Zaterdag 04/12/2021

Braziliaans massaprotest tegen overheid en WK: "Blijf thuis!"

null Beeld kos
Beeld kos

'Don't come to Brazil World Cup 2014', niet meteen de boodschap die Brazilië de rest van de wereld wil meegeven tijdens de Confederations Cup, het voorbereidingstoernooi op het echte WK voetbal volgende zomer, maar wel eentje die pijnlijk actueel is. Na de incidenten zaterdag buiten het Estádio Nacional Mané Garrincha, waar Brazilië de openingsmatch speelde tegen Japan, is het ook de voorbije dagen bijzonder onrustig in verschillende Braziliaanse grootsteden. De betogers hebben het gehad met de slechte publieke dienstverlening, de hoge prijzen voor openbaar vervoer, de zware kosten voor het nakende WK en het politiegeweld.

Gisteren kwamen er in heel Brazilië - Rio de Janeiro, Sao Paulo, Brasilia, Belem, Belo Horizonte en Salvador - meer dan 100.000 mensen de straat op, met dikwijls rellen tot gevolg waarbij de politie een hardhandige aanpak niet schuwt (zie video hieronder). 15 miljard dollar zou het WK kosten aan een land dat in 2016 ook de Olympische Spelen organiseert. Via sociale media wordt de internationale voetbalfan gevraagd om straks weg te blijven van wat een groot voetbalfeest zou moeten worden.

De protesten tegen het WK komen bovenop de al langer opborrelende frustratie over de kosten en de povere kwaliteit van overheidsdiensten en het openbaar vervoer, de zieltogende gezondheidszorg, corruptie, ongelijkheid en politiegeweld. De directe aanleiding voor het protest was vorige week het optrekken van de tarieven voor openbaar vervoer in Sao Paulo.

Ook de oproep om te manifesteren werd gelanceerd via de sociale media, zo getuigen ook de pancartes met het opschrift "Wij komen van Facebook". Er zijn geen politieke partijen die het protest kanaliseren. Veel van de betogers zijn jongeren uit de middenklasse. "Ik ben hier om te tonen dat Brazilië niet alleen het land is van voetbal en feesten. Hier hebben we ook nog andere zorgen, zoals het gebrek aan investeringen in belangrijke domeinen als onderwijs of gezondheidszorg", aldus rechtenstudente Daiana Venancio.

Bij de betogers wordt momenteel gesproken van de 'azijnrevolutie' (nadat de politie mensen arresteerde die azijn met zich droegen om het effect van traangas te verzachten), van de '20-centrevolutie' (een verwijzing naar de busprijzen) en de Passe Livre (de eis van een gratis openbaar vervoer).

Witte olifanten
De schrik dat Brazilië opgezadeld raakt met zogenaamde witte olifanten, megastadions die na het WK en de Spelen nog nauwelijks zullen gebruikt worden, zoals die nu in Peking (Spelen 2008) en Zuid-Afrika (WK 2010) staan, zit er ook dik in. Zo telt het Estádio Nacional Mané Garrincha 70.000 plaatsen, in de hoofdstad Brasilia die nauwelijks enige voetbaltraditie heeft. Waar het IOC tijdens de toewijzing van de gaststeden tegenwoordig wel rekening houdt met de erfenis na afloop van de Spelen, is dat voor de FIFA nauwelijks van tel bij een WK.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS


"De Fifa zou daar ook beter rekening mee houden", aldus Nádia Campeão, burgemeester van Sao Paulo waar volgend jaar verschillende matchen zullen gespeeld worden (waaronder de openingsmatch) en waar ook de Rode Duivels bij kwalificatie hun tenten misschien opslaan. "Er zou weleens een herziening mogen komen in wat de FIFA allemaal vraagt aan de gaststeden. Is dat allemaal nodig?" Al blijft het volgens Campeão nog wel allemaal de moeite waard. "Groeilanden- en steden zoals Sao Paulo hebben nog een hele weg af te leggen, maar zo'n grote evenementen kunnen ons daarbij helpen. De voordelen liggen niet alleen in toerisme en economie, maar gaan door alle lagen van de bevolking. Zo'n WK creëert allerlei soorten jobs, ook voor jonge en arme mensen."

null Beeld AP
Beeld AP


Vastgoedprijzen optrekken
Maar er zijn andere stemmen. Letícia Osório van de Ford-stichting stelt dat veel mensen in Rio die verplicht zijn moeten verhuizen voor de bouw van grote sportstadia, er nu een pak slechter aan toe zijn. "In plaats van arme gemeenschappen te helpen, lijkt de Olympische beweging meer de focus te leggen op het verder opwaarderen van de vastgoedprijzen in al erg ontwikkelde wijken als Barra (waar veel van de Olympische sporten zullen plaatsvinden in 2016, nvdr). Eén van de grote problemen is dat het IOC, de Fifa en de plaatselijke organisatoren de lokale gemeenschappen nooit in de organisatie betrokken hebben. Akkoord, dat is vooral een taak van die laatste en van de Braziliaanse regering, maar ook het IOC en zeker de Fifa moet rekening houden met mensenrechten- en waarden in het toekennen van hun gaststeden."

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234