Maandag 25/10/2021

Breuk Trump en partij groeit

Met het ontslag van stafchef Reince Priebus heeft Donald Trump een van de laatste lijnen vanuit het Witte Huis naar de Republikeinse partij gekapt. Terwijl de Amerikaanse president zich omringt met loyalisten, groeit de weerstand vanuit zijn eigen partij.

Trump distantieert zich steeds meer van de Republikeinen, bleek ook dit weekend weer. Hij geeft zijn partijgenoten in het Congres expliciet de schuld van de verloren stemming over de verwerping van Obamacare. In een serie tweets noemde hij hen 'het moeras', 'idioten' en 'totale afhakers', als ze het nu opgeven.

Daar zat ook een dreigement tussen. "Als een nieuwe Zorgwet niet snel wordt goedgekeurd, dan zal het VANGNET voor Verzekeringsmaatschappijen en het VANGNET voor Congresleden heel binnenkort eindigen!" Daarmee bedoelde hij de financiële steun aan zorgverzekeraars die Obamacare voor de armen betaalbaar houdt, en de speciale regeling die de zorgverzekering voor Congres-leden en hun assistenten subsidieert.

Het schrappen van dat privilege voor volksvertegenwoordigers is een veelgehoorde hoop onder Amerikanen die zuchten onder de lasten van Obamacare: laat het Congres ook maar eens voelen hoe duur het is, dan gaan ze vanzelf wat harder werken aan de vervanging ervan.

Anti-Washingtonse toon

Hoewel Trumps tweets tamelijk richtingloos waren (het ene moment zei hij te willen dat Obamacare vanzelf 'implodeert', het volgende moment zette hij dus het Congres onder druk om actie te ondernemen om dat te voorkomen), wekte hij met zijn anti-Washingtonse toon wel consequent de indruk van een terugtrekking op zijn basis, bij de Amerikanen waar hij onvoorwaardelijke steun geniet.

Het ontslag van Priebus is daar ook een symptoom van. Hij was als voormalig voorzitter van de Republikeinen een van de vertegenwoordigers van de gevestigde orde in het Witte Huis. Daar heeft hij van het begin af last van gehad: Trump vernederde en kleineerde hem, en gaf hem nooit de verantwoordelijkheid en status die stafchefs normaal gesproken hebben. Vorige week werd zijn positie penibel, na een snoeiharde aanval van de nieuwe woordvoerder Anthony Scaramucci, die hem een "fucking paranoïde schizofreen" noemde. Priebus was het vierde lid van de Republikeinse clan die uit het Witte Huis is verdwenen; vicepresident Mike Pence is nu de laatste, maar wel machtige verbindingsman.

De vervanger van Priebus is generaal John Kelly, tot nu toe minister van Binnenlandse Veiligheid. Trump gaf vrijdag hoog van hem op ("Een echte superster"), vanwege de verminderde illegale grensoverschrijdingen, de hardere opstelling van de immigratiepolitie en de (deels mislukte) inreisstop uit moslimlanden. Nu moet Kelly dus de rivaliserende bendes in het Witte Huis in het gareel zien te krijgen.

Kelly is het de afgelopen maanden soms oneens geweest met Trump, bijvoorbeeld door Rusland een bedreiging voor de VS te noemen, maar is over het algemeen een trouwe uitvoerder geweest van zijn beleid, en loyale verdediger van zijn familie. Zo noemde hij de bijeenkomst van Jared Kushner met de Russische ambassadeur "onbelangrijk".

Loyaliteit is waarnaar Trump het hardst op zoek is, en wat aan de kant van de partij juist afbrokkelt. Veel senatoren schaarden zich de afgelopen week achter de bedreigde minister van Justitie Jeff Sessions. Anderen bekritiseerden zijn verbod op transgenders in het leger. En drie senatoren weerstonden zijn druk over de zorgwet, door tegen te stemmen.

Vanuit andere hoek

Hoewel de drie dat op inhoudelijke gronden deden, kan de stijl van de president zich ook tegen hem hebben gekeerd. Een dreigtelefoontje aan senator Lisa Murkowski was "zeer onplezierig", zei zij naderhand, waarmee elke bereidheid tot een compromis bij haar verdwenen was. Een ook bij de nee-stem van John McCain kan revanche hebben meegespeeld: de president heeft de Vietnam-veteraan tijdens de campagne diverse keren belachelijk gemaakt.

Zelfs Newt Gingrich, een trouwe steunpilaar van Trump, koos vrijdag partij voor de ontslagen Priebus. Hij zei dat Trump de verkiezingen niet zou hebben gewonnen zonder Priebus.

Overigens waren de Republikeinen niet de enigen die zich distantieerden van de president. Ook veel politieleiders hadden kritiek op hem, nadat Trump vrijdag politieagenten op Long Island tot een 'ruwere' behandeling van verdachten had gemaand. En de legerleiding zei voorlopig niets te veranderen aan het transgenderbeleid, ondanks Trumps recente controversiële tweet waarin stond dat transgenders zich niet meer aan het front mogen melden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234