Donderdag 22/04/2021

Britten en hun tabloids

undefined

Iets weten, maar dat niet mogen schrijven. Frustrerende tijden waren het dit voorjaar voor de tabloids. Ze wisten dat stervoetballer Ryan Giggs het een tijdlang had aangelegd met een sterretje uit Big Brother. Ze hadden sterke aanwijzingen dat Top Gear-presentator Jeremy Clarkson naast de pot piste. Maar het schrijven? Nee, dat kon niet. Door de 'injunctions', door rechters opgelegde verbodsbepalingen. De kranten spraken er schande over, vochten de injunctions met alle mogelijke middelen aan en probeerden ze te omzeilen. Zoals The Sun. De tabloid publiceerde een interview met Giggs' minnares, maar lette er goed op dat geen enkel detail naar de voetballer leidde. Het debat bleef woeden in Groot-Brittannië. Tot begin juli. Tot het afluisterschandaal rond News of the World uitbrak.

"Hebt u sindsdien het woord 'super- injunction' nog gehoord?", vraagt Roy Greenslade. "Nee dus. De tabloids hebben het aanvaard. Ze leggen zich er bij neer." Greenslade is professor journalistiek aan de Londense City University, maar ook een ex-journalist, die onder meer voor The Sunday Times, The Sun en The Daily Mirror schreef. Bij die laatste tabloid was hij begin de jaren negentig twee jaar hoofdredacteur. Mede door dat verleden is Greenslade een gezaghebbende stem met zijn columns voor The Guardian en de Evening Standard.

Volgens Greenslade heeft het afluisterschandaal bij News of the World en de daaropvolgende sluiting van de zondags- krant voor een kleine kentering gezorgd, al zou het nog beter kunnen. "Veranderingen vaststellingen in zo'n korte tijd is moeilijk, maar ik kan me de laatste maanden bijvoorbeeld geen 'kiss and tell story' herinneren." Greenslade doelt op de verhalen waarin minnaars of minnaressen van bekende Britten een mooie som toegeschoven krijgen om hun bedverhalen in geuren en kleuren te vertellen. "Tabloids hebben dus wel degelijk hun manier van werken veranderd."

Niet iedereen is echter even positief als Roy Greenslade. "Als het bijvoorbeeld op privacy aankomt, zie ik maar weinig veranderingen", zegt Dominic Ponsford, hoofdredacteur van Press Gazette, een Brits vakblad voor de mediasector.

"Publiekelijk zegt men wel dat men werkt volgens alle wettelijke en deontologische bepalingen, maar meer dan dat is het niet."

Klopt, vindt ook Richard Peppiatt. Peppiatt werkte twee jaar bij de tabloid Daily Star, maar nam ontslag omdat hij niet langer wou werken voor een krant waarvoor de correctheid van informatie maar bijzaak is. "De tabloids zijn na het afluisterschandaal wel een beetje voorzichtiger geworden, maar dat is vooral cosmetisch. De onverantwoordelijke berichtgeving gaat gewoon door. Enkele weken geleden nog werd een verpleegster met pek en veren besmeurd omdat ze zogezegd enkele patiënten had vergiftigd. Al snel bleek dat ze onschuldig was. Wat de tabloids doen, gaat veel dieper dan het afluisterschandaal. En ze blijven gewoon voortdoe, omdat er niemand is die hen stopt."

Blijvend populair

Nochtans toonde het afluisterschandaal dat er mogelijkheden zijn om de schandaalpers tot inkeer te brengen. Want als News of the World besliste om er een punt achter te zetten, kwam dat vooral doordat de adverteerders en masse beslisten de krant te laten vallen. Geld blijft immers vaak de beste motivator om dingen in beweging te zetten. "Wat de adverteerders toen gedaan hebben, zorgt ervoor dat de tabloids zich er nu voor hoeden nog zulke fouten te maken", meent mediaprofessor Roy Greenslade. Al moet hij toegeven dat wat met News of the World gebeurde, uniek was. Adverteerders die zich verenigen en een krant publiekelijk veroordelen: het is heel zeldzaam. Want ook die adverteerders denken vooral aan al die lezers die ze kunnen bereiken dankzij de tabloids.

En net die lezers blijven de tabloids lustig verder lezen. News of the World mag dan gestopt zijn, de Britten kopen op zondag gewoon een andere tabloid. Bladen als Mail on Sunday en The Sunday Mirror verkopen nu honderdduizenden exemplaren meer en hebben een oplage van respectievelijk 2,3 miljoen en 1,8 miljoen kranten. Op papier gedrukte nonsens of niet, de Britten kunnen niet zonder hun tabloids. "Britten houden nu eenmaal van die wat brutale aanpak, van kranten die tegen de schenen van het establishment schoppen", meent Roy Greenslade. "Nergens anders ter wereld vind je zo'n tabloid culture, gaan kranten op zo'n agressieve manier te werk", oordeelt ook ex-tabloidjournalist Richard Peppiatt. "Maar de lezers liggen er niet wakker van. Ze vragen zich niet af hoe journalisten hun nieuws gevonden hebben."

De tabloidlezers vragen het zich niet alleen niet af, ze worden ook niet goed op de hoogte gehouden via hun favoriete bladen. Toen begin juli bekend raakte dat News of the World de telefoon van de vermoorde Milly Dowler had afgeluisterd, sprongen ze er wel op. Ook de ondervraging van Rupert Murdoch en zijn zoon James over wat ze wisten van de illegale praktijken op de redactie van hun tabloid, kreeg veel aandacht. Maar daarna? Tabloids zwijgen er liever over.

"Meer linkse kranten als The Guardian en The Independent blijven het volop volgen", analyseert Roy Greenslade. "Bij The Daily Telegraph is het al iets minder en bij The Times, ook een krant van Murdoch, zie je in de berichtgeving een lichte neiging pro-Murdoch. Maar voor de tabloids duurt dit allemaal veel te lang. De grote gebeurtenissen zijn gepasseerd en de zaak wordt alsmaar complexer. Ze denken dat het publiek er niet in geïnteresseerd is."

Zelfkritiek

Is het publiek niet geïnteresseerd, of willen de mediagroepen vooral vermijden dat hun lezers er te veel van weten? "Het blijft voor de populaire pers toch ongemakkelijk om hier over te schrijven", zegt Greenslade. "Ze blijven vrezen dat ze er op de een of andere manier betrokken bij zullen raken."

Wat niet weet, niet deert, is volgens Richard Peppiatt hun motto. "Ze willen dit potje gedekt houden uit vrees dat er nog lijken uit de kast zullen vallen. Want iedereen in de krantenindustrie weet dat er nog lijken in de kast zitten. De Daily Mail was bijvoorbeeld de ergste van allemaal. Weet je, tabloids hebben geen spijt dat ze op zo'n manier gewerkt hebben. Ze hebben alleen spijt dat hun illegale praktijken ontdekt zijn."

"Er is gewoon te weinig zelfkritiek", besluit Dominic Ponsford van Press Gazette. "Geen enkele andere tabloid heeft bijvoorbeeld al toegegeven dat hij fouten heeft gemaakt en nieuws heeft verzameld op een manier die het daglicht niet verdraagt."

Het lijkt vreemd, want als buitenstaander zou je denken dat een afluisterschandaal zoals bij News of the World een catharsis zou zijn, een kantelpunt bij de tabloids en de pers in het algemeen om even stil te staan en na te denken over hun manier van werken. "Misschien zijn achter de schermen gesprekken bezig tussen de directeurs en hoofdredacteurs, maar publiekelijk is er geen discussie", zegt Dominic Ponsford. "Dat is jammer. Want kranten mogen dan commerciële bedrijven zijn, ze hebben een belangrijke publieke rol. Ze werken nog altijd niet transparant, en dat in tijden van Twitter en Facebook, met consumenten die steeds meer eisen op het vlak van openheid en correctheid."

Er is dringend nood aan actie, vindt ook Richard Peppiatt. "Journalistiek is het beroep waarin mensen het minste vertrouwen hebben. De mensen geloven ons niet meer. Het hele proces van nieuws maken wordt in vraag gesteld, en daarbij maakt men echt geen verschil tussen The Sun en The Guardian. Het moet daarom ernstig en dringend veranderen. Als dat gebeurt, kunnen de kranten en de journalistiek er alleen maar bij winnen. Maar ik ben hoopvol dat dat zal gebeuren: journalistiek is zo waardevol dat het de moeite waard is om ervoor te vechten."I

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234