aan het twijfelen over de grens tussen hetero- en homoseksualiteit in uw eigen leven?

Om een of andere reden staat de homoseksuele relatie tegenwoordig met stip op één als de favoriete filmverhaalstof. Het was ooit anders: films die homoseksuele of lesbische relaties ernstig namen en niet afdeden als iets schokkends of amusants waren overwegend van Europese makelij en bestemd voor het arthousecircuit (Pasolini, Fassbinder, Jarman). Nu heeft de homoseksuele liefde zich plotseling comfortabel genesteld in de mainstream.

Brokeback Mountain gaat over twee cowboys op een ranch in Wyoming. Ze worden verliefd en beginnen een geheime affaire. Ondertussen trouwen ze met een vrouw, brengen ze kinderen groot, om dertig jaar later te scheiden. De LA Film Critics' Association riep Brokeback Mountain uit tot beste film, Ang Lee sleepte de prijs voor beste regisseur in de wacht. Deze week raakte bekend dat Brokeback Mountain zeven keer genomineerd is voor de Golden Globes. Maakt ook een kans op een Golden Globe: Philip Seymour Hoffman voor zijn rol als Truman Capote, de homoseksuele schrijver uit Louisiana, in Capote. En nu al wordt erg uitgekeken naar drie andere films met homo's in de hoofdrol, gespeeld door hetero's. In Breakfast on Pluto, naar een roman van Patrick McCabe, kruipt Cillian Murphy in de rol van een Noord-Ierse travestiet, in The Dying Gaul speelt Peter Sarsgaard een homoseksuele scenarioschrijver. Ten slotte is er Transamerica, een erg goed onthaalde film waarin Felicity Huffman een man speelt die een geslachtsoperatie ondergaat.

Brokeback Mountain is niet zozeer grensverleggend vanwege de expliciete seksscènes, maar omdat de centrale relatie, de geheimdoenerij en de trauma's worden gepresenteerd aan een breed publiek, met de duidelijke verwachting dat dat met de personages zal meeleven. "Iedereen die een beetje openstaat voor de moeilijkheden en problemen in die tijd zal aangegrepen zijn. Toen, en zelfs vandaag nog, had je die voortdurende dwang om onoprecht te leven, opgelegd door de maatschappij, maar ook door het individu zelf", zegt Neil Giuliano, voorzitter van de Gay and Lesbian Alliance against Defamation.

Niet iedereen is even enthousiast als Giuliano. Begin deze week zei de rechtse criticus Michael Medved op ABC: "Het wordt bijzonder moeilijk deze film aan een Amerikaans publiek verkocht te krijgen. Elke Amerikaanse kerel die niet homoseksueel is, zal zich enorm ongemakkelijk voelen bij het zicht van Gyllenhaal en Ledger die zo innig en lijfelijk met elkaar omgaan."

Meent hij dat echt? De filmgeschiedenis staat bol van de seks tussen mensen van hetzelfde geslacht. Er werd dan wel geen lichaamsvocht uitgewisseld, geflirt werd er wel degelijk. Denk maar aan Stephen Boyd en Charlton Heston in Ben Hur (scenarist Gore Vidal zou zich later behoorlijk vrolijk maken over de naïviteit van Heston, die totaal geen benul had van de diepere betekenis van zijn tekst). Of Red River, met Montgomery Clift en John Ireland als twee jonge revolverhelden die gretig hun wapens uitwisselen om eens goed te betasten (en te schieten!), en die meteen van onderwerp veranderen als er vrouwen ter sprake komen.

Het was een Britse film die homoseksualiteit voor het eerst ernstig behandelde. Victim (1961) kwam uit in een tijd toen openlijke homoseksualiteit nog een celstraf kon opleveren. Dirk Bogarde speelt er voor een keer niet de superromantische held maar een homoseksuele advocaat die gechanteerd wordt door een afgewezen liefde die uiteindelijk zelfmoord pleegt. Als de politie arriveert, kiest Bogarde ervoor de waarheid te vertellen en de gevolgen te aanvaarden. Regisseur Basil Dearden was een tikkeltje homofoob en had het consequent over 'verkeerden'. Toch was de film een opsteker voor de homogemeenschap omdat hij er duidelijk van uitging dat er heel wat homo's rondliepen.

Homofilms die mikten op camphumor (Pink Flamingoes, La Cage Aux Folles, Priscilla, Queen of the Desert) hebben altijd beter gescoord dan films die een homoseksuele relatie als thema hadden. In de jaren zestig en zeventig waren de laatste meestal erg goor en vervuld van zelfhaat (The Boys in the Band, Cruising, Dog Day Afternoon). De doorbraak kwam er in 1993, met Philadelphia. De film met Tom Hanks wilde aids bespreekbaar maken, zonder evenwel te verwachten dat het publiek sympathie zou opvatten voor het hoofdpersonage. De film bracht 77 miljoen dollar op in de VS en leerde de studiobonzen dat er in Amerika een ruim publiek was dat geen last had van homofobie. Homorechtenactivisten verwijzen vaak naar Philadelphia als de film die de bakens verzette. Ze hopen dat Brokeback Mountain hetzelfde zal doen.

De tijd zal uitwijzen of dat het einde betekent van 45 jaar clichés en stereotypes of dat de cinemazalen in de VS zullen vollopen met naar leder ruikende boerenzonen die zachtjes een mannelijke traan plengen als cowboy Ennis cowboy Jack voor de eerste keer penetreert. "Ik ben er zeker van dat de film de liefde tussen twee mannen tastbaar zal maken voor duizenden Amerikanen en dat voor het eerst", zegt Matt Foreman van de US National Gay and Lesbian Task Force. "Om mensen die het homohuwelijk niet kunnen of willen begrijpen een beetje begripvol te maken moet je een aantal stappen zetten. Niet veel, maar toch een twee- of drietal. Brokeback Mountain is volgens mij een van die stappen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234