Woensdag 23/06/2021

Brief van de dag

In uw krant van zaterdag stond te lezen dat 40 procent van de middelbare scholieren in kansarmoede wordt grootgebracht, en in Genk zelfs 60 procent. Dat leren ons de GOK-statistieken. Bij de opsomming van de criteria wordt als eerste vermeld: er wordt thuis geen Nederlands gesproken. Dit kan aanleiding geven tot een faliekant misverstand.

Natuurlijk zijn de schoolresultaten van kinderen die in een situatie van maatschappelijke achterstand worden grootgebracht gemiddeld zwakker. En natuurlijk behoren migrantengezinnen gemiddeld tot een sociaaleconomisch meer kwetsbare bevolkingslaag. Maar achter correlaties schuilen bij nader inzien vaak complexe samenhangen. En bovenstaande correlatie terugvoeren tot een directe lineaire causaliteit tussen thuistaal en schoolresultaten is een denkfout. Nochtans leeft in sommige onderwijsmiddens het idee dat "als we die ouders ervan konden overtuigen om thuis Nederlands te spreken, de taalachterstand van hun kinderen veel kleiner zou zijn".

Evenwel echter nochtans. Een vergelijking tussen de kinderen van EU-ambtenaren en van ex-gastarbeiders zou al veel duidelijk maken. De zonen en dochters van hogeropgeleide expats spreken thuis evenmin Nederlands, maar groeien wel op in een intellectuele omgeving met een rijke taalontwikkeling. In de armere migrantenbuurten komen de kinderen vaak enkel in aanraking met slordige taal, lexicografisch arm en met een simpele grammatica (weinig samengestelde zinnen, nog minder onderschikking). Op deze manier missen ze op de gevoelige leeftijd de nodige taalstimulering. Tien jaar later blijft hun Nederlands steken op het niveau van hun thuistaal. Ondertussen geraken de kinderen van expats zonder veel moeite vertrouwd met een tweede en derde taal.

Uit recent onderzoek blijkt dat het voor de ontwikkeling van het taalgevoel zelfs een goede zaak is om in meertaligheid op te groeien. Sterker nog, meertaligheid heeft een gunstige invloed op onze neurale circuits. Wie in meertaligheid werd opgevoed, maakt minder kans op Alzheimer of ouderdomsdementie (dixit VUB-neurolinguïst Piet Van de Craen).

Uit het Nederlandse 'PRIMA-cohortonderzoek' blijkt dat jongeren die thuis Limburgs spreken, beter scoren op taal dan hun vrienden die enkel het AN beheersen. Dit geldt niet voor jongeren die thuis Turks of een Arabisch dialect spreken - om evidente sociaaleconomische redenen. Maar in principe kan het vele voordelen hebben als de thuistaal verschilt van de schooltaal. Daarover werd leerrijk onderzoek geleverd door de neuropsychologe Ellen Bialystok (York University, Toronto). Een interessante inleiding in dit onderwerp vind je in het zeer lezenswaardige boek Eigen en vreemd - meertaligheid in Nederland van professor Leonie Cornips (Amsterdam University Press).

Ik beveel mijn Turkse leerlingen aan om regelmatig eens een boek in het Turks te lezen, om zo de kennis van hun moedertaal te onderhouden en aan te scherpen. Het zou me echt alarmeren als de onderwijswereld zou proberen om de Turkse gemeenschap van haar eigen taal te beroven. Deze spelletjes zouden veel kapot maken. Denken we maar aan de indiaanse kinderen in de VS die onder dwang naar Engelstalige kostscholen werden gedeporteerd, en aan de Romakinderen die in het vroegere Tsjecho-Slowakije uit hun thuissituatie werden gehaald. Zij zouden zogezegd tot beschaving gebracht worden door linguïstische integratie. Maar het gevolg was en is deculturalisatie. Naast economische verpaupering is er nu ook sprake van culturele verarming.

Felix Bergers is leraar op een secundaire school in Genk

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234