Maandag 24/02/2020

Brieven uit Antwerpen: Outsourcing naar buitengewoon onderwijs

Beeld Bas Bogaerts

Rihab Hajjaji is 21 en studeert Toegepaste Economische Wetenschappen. Elke donderdag, vijf weken lang, laten De Morgen en politiek filosoof Bleri Lleshi Antwerpse jongeren aan het woord over hun ervaringen en verhalen in de tweede stad van België.

Onderwijs is een basisrecht voor elk kind, tenminste dat is wat we geleerd hebben te geloven. In werkelijkheid is het echter een ander verhaal. Als Antwerpse met een Marokkaanse achtergrond zie ik te veel kinderen die door de mazen van het net glippen. Kinderen die juist meer hulp nodig hebben, worden in de steek gelaten. Een gemiste kans voor de maatschappij als je het mij vraagt, want er zit veel potentieel in deze jongeren

Bijvoorbeeld, het verhaal van mijn jongere broers. Op zesjarige leeftijd kregen ze het advies om naar het buitengewoon onderwijs (BuO) te gaan omdat ze een achterstand hadden in hun communicatieve vaardigheden. Het zijn tweelingen, de ene moest naar type 1 de andere naar type 7. Type 1 is voor kinderen met een lichte mentale handicap waar een overstap naar het gewoon onderwijs zeer uitzonderlijk is terwijl type 7 voor kinderen is met een leerstoornis.

Ik heb mijn ouders nog nooit zo kwaad gezien. Ze vonden de beslissing voorbarig omdat mijn broers nog zo jong waren. Mijn ouders besloten om mijn broers in het gewoon onderwijs te houden. Zes jaar later zitten beide mijn broers nog steeds in het gewoon onderwijs en komen ze thuis met bovengemiddelde resultaten. Mijn ouders daarentegen hebben hun vertrouwen in het CLB verloren. Ik trouwens ook.

Als student op de Universiteit Antwerpen kom ik verschillende mensen tegen die een soortgelijke ervaring hadden met het buitengewoon onderwijs. Het lijkt alsof kinderen in armoede of met eeen bepaalde socioculturele achtergrond gedoemd zijn om verwezen te worden naar het BuO. Kinderrechtencommissaris Bruno Van Obbergen bevestigde mijn vermoeden. Het selectiemechanisme dat nu gehanteerd wordt om jonge kinderen naar het BuO te sturen, heeft niets te maken met het doel van het BuO. Zelfs minister Pascal Smet bevestigde vorig jaar dat een op de vier kansarme kinderen in het BuO zit hoewel ze maar 5 procent van de bevolking uitmaken, en dat ook allochtone kinderen oververtegenwoordigd zijn.

Om te begrijpen waarom zoveel kinderen onterecht naar het BuO worden gestuurd moet je de doorverwijzingsprocedure analyseren. In die procedure zijn er verschillende knelpunten. Het eerste knelpunt is de informatie die het CLB van de leerkracht krijgt; die is vaak inaccuraat en onvolledig. Is het niet de communicatieve ruis, dan zal het verschil in referentiekader van de leerkracht wel zorgen voor problemen. In een stad als Antwerpen, waar 56 procent van de leerlingen in het lager onderwijs buitenlandse roots heeft, is het belangrijk dat de leerkrachten van morgen (en vandaag) zich kunnen verplaatsen in hun leerlingen.

Het tweede knelpunt is naar mijn mening dat er geen of onvoldoende rekening wordt gehouden met de thuissituatie. Met als gevolg dat er geen verschil wordt gemaakt tussen kansarme en niet kansarme kinderen of tussen autochtone en allochtone kinderen. Mijn ouders werden pas op het einde van de procedure gecontacteerd, ze werden niet geraadpleegd en enkel gevraagd om het advies van het CLB aan te horen. Er werd hun niet gevraagd om hun situatie uit doeken te doen of wat zij ervan vonden. Het CLB kwam bij ons thuis met een (onnodige) tolk en er werd ons doodleuk verteld dat mijn broers al op zesjarige leeftijd geen toekomst meer hadden in het gewoon onderwijs.

Wat mijn broers de das had omgedaan was hun taalachterstand. Veel allochtone kinderen worden om die reden in het BuO geplaatst. Door het gebrek aan context bij CLB-medewerkers worden er oneerlijke en weinig zinvolle diagnoses gehanteerd om kinderen te testen. De huidige verbale IQ-testen benadelen kinderen die thuis geen Nederlands praten. Mijn broers hadden op hun zesde jaar een beperkte Nederlandse woordenschat, maar ze spraken wel een tweede taal. En dat Nederlands komt uiteindelijk wel goed, maar je moet het een kans geven en vooral tijd. Iets wat binnen het onderwijs blijkbaar niet langer mogelijk is en opgelost wordt door outsourcing naar het buitengewoon onderwijs.

"Everybody is a genius but if you judge a fish by its ability to climb a tree it will live its whole life believing that it is stupid", aldus Einstein, die ironisch genoeg ook pas op zijn vier jaar is beginnen spreken. Door een kind onterecht in het buitengewoon onderwijs te plaatsen omdat het kansarm en/of allochtoon is, veroordeel je veel kinderen tot het lot van een werk- en diplomaloze jongere. Als we naar de huidige cijfers in Antwerpen kijken, dan zien we dat een op de vijf Antwerpenaren in de armoede leeft.

Gelijkheid is niet enkel iedereen gelijke kansen geven maar ook gelijke middelen. We moeten op tijd investeren in de zwakke leerlingen die iets meer tijd nodig hebben, maar die er wel zullen geraken mits degelijke ondersteuning. Ik geloof dat we kinderen meer tijd moet gunnen, zoals mijn broers bijvoorbeeld. Het is goed gekomen. En misschien als laatste, maar toch wel belangrijk, er moet meer geïnvesteerd worden in leerkrachten zodat ze kunnen omgaan met diversiteit in onze scholen. We moeten beseffen dat het lot van vele kinderen schuilt in dat ene advies.

Ben je tussen 16 en 26 jaar en woon, werk of studeer je in Antwerpen? Mail je brief naar brievenuitantwerpen@gmail.com. Wie weet wordt hij gepubliceerd in De Morgen of op de blog van Lleshi.

 
Door een kind onterecht in het buitengewoon onderwijs te plaatsen enkel en alleen omdat het kansarm en/of allochtoon is, veroordeel je veel kinderen tot het lot van een werk- en diplomaloze jongere
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234