Zaterdag 04/04/2020

Groot-Brittannië

Britten gaan met de pet rond voor hun monumenten

De Madeira Arches in Brighton.Beeld Wikimedia Commons / Simon Carey

Nieuw in Groot-Brittannië: gemeenten doen aan crowdfunding om de begroting op orde te houden. Zo moet in Brighton 431.000 pond worden opgehaald voor de renovatie van de historische Madeira Arches.

Tussen het doceren van zeekajakken en het leggen van tarotkaarten door zit Jayne 'JJ' Braiden rond lunchtijd een Full English te eten op een terrasje aan de Madeira-boulevard van Brighton. De enige andere terrasbezoekers zijn zeemeeuwen. Die loeren op de ham.

"Dit was in Victoriaanse dagen het rijke stukje kust", zegt de bruinverbrande vijftiger, "en waar nu de pieren zijn, daar zaten de arme vissers. Nu is het precies omgekeerd." JJ wijst op de enige reliek uit die vervlogen tijden: 151 Victoriaanse bogen die staan af te brokkelen. "De gemeente heeft ze laten verpieteren en nu mogen wij de renovatie betalen."

Met "wij" doelt ze op iedereen die meedoet aan de crowdfunding. Voor eind november moeten individuen en bedrijven 431.000 pond bijeenbrengen om een begin te maken aan de renovatie van de Madeira Arches, de grootste gietijzeren constructie van Groot-Brittannië.

Donaties

JJ heeft tien pond gedoneerd. "Ik zou graag meer hebben gegeven, maar we hebben al eens geld opgehaald voor de renovatie en toen heeft de gemeente het geld gebruikt om hekken te plaatsen." De in ska-kledij uitgedoste caféhouder mengt zich in het gesprek: "Ik ben voor renovatie, maar is dat niet de taak van de overheid? Waar betalen we belasting voor?"

De gemeente zegt echter geen geld te hebben voor grote publieke werken, na de bezuinigingen van het rijk - nodig door de bankencrisis . "Na uitgaven voor huisvesting en sociale zorg blijft er niet zoveel over", zegt gemeentevoorzitter Warren Morgan, een sociaal-democraat, "daarom zijn we overgegaan op crowdfunding. Dat is een moderne variant van de manier waarop de Victorianen hun publieke werken financierden."

Dat blijkt elders in de Zuid-Engelse badplaats. Bij het koninklijke paviljoen staat onder een standbeeld van koning George IV de tekst 'Erected by public subscription 1828'.

Collecteren

Deze herleving van Victoriaans collecteren blijft niet beperkt tot Brighton, zo blijkt bij Spacehive, een organisatie die in opdracht van plaatselijke overheden de crowdfunding regelt. "We hebben al geld ingezameld voor 343 openbare projecten ter waarde van 7 miljoen pond", zegt Aaron O'Dowling-Keane. "Het voordeel is dat mensen zich meer betrokken voelen bij wat er in hun omgeving gebeurt."

Het gaat daarbij onder meer om een tijdelijke waterglijbaan in een straat te Bristol, een lichtshow in de Londense wijk Southall, een gemeenschappelijke moestuin in Manchester en een speelweide in St Albans.

Dat zijn kleine projecten vergeleken bij de monumentale Madeira Arches, waarvan de volledige renovatie ongeveer 24 miljoen pond zal gaan kosten. De teller staat op het moment van schrijven op 183.000 pond, bijeengebracht door 911 mensen en instellingen, waaronder het Grand Hotel.

Op de site kunnen donateurs commentaar achterlaten. "Red de Madeira! Als je een Brightonian bent of een Brighton-fan, doe dan een duit in het zakje voor deze prachtige bogen", roept Anthony donateurs op. "Ik hoop echt dat het succesvol is om dit tamelijk trieste stukje van onze stad te herstellen", moedigt Dawn geestverwanten aan.

De 'people power', zoals bestuurder Morgan de crowdfunding aanduidt, dient vooral om aan te tonen dat er enthousiasme onder de bevolking bestaat voor een project. In die zin is het een opiniepeiling. Dat maakt het makkelijker geld los te peuteren bij de rijksoverheid, bij het loterijfonds, bij organisaties als de Victorian Society, bij filantropen en bij de gemeente zelf.

"Dat er iets moet worden gedaan aan de Madeira Drive is duidelijk", zegt Fredie Beckmans, een kunstenaar die in de nabijgelegen haven op een oude motoryacht woont en foto's heeft gemaakt van de schoonheid van de vervallen bogen.

Beckmans: "Het turquoise-groene staketsel rot en roest weg waar je bij staat. Maar de plaatjes van een ontwerpbureau gaan weer over een knieval naar winkeltjes voor toeristen en niet naar schoonheid en herstel van vergane glorie. Dacht je dat Brighton daarop zit te wachten? Het gaat allemaal om het grote geld. Hier de Marina wordt nu ook een nieuwe wolkenkrabber gebouwd. En geld voor de bogen, is er niet."

Halverwege de Madeira Arches lijkt de renovatie al begonnen. Een man staat daar de gevel van het oude paviljoen te schilderen, de plek waar Victoriaanse dames en heren na een wandeling bijeenkwamen voor high tea. "Het heeft nu een iets andere bestemming', meldt hij: 'Het is een nachtclub."

Kooilift

Binnen toont zijn schoonzus Christina, de eigenaresse, de ruimte waar wekelijks 600 mensen naar concerten luisteren. Onder meer de Foo Fighters hebben in dit Paradiso-aan-zee opgetreden. Een van de bezienswaardigheden is de kooilift naar de uitkijktoren op de boulevard. "Dat is waarschijnlijk de oudste lift ter wereld", zegt ze trots.

De club zit er al achttien jaar en draait goed. "Het is een beetje een uithoek, maar dat heeft als voordeel wat we geen buren hebben die klagen over lawaai." Chistina zegt te hopen dat de bogen weer in oude glorie worden hersteld en steunt om die reden de campagne, maar vraagt zich af of de gemeente het toekomstige beheer aankan. "Het vereist enorm veel onderhoud, schilderwerk met name."

Deze zorg wordt elders aan de Madeira Drive gedeeld door tarot-kaartlezeres JJ. "De gemeente, joh, die kan geen brievenbus onderhouden."

Het stadhuis hoopt dat de hedendaagse fascinatie voor de Victorianen genoeg geld binnenbrengt en dat de vernieuwde bogen een katalysator kunnen zijn voor het herstel van dit stukje vergeten kustlijn. Zo moet ook de (Duitse) Volks-trein er weer gaan rijden, de oudste elektrische treinverbinding ter wereld.

"Eerst zien, dan geloven", zegt JJ, eraan toevoegend dat ze niet in de toekomst kan kijken. Althans niet op dit vlak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234