Maandag 27/06/2022

Brits multimiljonair realiseert jongensdroom

Hebt u er al eens over nagedacht welke voorsprong u zou nodig hebben om een schaakpartij van Gary Kasparov te winnen? De Londense zakenman Terence Chapman, die allang de degens wil kruisen met de sterkste schaker aller tijden, moest niet lang nadenken over het antwoord. 'Met twee pionnen meer zal me dat zeker lukken', beweerde hij vorige zomer op een avondje onder vrienden. Chapman liet het niet bij woorden en knoopte tijdens de WK-match tussen Kramnik en Kasparov in het najaar onderhandelingen aan met de nummer één van de wereld. En zie, hij kon Kasparov zowaar overhalen om vorig weekend een wedstrijdje over vier partijen te spelen.

Van onze medewerker

Wouter Janssens

Nu is die Chapman niet de eerste de beste: niet alleen staat de Britse multimiljonair op zijn 44ste aan het hoofd van The Terence Chapman Group PLC, een beursgenoteerd IT-bedrijf dat hij enkele jaren geleden zelf oprichtte, in zijn jonge jaren was hij ook een talentvol schaker. Chapman werd ooit Brits kampioen onder de 14 en Londens kampioen onder de 18. Op een gegeven moment werd hij beschouwd als de derde sterkste Engelse junior na Jonathan Speelman en Jonathan Mestel, die beiden beroepsschakers en grootmeesters werden.

Chapman koos echter voor een carrière in het bedrijfsleven. Hij is niet volledig gestopt met schaken, maar door zijn drukke beroepsbezigheden en gezinsleven beperkt hij zich nu tot maximaal tien potjes per jaar. Tegenwoordig is hij vooral actief als schaaksponsor. Chapman: "Ik heb altijd al een competitieve instelling gehad. Hoewel schaken mij beter afging, heb ik vroeger ook nog aan rugby gedaan. Die tien partijen die ik nu elk jaar nog speel, verschaffen mij immens veel plezier, maar mijn echte passies zijn mijn gezin en The Terence Chapman Group PLC. Deze match met Kasparov is echter een jongensdroom die werkelijkheid wordt.

"Net als in de schaakwereld moet je in de zakenwereld een enorme hoeveelheid informatie verwerken en analyseren, patronen leren herkennen en strategieën vastleggen. Maar in zaken is er de rijke bijkomende dimensie dat je succes behaalt met en door mensen en in een team. Vreemd genoeg moet je in de zakenwereld minder in je mars hebben om te slagen dan in het schaken en schenkt het je tegelijk toch meer voldoening."

Er zijn wel meer zakenlieden die van schaken houden, zoals David Norwood, voorzitter van de Beeson Gregory handelsbank en in een vorig leven schaakgrootmeester, Charles Saatchi en Aristoteles Onassis, die in 1969 65.000 dollar neertelde voor een gouden schaakbord, om er maar enkelen te noemen.

De match tussen Chapman en Kasparov werd gehouden in het luxehotel Simpsons-in-the-Strand, dat in de negentiende eeuw gedurende enkele decennia een ontmoetingsplaats was voor de nieuwe rijken uit the City en het puikje van het Londense schaakleven. In die dagen waren voorgiftpartijen een heel normale praktijk. Sterren als Morphy, Steinitz en Zukertort verwierven er een belangrijk deel van hun inkomen mee. In onze tijd zijn voorgiftpartijen echter in onbruik geraakt.

In de wedstrijd tegen Chapman begon Kasparov dus in elke partij met een achterstand van twee pionnen (telkens twee andere). Bovendien kreeg de 38-jarige Rus een half uur minder bedenktijd dan Chapman: 60 minuten tegenover 90. In de weddenschappen voor aanvang van het duel, stond Kasparov steevast als huizenhoog favoriet genoteerd. Chapman vatte de match evenwel heel serieus op, was enkele maanden voor het duel weer wat meer gaan schaken en richtte vier weken voor het begin van de match een heus trainingskamp in, waarvoor hij grootmeesters als Speelman, Hodgson en Nunn aanzocht. De nummer één van de wereld was dan ook allerminst gerust in een voor hem goede afloop van deze onderneming.

Niet ten onrechte, zo bleek al snel. In de eerste partij vorige zaterdag wikkelde Kasparov af naar een verloren eindspel dat ondanks twee minuspionnen praktische kansen bood, en dat hij won toen zijn tegenstander in tijdnood kwam. In de tweede ontmoeting trok Chapman een muur van beton op waar voor Kasparov geen doorkomen aan was: remise.

In het derde duel, op zondag, brak Chapmans grote moment aan. Opnieuw koos de Londense zakenman voor een hypersolide opstelling, terwijl Kasparov met zwart resoluut ten aanval trok. Maar dit keer bleek de materiële achterstand van twee pionnen een onoverkomelijke handicap. In opkomende tijdnood in een razend ingewikkelde stelling kweet Chapman zich feilloos van zijn taak en liet Kasparov kansloos. De 38-jarige Rus nam wraak in de slotpartij. Chapman bezweek onder de druk van zijn bliksemsnel spelende tegenstander en blunderde op de 24ste zet een stuk weg. Eindscore dus 2,5-1,5 voor Kasparov.

Wit: Chapman

Zwart: Kasparov (zonder a- en h-pionnen) 1. Pf3 d5 2. d4 c6 3. c3 Lf5 4. Lf4 Pd7 5. e3 Db6 6. b3 Pgf6 7. Ld3 g6 8. Dc2 e6 9. Pbd2 Ph5 10. 0-0 Pxf4 11. exf4 Dc7 12. Pe5 Lxd3 13. Dxd3 g5! 14. fxg5 Pxe5 15. dxe5 Dxe5 16. Pf3 Df4 17. Dd4 Dxd4 18. Pxd4 La3 19. Pe2!? (Het alternatief is natuurlijk Tfb1 om de loper buiten te sluiten, maar Chapman wil zijn torens actief houden, ten koste van een pion.) Ke7 20. g3 Lb2 21. Tad1 Txa2 22. Td2 Tha8 23. Kg2 c5 24. h4 b5 25. h5 Kf8 26. Kf3 T8a3 27. Kg4 Txb3 28. Pc1 Ta4+! 29. f4 Lxc1 30. Txc1 Kg7 31. h6+ Kh7 32. Kh5 b4 33. cxb4 (f5!) Txg3 34. bxc5? (Txc5 Txb4 35. Tf2 Tg1 36. Tf3 Th1+ 37. Kg4 Tg1+ 38. Kh5 Th1+ 39. Kg4 en zwart kan niet winnen.) Txf4 35. Th2 f6 36. gxf6 Txf6! (De witte koning is in een matnet verstrikt geraakt.) 37. Kh4 Tg8 en wit geeft op.

Wit: Chapman

Zwart: Kasparov (zonder a- en b-pionnen) 1. e4 Lb7 2. d3 e6 3. Pf3 d6 4. g3 g6 5. Lg2 Lg7 6. 0-0 Pe7 7. Pc3 0-0 8. Le3 h6 9. h4 Pd7 10. Dd2 Kh7 11. Tfe1 Dc8 12. a4 f5!? (Chapman heeft zich zeer solide opgesteld en Kasparov trekt bij de eerste de beste gelegenheid naar voren. Hij moet ook wel, want anders gaat wit zijn extra pionnen op de damevleugel mobiliseren. De tekstzet houdt een derde pionoffer in.) 13. Pd4 Pf6? (Pe5) 14. exf5 Lxg2 15. fxg6+ Pxg6 16. Kxg2 c5!? 17. Pde2 (Pb5) d5 18. h5! Pe5 (Pxh5 19. Th1) 19. d4 Neg4 20. Dd3+ Kg8 21. Dg6 e5 (Het wordt ineens allemaal erg spannend. Na dxe5 Pxe5 gaat de witte dame verloren. Chapmans volgende zet ontlokte applaus in de commentaarzaal.) 22. Lxh6! Pxh6 23. dxe5 Pd7 24. Pf4!? Txf4!? 25. gxf4 Pf8 26. Dg3 Pf5 27. Dh3 De6 28. Pb5 Td8 29. a5 Df7 30. a6 Pe6 31. Kg1 Pxf4 32. Dg4 Ph6 33. Dh4 Kh7! 34. a7 (Dxd8?? Dxh5) Tg8 35. a8D Lxe5+ 36. Kf1 (Dxg8+?? Dxg8+ gevolgd door mat op g2!) Tg4 37. Dxg4! en zwart geeft op wegens Pxg4 38. Ta7.

Wit: Kh1, Db3, Lb2, Pf4, pia4, e3, f2, g2, h3.

Zwart: Kg8, Td2, Tg5, Lc5, Pf3, pib6, e4, f7, g7, h6. 1. ... Lxe3!! 2. fxe3 (gxf3 Lxf4 lost niets op) Tdxg2!! 3. Pxg2 Tg3!! en wit kan het mat niet meer verhinderen.

Lasker - Capablanca (1914)

Wit: Kd7, Tb8, pib5.

Zwart: Ka7, Pc7, pib6.

De diagramstelling is het slot van een snelschaakpartij die gespeeld werd in een Berlijns café op een warme dag in juni. Sommige bronnen zeggen dat Capablanca wit had. In elk geval, de opgave luidt: wit aan zet speelt en wint.

Over de tweede wereldkampioen Emanuel Lasker (1868-1941) doet een grappig verhaal over een voorgiftpartij de ronde. Tijdens een overtocht naar de Verenigde Staten op een oceaanschip begin deze eeuw werd de wereldkampioen door een medepassagier uitgenodigd om een partijtje te schaken. Zijn tegenstander, die niet wist met wie hij te maken had, zei: "Eigenlijk is dit niet fair want, ik schaak erg sterk. Om het spannend te houden, stel ik voor dat ik met een paard minder speel." Lasker liet zich niet kennen, ging in op het voorstel van de nobele onbekende en verloor gedwee de partij.

Onmiddellijk daarna drong Lasker er bij zijn nieuwe schaakvriend op aan om de rollen om te keren en nu eens een partij te spelen waarin hij met een paard minder zou beginnen. Na langdurig protest stemde zijn partner uiteindelijk schouderophalend toe. Nu speelde Lasker wel op volle kracht en liet zijn stomverbaasde tegenstander kansloos. De commentaar van Lasker na die tweede partij was een schot in de roos: "Misschien is het wel een voordeel als je met een paard minder mag beginnen."

Londense zakenman Terence Chapman kruist de degens met sterkste schaker aller tijden

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234