Zaterdag 24/10/2020

Presidentsverkiezingen VS

Brave borst Biden moet zich staande houden tegen Trump, de kooivechter

Beeld AFP

Na vier jaar een dagelijkse dosis Donald Trump weet de wereld wel wat voor vlees ze in de kuip heeft. Maar wat met Joe Biden? Vanavond gaan de twee voor het eerst in debat op tv. Gaat de Democraat Trump te lijf met braafheid, redelijkheid en degelijkheid, of heeft hij een ander plan?

Al maanden staan de twee Amerika’s tegenover elkaar, maar dinsdagavond krijgt dat eindelijk de vorm waar het land zo van houdt: een tweegevecht. Het eerste debat tussen de zittende president Donald Trump en zijn uitdager Joe Biden geeft de Amerikanen de langverwachte gelegenheid om de keuze waarvoor ze staan op één scherm in ogenschouw te nemen. In de rechterhoek: de kooivechter met de grote bek die graag klappen uitdeelt, ook onder de gordel, en zich nooit gewonnen geeft. In de linkerhoek: de bokser uit andere tijden, misschien niet meer even snel op de benen, die nog steeds denkt dat het spel volgens de oude regels wordt gespeeld. Het wordt op zijn minst een wonderlijke confrontatie.

Natuurlijk zijn beide opponenten even belangrijk, maar de meeste ogen zullen gericht zijn op Biden, de kandidaat van de Democraten. Niet omdat hij op dit moment de grootste kanshebber (hij ligt vrij ver voor, in de altijd dubieuze peilingen), maar omdat hij het grootste vraagteken is. Van Trump, zoals altijd in de geliefde rol van underdog, weten we wat we kunnen verwachten: vol in de aanval. Van Biden weten we bijna niets. Hij heeft, ook al doet hij al 47 jaar mee in de landelijke politiek, nog nooit tegenover een tegenstander als Trump gestaan. Is hij in vorm? Wat wordt zijn tactiek? Hoe gaat hij zich verdedigen?

Twee studenten doen dienst als stand-ins voor Trump en Biden bij de voorbereiding van het eerste presidentiële debat. Dat gaat door in Cleveland, Ohio.Beeld Getty Images

Dat Biden nog nauwelijks echt campagne heeft gevoerd, speelt daarbij een rol. Sinds hij op 11 augustus Kamala Harris als running mate aanwees, heeft hij zich beperkt tot een dozijn uitstapjes buiten zijn huis in Delaware: een bezoekje aan een fabriek hier, een kort gesprek in een koffietentje daar, en vrijdag een laatste eerbetuiging aan de overleden opperrechter Ruth Bader Ginsburg in Washington.

De verantwoorde beleidsman

In die periode heeft hij zich op 22 dagen niet publiekelijk vertoond, maakte persbureau AP dit weekend op uit een analyse van zijn agenda. Trump daarentegen is elke dag op verschillende plekken aanwezig en doet drie, vier massarally’s per week, met enkele tienduizenden bezoekers per keer. Zelfs al toont Biden zich zo een voorbeeldig verantwoordelijk politicus met het oog op corona, toch is het contrast met Trump groot. Want natuurlijk zijn er best grotere coronabestendige evenementen te bedenken, of veel meer kleintjes. De braafheid van Biden is tactiek.

Er zijn verschillende mogelijke redenen waarom hij zich verschuilt. Het is een manier om het gebrek aan enthousiasme te maskeren dat hem al sinds de voorverkiezingen plaagt. Het is een manier om de nog altijd latente haarscheurtjes in de Democratische partij niet verder te laten groeien. En het is een manier om te voorkomen dat Trump nieuwe aanknopingspunten vindt om hem aan te vallen. Dat blijkt ook uit Bidens omgang met de pers op de schaarse momenten dat hij onder de mensen is: deze evenementen worden niet breed aangekondigd, ze zijn gericht op plaatselijke media, er is nauwelijks gelegenheid tot vragen. Corona biedt vrij spel aan de controlfreaks in het campagneteam – de regelaars die Hillary Clinton vier jaar geleden naar de ondergang leidden.

Daarom wordt het debat interessant. Hoe gaat Biden zich laten zien, in een omgeving die veel meer graden van vrijheid heeft?

Dik pakket plannen

Inhoudelijk heeft hij genoeg te vertellen. Bidens campagneslogan ‘Build Back Better’ (thematisch vergelijkbaar met ‘Make America Great Again’, maar dan een stap vooruit in plaats van een stap terug) is in een dik pakket met beleidsplannen vertaald, die het meest progressieve programma vormen dat de laatste decennia in de Verenigde Staten aan de kiezers is voorgeschoteld.

De vijf hoofdpunten: een groene economie, gezondheidszorg, kinderopvang, herstel van de Rust Belt en de (economische) raciale ongelijkheid. Opmerkelijk genoeg is Biden hierin linkser dan tijdens de voorverkiezingen, terwijl kandidaten normaal gesproken na hun nominatie juist naar het midden opschuiven. Zo is zijn plan om 2.000 miljard dollar te investeren in klimaatvriendelijke energie pas van na zijn uitverkiezing en is het duidelijk geïnspireerd door de Green New Deal van volksvertegenwoordiger Alexandria Ocasio-Cortez, die in een panel zat dat hem adviseerde.

Andere plannen: een ziekenfondsoptie voor iedereen die geen particuliere ziektekostenverzekering wil betalen (dit is een tussenvorm van het Medicare For All-plan van bijvoorbeeld Bernie Sanders, die helemaal af wilde van commerciële zorgverzekeraars), gesubsidieerde kinderopvang voor de middenklasse, het terughalen van Amerikaanse fabrieken en een poging de welvaart te vergroten van zwarte Amerikanen, die nu gemiddeld tien keer minder vermogen hebben als witte Amerikanen.

Politiek verleden

Maar die pogingen om het leven in de VS draaglijker te maken, staan in schril contrast met Bidens politieke verleden. Net als andere Democraten bleef hij achter de neoliberale agenda staan die sinds de Reagan-jaren en vogue was. Biden was in de jaren 90 een groot voorstander van internationale vrijhandel, met het Noord-Amerikaanse vrijhandelsverdrag Nafta en de Chinese toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie WTO als belangrijkste trofeeën – die nu blokken aan zijn been zijn geworden.

Daar zal Trump, die groot is geworden met protectionisme, zeker op wijzen tijdens het debat.

Ook was Biden in de jaren 90 als voorzitter van de juridische commissie in de Senaat een van de drijvende krachten achter het strafstelsel dat hoge gevangenisstraffen oplegde aan met name zwarte Amerikanen. Hij heeft daar excuses voor aangeboden, maar Trump zal dinsdag, verwijzend naar een door hem ondertekende wet die dat onrecht een klein beetje terugdraait, zeggen dat híj de man is die het het beste voorheeft met zwart Amerika.

Die spanning tussen een bewezen verleden en een beloofde toekomst zal Biden tot de verkiezingen blijven achtervolgen. Trump zal wel een keuze moeten maken: valt hij Biden aan als man van het verleden, die het zwarte onrecht in stand heeft gehouden? Of valt hij hem aan als man van een gevaarlijke linkse toekomst, die zwarte Amerikanen meer rechten en kansen wil geven, ten koste van de (witte) Amerikaanse Droom in de suburbs? Of doet hij het allebei en hoopt hij dat niemand het doorheeft?

In de verdediging

Dat is Biden in de verdediging. Maar natuurlijk kan Biden ook in de aanval gaan. Dat is dinsdag het grootste vraagteken: hoe hard vliegt hij, de zelfverklaarde bruggenbouwer, erin tegen Trump? Wrijft hij hem de ruim 200.000 coronadoden rechtstreeks aan? Beschuldigt hij hem van een ondemocratische machtsgreep? Begint hij over de verwording van het Witte Huis tot een filiaal van Trumps familiebedrijf?

Het meest voor de hand liggende doelwit vormen de zondag opgedoken belastingaangiften van Trump, die het beeld completeren van een geprivilegieerde rijkeluiszoon die met de trucs van de superrijken een eliteleventje heeft weten te leiden, ten koste van de ‘vergeten mannen en vrouwen’ voor wie hij zegt op te komen. Biden zal zich presenteren als de ‘scrappy boy from Scranton’, de ware vertegenwoordiger van de gewone arbeider, ook al waren zijn ouders zeker niet arm. Een eenvoudige brave borst die zich aan de regels houdt. Kijken of die zich staande houdt.

Bekijk ook: waarom dit geen verkiezingen zoals de andere worden

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234