Dinsdag 15/06/2021

Britten folterden in geheime naoorloogse gevangenissen

Na de Tweede Wereldoorlog opende Groot-Brittannië een geheime gevangenis in Duitsland waar behalve nazi's ook ondernemers en linkse sympathisanten werden gefolterd. De Britse krant The Guardian bracht dit geheim gehouden schandaal afgelopen weekend naar buiten en lijkt daarmee een parallel te trekken met de huidige controverse over de geheime CIA-gevangenissen in Europa.

Londen / Hannover

Eigen berichtgeving

The Guardian baseert zijn onthulling op een geheim onderzoeksrapport dat dateert van 1947 en gedurende bijna 60 jaar geheim werd gehouden. Het document werd geschreven door Scotland Yardinspecteur Tom Hayward. Het onderzoek kwam er nadat de Britse legerarts James Morgan-Jones, die in het Duitse Bremen gestationeerd was, aan de alarmbel had getrokken omdat hij verschillende zwaar verminkte patiënten in zijn hospitaal had gehad. Een van hen was letterlijk gevild, anderen vertoonden sporen van duim- en kaakschroeven. De patiënten in kwestie kwamen alle uit de geheime gevangenis van Bad-Nenndorf, een voormalig kuuroord nabij Hannover dat na de oorlog tot een detentiecentrum voor nazi's was omgevormd. Twee gedetineerden die vanuit Bad-Nenndorf naar het ziekenhuis van Bremen waren overgebracht, overleden later aan hun verwondingen.

De gevangenis was in handen van de Combined Services Detailed Interrogation Centre (CSDIC) die voor de Britse regering inlichtingen moest verzamelen over mogelijke opstanden tegen de geallieerden. In Bad-Nenndorf hield het Britse leger aanvankelijk vooral nazi's en leden van Hitlers brutale SS-stoottroepen gevangen. Maar daarnaast werden er ook ondernemers vastgehouden die zich tijdens de nazi-heerschappij hadden verrijkt: tabakinvoerders, oliebaronnen enzovoort. Gaandeweg kwamen in het detentiecentrum ook mensen terecht die van Sovjetsympathieën verdacht werden. Bedoeling was om via deze gevangenen informatie los te krijgen over vijandige complotten tegen de geallieerden. Vaak zaten de gedetineerden vast zonder bewijzen of zonder dat er geloofwaardige elementen tegen hen waren. Een van hen was een Duitser die aan de Britten zijn diensten als spion had aangeboden maar verdacht was omdat hij vlot Russisch sprak. De man zou later aan ondervoeding sterven. In zijn rapport schrijft Hayward dat er tegen de man geen enkel bewijs bestond.

Tijdens de ondervragingen werd systematisch gefolterd, zo blijkt uit het onderzoeksrapport van Hayward: gevangenen kregen zweepslagen, hun vinger- en teennagels werden uitgerukt, sommigen kregen dagenlang geen eten of moesten in de winter urenlang naakt voor een open venster staan. Andere gevangen werden minutenlang in water ondergedompeld. Hayward schrijft in zijn rapport dat tijdens de ondervragingen gebruik werd gemaakt van foltertuigen die voordien door Hitlers Gestapo waren gebruikt. "Eerst wilde ik de gevangenen niet geloven. Later bleek dat hun getuigenissen bevestigd werden door die van bewakers."

Hayward presenteerde zijn rapport aan zijn oversten en die brachten de toenmalige Britse regering van Clement Attlee op de hoogte. In de begeleidende nota die het ministerie van Buitenlandse Zaken aan Attlee schreef, stond: "Blijkbaar hebben de bewakers instructies gekregen om op bepaalde gevangenen fysieke dwang uit te oefenen om hem mentaal te doen breken zodat ze beter meewerken aan de ondervragingen."

Uit vrees voor al te veel publieke woede heeft de Britse regering het rapport nooit aan het parlement overhandigd. Wel werd de geheime gevangenis van Bad-Nenndorf in 1947 gesloten. In totaal werden er 372 mannen en 44 vrouwen vastgehouden.

Zonder dat met zoveel woorden te schrijven, lijkt The Guardian met de publicatie van het artikel over Bad-Nenndorf een stevige parallel te trekken met de veelbesproken geheime gevangenissen die de Amerikaanse inlichtingendienst CIA na 11 september 2001 opende. De jongste weken was er over die detentiecentra heel wat te doen omdat de CIA ook in Europese landen als Polen en Roemenië terreurverdachten zou hebben vastgehouden om onder druk informatie over terrorismenetwerken los te krijgen. Zowel de Raad van Europa als de Europese Unie openden hierover een onderzoek.

(KoV)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234