Dinsdag 12/11/2019
Boris Johnson verlaat Downing Street via de achteringang.

Brexit

Brexitakkoord na onderhandelingsspurt nabij: EU en Britse regering nagenoeg eens over brexit

Boris Johnson verlaat Downing Street via de achteringang. Beeld AFP

De EU en de Britse regering zijn het nagenoeg eens over een ordelijke brexit. Na een eindspurt van vijf dagen zeer intensief onderhandelen, ontmantelden de onderhandelaars van Brussel en Londen woensdagavond bijna alle resterende blokkades voor het langverwachte brexitakkoord. De grote vraag is nu of het Britse Lagerhuis ermee instemt.

Het Britse parlement verwierp drie keer eerder een ontwerpakkoord over de brexit. Het kostte toenmalig premier Theresa May haar politieke carrière. Premier Boris Johnson heeft steeds gezegd dat zijn land op 31 oktober de EU verlaat, met of zonder deal. Een akkoord heeft zijn voorkeur omdat zonder regeling economische en financiële chaos onvermijdelijk zijn.

‘Alles gaat in de goede richting’, zei EU-president Tusk woensdagavond. ‘Maar zoals u wel gemerkt zult hebben is met brexit en onze Britse partners alles mogelijk.’ Tusk benadrukte dat de basis van het brexitakkoord klaar is en dat de Europese regeringsleiders die donderdag of vrijdag tijdens hun najaarstop in Brussel kunnen goedkeuren. De Duitse bondskanselier Merkel en de Franse president Macron toonden zich positief over de kans daarop.

Tunnel

De laatste dagen zaten de onderhandelaars ‘in de tunnel’, zoals de radiostilte rond de finale gesprekken in Brussel werd aangeduid. Vertrouwelijke verslagen over de onderhandelingen toonden dat een akkoord hoogst onzeker was. Ook woensdag veranderde de stemming met het uur, variërend van ‘de deal is rond’ tot ‘impasse’.

Aan het slot van deze dag had EU-onderhandelaar Barnier goed nieuws voor de EU-ambassadeurs van de lidstaten. ‘We hebben grote vooruitgang geboekt op weg naar een juridisch stevige tekst’, zei hij hun achter gesloten deuren. Barnier waarschuwde dat ‘het eind van de tunnel’ nog niet is bereikt omdat het Lagerhuis de overeenkomst kan afschieten. Barnier noemde de situatie in het Lagerhuis ‘breekbaar’.

Het grootste struikelblok tussen Brussel en Londen was het voorkomen van grenscontroles tussen Ierland en Noord-Ierland, dat met Groot-Brittannië de EU verlaat. Grensposten tussen de twee landsdelen op het Ierse eiland zouden het geweld uit de jaren van de ‘Troubles’ weer doen oplaaien. In het eerdere akkoord met May was een vangnet – de befaamde backstop – opgenomen, dat moest garanderen dat de grens tussen Noord-Ierland en Ierland ook voor goederen openbleef. Die backstop stuitte op hard verzet bij Johnson en het Lagerhuis. Londen zag het als een Brussels korset voor Brits grondgebied.

Garanties

In het nieuwe akkoord valt Noord-Ierland straks op papier onder de Britse douaneregels. In de praktijk zal het de EU-regels blijven volgen, waardoor grenscontroles met Ierland niet nodig zijn. Dit idee werd in februari 2018 al door de EU op tafel gelegd, maar kreeg toen geen goedkeuring van Londen. De EU eist harde garanties dat de Iers-Noord-Ierse grens geen smokkelroute wordt naar de EU voor goederen uit de rest van de wereld.

Brussel en Londen zijn het nog niet eens over maatregelen om btw-fraude te voorkomen. Barnier noemt dit een ‘fundamentele kwestie’ maar volgens nauw betrokken diplomaten is het oplosbaar. Vandaag wordt verder onderhandeld om ook deze kwestie vóór de EU-top begint geregeld te hebben. Verder ziet Londen af van een eerdere eis dat de DUP in het Noord-Ierse parlement eenzijdig de afspraken met de EU kon opzeggen.

Johnson wacht nu de taak het akkoord door het Lagerhuis te loodsen. Faalt hij, dan bereikt de politieke chaos in Londen een nieuw hoogtepunt. Mogelijk treedt Johnson dan af om verkiezingen af te dwingen. In dat geval is uitstel van de brexit met een aantal maanden onvermijdelijk.

Gaat het Lagerhuis akkoord, dan is het einde van het Britse EU-lidmaatschap na 46 jaar op 1 november een feit.

Uniek

Het is voor het eerst dat een lidstaat de Unie verlaat, het resultaat van het brexitreferendum in 2016. Met het akkoord krijgt het Verenigd Koninkrijk tot maximaal december 2022 de tijd om een handelsakkoord met de EU te sluiten. In die overgangsperiode blijft alles hetzelfde voor Londen – het volgt de EU-regels, betaalt de EU-contributie – behalve dat het niet meer aan tafel zit waar de besluiten vallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234