Dinsdag 31/03/2020

Brexit

Brexit lijkt plots lang niet zeker

Beeld AFP

Trekt Groot-Brittannië ook echt uit de Europese Unie? Dat blijft onzeker, want voorlopig durft geen enkele Britse politicus het aan de scheidingsprocedure in gang te zetten.

Morgen. Dan wil Martin Schulz, de Duitse voorzitter van het Europees Parlement (EP), dat de Britse regering de procedure voor scheiding van de EU in werking zet. Op een buitengewone zitting van het EP zal ook een meerderheid van de europarlementsleden de Britten dan oproepen om snel gevolg te geven aan de leave-uitkomst van het referendum van afgelopen donderdag.

Op de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de zes stichtende leden van de EU, waaronder België, klonk zaterdag in Berlijn dezelfde conclusie: de onzekerheid moet nu maar snel achter de rug zijn. Dat is ook wat premier Charles Michel (MR) zegt in een interview in deze krant. Tegelijk sust de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Haar kabinetschef Peter Altmaier zegt aan het persagentschap RND zelfs dat Britse parlementsleden de kans moeten krijgen de brexit te heroverwegen.

Alleen heeft de EU daar niets over te zeggen. Het initiatief om op te stappen ligt volledig bij de individuele lidstaten. Door Artikel 50 van het Europees Verdrag in te roepen, kunnen zij en zij alleen de onderhandelingen over een exit aanvatten. In principe, zo voorziet het verdrag, moet die onderhandeling ten laatste twee jaar later ook effectief tot een scheiding leiden.

Beeld AFP

De vraag is welke Britse politicus de moed zal hebben om Artikel 50 effectief in gang te zetten. Afscheidnemend premier David Cameron al zeker niet, zegt hijzelf. Bij de aankondiging van zijn ontslag meende hij "dat het goed is dat de nieuwe premier de beslissing neemt over het moment om Artikel 50 in werking te zetten en het formele en wettelijke proces van vertrek uit de EU te starten".

Dat zou betekenen dat de procedure pas in het najaar kan beginnen. Ook de mogelijke opvolgers van Cameron staan niet te springen om hun handtekening onder de feitelijke brexitbeslissing te plaatsen. Wie Artikel 50 in werking zet, neemt de historische verantwoordelijkheid voor een beslissing die nu al tot grote onzekerheid en verdeeldheid leidt in het Verenigd Koninkrijk. Pond en economie kregen al een eerste klap, afscheiding van Schotland en Noord-Ierland kunnen volgen.

De grote brexitcampaigner en favoriet voor het premierschap Boris Johnson zegt nu dat er "geen haast" is om de procedure aan te vatten. Stilaan wordt dan ook duidelijk op welk onbegaan pad de Britten zich wagen. Ze moeten een batterij eigen wetgeving uitrollen op alle terreinen waarover Europa bevoegd is. Daarnaast moeten ze tot een handelsverdrag met de EU-eenheidsmarkt zien te komen. De brexitpolitici willen dat graag geregeld zien voor ze met Artikel 50 van stal komen. De EU voelt erg weinig appetijt om die wens in te willigen.

Londen kan ook nog hopen op verlossing uit het noorden. De Schotse minister-president Nicola Sturgeon heeft op BBC gesuggereerd dat het Schotse deelstaatparlement een veto tegen de brexit kan stellen. In Schotland koos een meerderheid er bij het referendum wel voor in de EU te blijven. Omdat er geen wettelijke procedure voor een exit-start is, is het evenwel erg onzeker of de Schotten de bevoegdheid hebben om een brexit af te blokken.

De brexitkater leidt tot grote chaos in de Britse politiek. Bij de Conservatieven is een opvolgingsstrijd begonnen voor het premierschap. Boris Johnson is de verwachte favoriet, maar ook uit het Cameron-kamp kan nog een kandidaat opduiken. George Osborne was lang de gedoodverfde opvolger van Cameron, maar ook hij zit nu in het verliezende kamp. De populaire minister Theresa May komt daardoor in beeld als anti-Johnson-kandidaat.

Complot

Nog veel brutaler gaat het ertoe bij de Labour-oppositie. Partijleider Jeremy Corbyn moet er opnieuw afrekenen met breed verzet in de eigen fractie. Het Labour-kader verwijt Corbyn dat hij amper iets gedaan heeft om de dreigende brexit af te wenden. De Labour-leider weigerde bijvoorbeeld elk gezamenlijk campagnemoment met zijn rivaal Cameron.

Corbyn reageerde op het verzet door toppoliticus Hilary Benn uit zijn schaduwkabinet te zetten omdat die zou complotteren tegen de chef. Vervolgens startte de bureauoorlog bij de Britse socialisten pas goed. Al acht top-Labour-volksvertegenwoordigers stapten uit protest op. De roep om ontslag van Corbyn wint nog aan kracht, maar voorlopig voelt de voorman zich gesterkt door steun aan de basis.

Jeremy Corbyn.Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234