Dinsdag 27/09/2022

AchtergrondGezinnen

Britten overwegen pubverbod voor wie alimentatie niet betaalt: goed idee of wakkert het wrok aan?

Een man betaalt voor een pintje in een pub in Londen.  Beeld AFP
Een man betaalt voor een pintje in een pub in Londen.Beeld AFP

Wie de alimentatie niet betaalt, mag niet meer naar de pub. Een voorstel in die zin ligt op tafel in het Verenigd Koninkrijk. Een goed idee? ‘Het zet een al turbulente relatie wellicht nog verder onder druk.’

Michiel Martin

“Natuurlijk weegt zoiets. Mijn ex zette de bloemetjes buiten en trakteerde mijn kinderen op een reisje hier en een reisje daar. Maar de elementaire zaken, zoals de helft van de schoolboeken, betaalde hij niet”, vertelt Conny Serlet. De scheidingsperikelen liggen al een hele tijd achter haar, maar ze weet hoe belastend het kan zijn als je ex-partner de alimentatie niet betaalt. “Ook omdat je niet wil tonen aan je kinderen dat je moet bedelen, dat je machteloos staat.”

In het Verenigd Koninkrijk leidt die problematiek nu tot een opmerkelijk voorstel. De overheid denkt erover na om in het sociale leven te snijden van de hardnekkigste wanbetalers, door bijvoorbeeld via een elektronisch merkteken - zoals een enkelband - hun toegang tot de pub, het restaurant of zelfs vakantiebestemmingen af te snijden.

Het Britse departement Werk en Pensioenen wil zo “het arsenaal aan bevoegdheden” vergroten om ervoor te zorgen dat kinderen “de financiële steun krijgen die ze nodig hebben om de beste start in het leven te hebben”.

Dat die steun broodnodig is, valt niet te ontkennen. Recent onderzoek van de University of York toont: voor zes op de tien eenoudergezinnen die onder de armoedegrens leven en geen alimentatie ontvangen, zou het verschuldigde bedrag een ontsnappingsroute uit die armoede bieden. De Britse cijfers tonen echter dat het aandeel ouders dat de bijdrage betaalt het voorbije jaar afnam. Eind maart stond er een totaalbedrag van ruim een half miljard euro open.

34 miljoen euro in ons land

Ook in ons land moet de Dienst voor alimentatievorderingen (DAVO), een orgaan binnen de FOD Financiën, de voorbije jaren almaar vaker als bemiddelaar optreden wanneer het onderhoudsgeld niet op de rekening belandt. DAVO probeert niet alleen het bedrag te innen, maar voorziet ook in een voorschot.

Vorig jaar vloeide zo een bedrag van 33,9 miljoen euro aan voorschotten naar gemiddeld 21.000 kinderen per maand, dat is bijna 10 procent meer dan het jaar voordien. En dat terwijl het totale aantal burgers dat in de personenbelasting aangeeft onderhoudsgeld te betalen net in dalende lijn zit, wellicht omdat vaker voor co-ouderschap gekozen wordt. Opvallend: in liefst 90 procent van de gevallen betaalt de man.

“De DAVO komt echter alleen tussen op vraag”, zegt woordvoerder Francis Adyns. Hij benadrukt daarmee dat de cijfers van de voorschotten geen compleet beeld geven van het aantal wanbetalers. Een indicator is het wel. Volgens Evi Vanheel van de vzw Odos, die onder meer gescheiden ouders ondersteunt, zullen de bestaande signalen wellicht niet minderen “gezien de algemene economische situatie”.

Wanbetalingen kunnen het gevolg zijn van een onvermogen tot betalen, al is dat zeker niet altijd het geval, zegt professor familierecht Frederik Swennen (UAntwerpen). “Soms heeft het te maken met een wraakactie of is er onbegrip over de hoogte van het bedrag.” Daar is intussen al aan gewerkt, door transparanter te communiceren over de hoogte van het bedrag in een vonnis en het waarom. “De excelletjes staan publiek, mensen kunnen de berekening zelf maken en zien dat het geen vogelpik is.”

Het voorstel dat in het Verenigd Koninkrijk op tafel ligt, kan op weinig bijval rekenen. “Een verregaande beperking die de grondrechten schaadt en niet in lijn ligt met de financiële rechten waarover het hier gaat”, zegt Swennen. Zelfs Conny Serlet zegt: “Verdorie, dat vind ik wel erg ver gaan.”

Straffen zoals het intrekken van een rijbewijs - wat in het VK nu al kan - of een reispaspoort zijn in ons land ook ooit overwogen, weet Swennen. “Maar nog los van de privacy is toen geoordeeld dat zo’n sanctioneringsbeleid wellicht meer kwaad dan goed zou doen.”

Sofie Vanassche, gezinssociologe aan de KU Leuven en de Arteveldehogeschool, beaamt dat er naast het financiële ook een belangrijk relationeel aspect aan vasthangt. “Als je iemand straft omdat hij of zij niet wil betalen, zet dat een al turbulente relatie wellicht nog verder onder druk.”

Nieuwe fiets

Volgens Swennen zijn er in ons land voldoende instrumenten om in te grijpen als dialoog tussen de partners geen soelaas biedt. “Bij hardnekkige wanbetalers is er de optie om beslag te leggen op het loon, het pensioen of de teruggave van de belastingen. Zoiets heeft eigenlijk ook al een stukje de functie van social shaming.”

Al blijft het vaak duwen en trekken om ervoor te zorgen dat het kind niet het, welja, kind van de rekening wordt. “Vaak denken mensen alleen aan de onderhoudskosten, maar soms zijn er ook afspraken over buitengewone kosten zoals een fiets of de orthodontist”, zegt Evi Vanheel. En dan kan het gekibbel opnieuw de kop opsteken: moet dat per se zo’n dure fiets zijn? En is die beugel écht nodig?

“Dagelijkse kost”, noemt Swennen de wrok die na een scheiding kan blijven opborrelen. Al zijn wanbetalingen slechts één kant van het verhaal, merkt hij. “Ouders, vooral mannen, worden almaar vaker het slachtoffer van het niet nakomen van de verblijfsregeling. Zo zien ze de band verwateren, tot op het punt dat ze hun kind niet meer te zien krijgen. Dat helpt natuurlijk ook niet om bruggen te bouwen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234