Dinsdag 25/02/2020

BRIGHTON - Waar wierook de zeelucht verdrijft

Met 11 procent in de peilingen voor de parlementsverkiezingen (op 7 mei) staat The Green Party voor een doorbraak in Groot-Brittannië. In Brighton, hippiehoofdstad van het land, heeft de partij het al voor het zeggen. Maar helemaal van een leien dakje loopt dat niet.

Er klinkt esoterische muziek op North Laine, wierook verdrijft de zeelucht en op het terras van het veganistische café Wai Kika Moo Kau legt Chips Pennington, spiritueel genezer van professie, uit wat Brighton bijzonder maakt. "Het is een plaats waar je kunt doen en dragen wat je wil, zonder dat iemand raar opkijkt", zegt de Brightonian, "waar ruimdenkendheid de norm is. Het is pluizig. Het is alternatief. Het is idealistisch. Door de ligging tussen de heuvels en de oceaan ontstaan er altijd nieuwe, frisse ideeën. Wat hier gebeurt, vindt jaren later in de rest van het land plaats".

Dat laatste lijkt zeker te gaan gelden in politiek opzicht. Sinds 2010 levert Brighton de eerste Groene volksvertegenwoordiger in de persoon van Caroline Lucas en een jaar later beleefden de 275.000 inwoners van deze kustplaats een andere politieke primeur toen de Green Party de grootste in de gemeenteraad werd. In sommige andere plaatsen maken ze deel uit van het gemeentebestuur, maar in Brighton besloot de partij een minderheidsbestuur te vormen en kregen ze het al doende alleen voor het zeggen. 'The Green Republic of Brighton and Hove' was geboren, compleet met een Happiness Cafe.

Het experiment staat volop in de belangstelling nu The Green Party op het punt staan om door te breken. In de peilingen voor de parlementsverkiezingen van mei staat de partij op 11 procent, waarmee het achter de Conservatieven, Labour en UKIP de vierde partij zal worden. De winst gaat vooral ten koste van de Liberaal-democraten die lijden onder de regeringsdeelname met de Conservatieven. The Greens hebben inmiddels meer leden dan Cleggs Sociaal-liberalen. Met name in universiteitssteden als Norwich, Sheffield en Bristol doet de partij van Natalie Bennett het goed. Het UKIP van links-Engeland, zo wordt de partij genoemd.

Brighton is echter de natuurlijke habitat. Dit Londen aan Zee was twee eeuwen geleden het plezieroord van de promiscue prins-regent, de latere koning George IV, die er het sprookjesachtige Royal Pavilion liet bouwen. Later zou het plezier democratiseren. Wat Goa is in India en San Francisco in de Verenigde Staten, werd Brighton in Engeland: de hoofdstad voor de alternatieve cultuur, voor kunstenaars, krakers, hippies, homo's, reizigers en - in toenemende mate - daklozen. "Het staat bekend", zo vatte John Harris Brighton samen in The Guardian, "als een plek waar het makkelijker is om een plaat van Funkadelic te kopen dan een pak melk".

Makkelijk hebben The Greens het de afgelopen jaren echter niet gehad tijdens hun politieke thuiswedstrijd. Ze haalden het nationale nieuws met curieuze voorstellen, zoals het laten grazen van schapen in de stad om zodoende het autoverkeer te temmen, de creatie van het aankruisvakje 'Mx' op gemeenteformulieren (bedoeld voor mensen die zich als man noch vrouw beschouwen) en de invoering van vleesloze maandagen in kantines voor vuilnismannen. Er ontstond een surreële rel toen een 170 jaar oude iep op een rotonde plaats moest maken voor een fietspad, een typerend dilemma voor The Greens.

Mango's en watermeloenen

In het langs de boulevard gelegen stadhuis praat Jason Kitcat, de 36-jarige voorzitter (in progressief dialect: 'samenbrenger') van het gemeentebestuur, liever over wat zijn partij in vier jaar wel heeft bereikt. "We hebben het minimumloon verhoogd naar een bestaansloon, de lucht is schoner, er zijn meer fietspaden, er staan weinig winkelpanden leeg en we hebben sociale huurwoningen beter geïsoleerd. Drie kwart van ons manifest hebben we uitgevoerd." Dat alles is te danken aan gedoogsteun. De bankierszoon vertelt een liefhebber te zijn van consensuspolitiek. "Ik ben in Den Haag geboren, dat heeft er misschien mee te maken." De noties van vrede en eenheid, zo populair bij het 'vegetariaat' in de hippe Lanes-buurt, ontbraken de afgelopen jaren in het stadhuis. Kitcat heeft een couppoging overleefd en het gemeentebestuur huurde een groepspsycholoog in om een einde te maken aan de interne vetes. "Fractiediscipline is niet onze sterkste kant geweest", beaamt Kitcat, wiens Poolse vrouw ook een Groen raadslid is, "en de media vinden dat prachtig. Maar is het niet raar? Mensen willen authenticiteit, maar als een politicus iets tegendraads roept, wordt hij afgestraft. In 1996 hadden we 1 raadslid, nu 21. Dat is snel gegaan. We zitten nog in een leerproces".

De bestuursverantwoordelijkheid heeft binnen The Greens een schisma teweeggebracht tussen de 'mango's' en de 'watermeloenen'. Eerstgenoemden, waar de pragmatische Kitcat toe behoort, zijn groen vanbuiten en geel aan de binnenkant, kortom: verkapte Liberaal-democraten. De watermeloenen - rood vanbinnen - neigen meer naar 'oud links'. Zij vonden bijvoorbeeld dat Brighton de vanuit Londen opgelegde bezuinigingen moesten negeren, net zoals de extreemlinkse gemeenten (de Loony Left) dat deden in de Thatcherjaren. Kitcat en de zijnen kozen er echter voor om de gemeentelijke belastingen op te krikken. Ze wilden hierover zelfs een referendum uitschrijven, maar de kosten daarvan zouden de extra inkomsten tenietdoen.

In het conservatieve weekblad The Spectator schreef Tim Stanley dat Brighton, jarenlang bestuurd door de Conservatieven en daarna door Blairs New Labour, een filiaal is geworden van de trendgevoelige Londense wijk Islington. "Brighton leert ons wat er te gebeuren staat als het land wordt bestuurd door mensen die de boeken van Russell Brand (Britse komiek en activist) lezen." Stanley wees erop dat The Greens het spiegelbeeld vormen van de UKIP. "UKIP vertegenwoordigt een opstand van de autochtone bevolking tegen de nieuwkomers. The Greens vertegenwoordigen een opstand van de nieuwkomers tegen de autochtonen."

Volkstuintjes gesloten

Deze frictie werd al snel na het aantreden van het Groene gemeentebestuur zichtbaar. Uit onvrede met de loonmatiging gingen de schoonmakers en vuilnismannen, toch al geïrriteerd over de vleesvrije maandag, staken, waarna Brighton veranderde in een vuilnishoop - dit tot vreugde van de zeemeeuwen. Zeker zo impopulair bij de arbeidersklasse was het besluit, van de mango's én de meloenen, om enkele volkstuintjes te sluiten ten bate van nieuwbouw. Positief is wel dat de onafhankelijke winkeltjes in het centrum, waar Anita Roddick ooit begon met The Body Shop, beter dan ooit worden beschermd tegen de grote ketens.

Dat duidt meteen ook de politiek-geografische scheiding. In de Paviljoenbuurt, waar Lucas (een watermeloen) 31 procent van de stemmen behaalde, kunnen de Groenen weinig kwaad doen, zeker niet in de buurt van de University of Brighton. "Caroline is fantastisch", zegt Yasmyn Shaikh, een 20-jarige studente geschiedenis, cultuur en literatuur, "bij elke studentendemo loopt ze voorop." Naast haar knikt David Gould, student filosofie, politiek en ethiek ('de Brighton-variant van filosofie, politiek en economie'). "We voelen ons verraden door de Liberaal-democraten, die instemden met de verhoging van de studiegelden. The Greens zijn wel principieel."

In zijn boekwinkel Brighton Books vertelt Steve, die Nick Cave tot zijn cliëntèle rekent ("Hij koopt hier soms poëzie"), dat hij zo enthousiast over de Groenen is dat hij lid geworden is. "Ze hebben een hart voor kleine winkels en moedigen de muziekcultuur aan. En ook hun streven om tot een autoluwe binnenstad te komen, deel ik." In de Infinity Foods-winkel is ook Matt Stern, werknemer van een uitgeverij in Londen, redelijk enthousiast. "Ik ben er trots op dat we het eerste Groene Kamerlid hebben. Wat de plaatselijke politiek betreft, had ik gehoopt op goedkoper openbaar vervoer. Laat ik het zo zeggen: in theorie is het goed dat de Groenen de stad besturen."

Maar buiten het knusse stadshart beginnen de klachten. In Kemptown maakt de arbeidsongeschikte huisschilder en voetbalfan Nick Jennings (54), die zijn hinkende hond uitlaat, onwelvoeglijke gebaren wanneer The Greens ter sprake komen. "Je moet hier zo ongeveer miljonair zijn om de parkeertarieven te betalen. En dan die aparte busstroken. Die houden alleen het verkeer op, maar goed, je mag toch niet meer harder dan 20 mijl rijden." Langzaam verkeer is ook een punt van zorg bij Steve Jones, een arbeidsongeschikte monteur uit de arbeiderswijk Woodingdean. "Dat langzaam rijden van die Groenen vervuilt alleen maar meer, of zie ik dat verkeerd?"

De 57 jaar oude Jones, geboren en getogen in de stad, verwijt de Groenen hyperactiviteit. "Het probleem is dat ze te veel willen veranderen, dat ze te veel hun stempel willen drukken op de stad." Hij wijst daarbij op de omstreden bouw van een verticale pier, een 183 meter hoge stalen piek met uitkijkplatform. Het is een prestigeobject van de Groenen, daarbij gesteund door de Conservatieven. Of de Groenen nog aan het roer zijn als deze euromast opengaat, valt te bezien. Terwijl ze overal zullen winnen, is de ironische kans aanwezig dat Lucas haar kamerzetel verliest en Labour weer de grootste partij wordt in het politieke 'Alice in Wonderland' aan de zuidkust.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234