Zondag 05/04/2020

Broeierig New York van 1977 als in lange videoclip

'Summer of Sam' van Spike Lee: gestroomlijnde beweging van beeld en geluid

Brussel

Van onze medewerker

De toon van de nieuwe film van Spike Lee wordt onmiddellijk gezet door de generiek, die zich aan de hand van krantenkoppen ontvouwt. Er volgt een inleiding door columnist Jimmy Breslin, de persoon met wie de seriemoordenaar, bekend als 'Son of Sam', destijds contact opnam. Het zenuwcentrum van de film bestaat uit waargebeurde feiten, een geniale Spike Lee slaagt erin om de emoties die daarmee samenhingen voelbaar te maken.

We komen terecht in de broeiend hete zomer van 1977 en New York wordt onveilig gemaakt door een seriemoordenaar die het vooral op langharige brunettes gemunt heeft. De overspelige Vinny, sterk vertolkt door John Leguizamo, maakt even een omweg met het nichtje van zijn vrouw voor hij haar naar huis brengt. Hij keert terug om zijn toegewijde Dionna, gespeeld door een al even overtuigende Mira Sorvino, op te halen. Om het genoegen van zijn recentste ontrouw te herbeleven, rijdt hij met haar langs de plaats van de misdaad, om te ontdekken dat de politie de plek daadwerkelijk heeft afgezet. De moordenaar, die later bekend zal worden als David Berkowitz, heeft weer toegeslagen.

Het virtuoos in beeld gebrachte begin zet al in de eerste minuten enkele krachtlijnen uit waarlangs de film zich zal ontwikkelen. Om te beginnen is er het schuldgevoel van Vinny, dat zijn overspelige gedrag koppelt aan een misdaad. Maar hoe vaak hij ook zweert ermee te stoppen, het lukt hem niet. Verzachtende omstandigheden voor de vertederende macho zijn de jaren zeventig en het feit dat aids nog onbekend was. Met de heersende mentaliteit en het zwak voor vrouwen dat Vinny heeft, lijkt hij wel een kettingroker die moet afkicken in een tabakszaak.

Hij heeft een zeer Italiaanse ingesteldheid die vrouwen indeelt in Madonna's en hoeren. Zijn vrouw hoort per definitie tot de eerste categorie. Seks na het huwelijk gebeurt in het donker en zonder al te veel franjes. Dionna denkt dat het probleem bij haar ligt en vraagt een vriendin om advies: "Regel één om goede seks te hebben met Vinny is: niet zijn vrouw zijn. Maar daar is het dus te laat voor."

Het mag al duidelijk zijn dat de seriemoordenaar en de jacht die op hem gemaakt wordt regelmatig naar de achtergrond gedrongen wordt. Op gezette tijden laat hij weer oorverdovend van zich horen, als een pekzwarte hond die luid blaffend Berkowitz tot moorden aanzet.

Lee richt zijn camera des te vaker op de omgeving van Vinny, een microkosmos die veel gelijkenissen vertoont met die in Do The Right Thing, hoewel deze keer de Afro-Amerikanen veel minder aanwezig zijn. De nadruk ligt op de Italianen, die weinig flatterend in beeld gebracht worden. Zo behoort Joey, gespeeld door Michael Rispoli, tot de stoottroepen van de maffia. Maar de knokploegjes op lokaal niveau lijken ingeschreven bij de ongeorganiseerde misdaad. Ze zijn slecht geïnformeerd en zetten iedereen die niet normaal (lees: zoals zij) is, op een lijstje van verdachten. De mysterieuze Ritchie, vertolkt door Adrien Brody, is zo iemand. Hij komt uit hun midden, maar heeft zich ontwikkeld tot punker. Getooid met een hanenkam hanteert hij het Brits accent van de Sex Pistols, terwijl zij gouden kettingen over hun welgeföhnde hoofden trekken. Zijn tussenkomsten zorgen er ook voor dat de pompende soundtrack - soms lijkt de film wel een langgerekte videoclip - op tijd en stond loeihard uithaalt.

Kort daarna dimmen de lichten en beleven Dionna en Vinny weer een fragiel moment in hun relatie die op breken staat. Vinny wordt steeds meer een tragische held, die ontdaan is van de glamour die ze in Griekse mythen opgespeld krijgen. Hij wordt de Judas van de joods-christelijke moraal, die zowel zijn vrouw als zijn beste vriend verraadt. Terwijl Lee (zelf te zien als televisiejournalist) dat soort heftige hefbomen hanteert, richt hij zijn camera op New York om een plaats en tijd indringend tot leven te brengen.

Joey en kompanen ontpoppen zich er steeds meer als bloedhonden die een slachtoffer willen en moeten vinden. Meer bedaarde personages leven in angst. Brunettes kopen blonde pruiken om minder kans te lopen om slachtoffer te worden. We zien de familie van Dionna in de industriële koelkast van haar vader kruipen om de slopende hitte af te weren. We zien een black-out met desastreuze gevolgen. We zien de Yankees de World Series spelen. We zien en horen zoveel in een gestroomlijnde beweging van beeld en geluid dat we Spike Lee - hij stond er al in potlood - bij de allergrootsten inschrijven. (LW)

TITEL: Summer of Sam. REGIE: Spike Lee. SCENARIO: Victor Colicchio, Michael Imperioli, Spike Lee. FOTOGRAFIE: Ellen Kuras. MUZIEK: Terence Blanchard. PRODUCTIE: Spike Lee en John Kilik. VERTOLKING: John Leguizamo, Adrien Brody, Mira Sorvino, Jennifer Esposito, Michael Rispoli, e.a.

VS, 1999, kleur, 136 min. Gedistribueerd door Buena Vista.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234