Woensdag 01/12/2021

Britse ex-premier Margaret THatcher wordt vandaag tachtig

Thatcher gruwt van Blair en niet minder van haar eigen Conservatieven, die sinds haar aftreden hun draai kwijt zijn

De ijzeren dame is niet weg te roesten

Streng en hard, dat was Margaret Thatcher. Op haar tachtigste verjaardag lijdt ze echter aan geheugenverlies. Raadsman Bernard Ingham: 'Als ik bij haar ben, is het alsof ze weer minister was.'

Brussel

Eigen berichtgeving

'Gelukkig is haar geheugen redelijk beneveld', zegt Bernard Ingham, de vroegere woordvoerder, raadsman, persoonlijke secretaris en rechterhand van de Britse ex-premier Thatcher. 'Lady Thatcher', zegt hij in La Repubblica, "heeft altijd een beetje een moeilijke relatie gehad met koningin Elizabeth. Toch krijgt ze haar op haar tachtigste verjaardag (vandaag dus) op bezoek. De Queen komt haar feliciteren."

Elisabeth is de enige niet wier gedachten vandaag naar de dementerende ex-premier zullen gaan. Heel Groot-Brittannië blikt terug op het beleid van de staalharde conservatieve premier, de dame die communisten haatte, de radicale vakbondsleider Arthur Scargill temde, en elk staatsbedrijf dat ze op haar weg tegenkwam openwrikte en liberaliseerde. Want dereguleren, privatiseren en liberaliseren waren Thatchers toverwoorden. Sociale compassie was aan de nochtans half-proletarische kruideniersdochter niet besteed.

De Tory's, de Britse Conservatieven, zullen zich een zoveelste keer afvragen hoe het toch kan dat ze sindsdien nooit meer echt aan de bak geraakt zijn. Vriend en vijand zullen discussiëren over de vraag of Tony Blair al dan niet de linksere versie van Thatcher genoemd mag worden. Margaret Thatcher zal ook de wereldpers weer halen, gelukwensen krijgen van 's werelds leiders. Misschien zelfs van haar oude makker Augusto Pinochet - de Chileense ex-dictator die ze te vuur en te zwaard verdedigd had nadat hij in Londen gearresteerd was.

Voor felicitaties van haar beste internationaal-politieke vriend is het te laat. De Amerikaanse ex-president kwam vorig jaar te overlijden, nadat hij, o ironie van het lot, door alzheimer geveld was. Officieel heeft geen enkele arts bevestigd dat alzheimer de kwaal is waar Thatcher aan lijdt, maar in bovenvermelde krant verzekert Ingham dat de barones bijna niemand nog herkent. "Als ik echter bij haar ben", vertelt Ingham, "dan is het alsof ze weer minister was."

Naar verluidt blijft Thatcher gehecht aan ex-sovjetpresident Michael Gorbatsjov. En blijft ze die ene anekdote aanhalen: "Toen ik hem het eerst ontmoette, heb ik hem ronduit verteld wat ik van het communisme vond. 'Maar als u er blij mee bent, dan mag u het houden, als u er maar binnen uw grenzen mee blijft.'"

Officieel is Thatcher nog steeds politica, ze heeft ook zitting in het parlement, al bestijgt ze het spreekgestoelte al een hele tijd niet meer. Thatcher gruwelt van Blair, dat wel, en niet minder van haar eigen Conservatieven, die sinds haar aftreden hun draai kwijt zijn en van wie het ook nu niet zeker is wie in december het nieuwe boegbeeld wordt. Thatcher zou naar verluidt geen echte voorkeur hebben, terwijl de Conservatieven wel een nieuwe Thatcher willen.

In haar huis op Chester Square heeft Thatcher de beschikking over een bescheiden staf, iemand die brieven beantwoordt, die bezoekers ontvangt, die haar af en toe uit shoppen neemt op Bond Street, steevast vergezeld van een klein veiligheidskorps. Haar echtgenoot Dennis is intussen alweer enkele jaren dood.

La Thatcher regeerde vanaf 1980, om precies te zijn elf jaar, zes maanden en 26 dagen lang. Ze begon haar eerste ambtstermijn op een moment dat Groot-Brittannië economisch aan de grond zat, de industrie verouderd was en het land elk zelfvertrouwen kwijt was.

Populair werd Thatcher pas op het moment dat de Argentijnse junta op 2 april 1982 de Falkland-eilanden binnenviel. Hoewel ze in eerste instantie bekritiseerd werd omdat de Britse inlichtingendiensten de invasie niet hadden zien aankomen, kon ze de zaak in haar voordeel keren door de Royal Navy onverwijld naar de Zuid-Atlantische regio te sturen.

De overwinning pompte het Britse nationalisme flink op, daarmee de weg vrijmakend voor de felomstreden sluiting van de koolmijnen. Thatcher kreeg de landelijke staking op de knieën.

Nog zo'n politiek moment was haar toespraak voor het Europa-college in Brugge. "I want my money back", oreerde Thatcher toen, zodoende de Britse kortingen op de EU-begrotingen loswekend die ook vandaag nog voor onenigheid zorgen tussen Londen en Brussel.

Op haar laatste kabinetszitting, toen duidelijk geworden was dat de Conservatieven haar lieten vallen, plengde Margaret Thatcher voor de tweede keer publiekelijk een traan. De eerste keer was toen haar rebelse zoon Mark plots spoorloos verdwenen was.

Streng en hard, dat was Margaret Thatcher. "Opvliegend en soms oneerbiedig", zegt Ingham nog. "Maar zij is het wel die de Britse problemen opgelost heeft" - een stelling waarover de meningen nog steeds verdeeld zijn.

(LD)

Bron: La Repubblica, BBC

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234