Vrijdag 03/02/2023

'Brandblusser' Geithner geeft er de brui aan

Timothy Geithner is van plan eind deze maand af te treden als Amerikaans minister van Financiën. De 51-jarige New Yorker maakte alle financiële crisissen van de voorbije vijf jaar mee, maar in het getouwtrek over de 'fiscal cliff' heeft hij geen zin meer.

Timothy Geithner wou eigenlijk al in juni 2011 weg, maar president Barack Obama kon hem toen overtuigen om te blijven. Het economische team van het Witte Huis was uiteen aan het vallen - onder meer topadviseur Larry Summers vertrok - en Obama drong er bij Geithner op aan aan boord te blijven.

Nu Obama verkozen is voor een tweede termijn, vindt de financiënminister het echter welletjes. Geithner wil zo snel mogelijk Washington weer inruilen voor 'zijn' New York, waar zijn gezin woont. Net als voor aftredend minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton waren het voor Geithner slopende jaren. Zelfs zonder akkoord over het veelbesproken Amerikaanse schuldenplafond trekt hij de deur van de regeringspolitiek eind deze maand dicht, melden diverse Amerikaanse media.

Paniektelefoons

Geithner speelde een sleutelrol tijdens de kredietcrisis van 2007 tot 2009. Eerst als topman van de New Yorkse afdeling van de Amerikaanse centrale bank, daarna als financiënminister onder president Obama. Als centrale bankier moest hij de schade beperken die de crash van grote Wall Streetbanken zoals Bear Stearns en Lehman Brothers veroorzaakten.

"Mijn vrouw herinnert me nog aan de paniektelefoontjes in 2008 van de toenmalige giganten van ons financiële systeem, die ze 's nachts of vroeg in de ochtend thuis moest beantwoorden", schreef Geithner over die periode in een bijdrage aan de Wall Street Journal. "We kunnen het ons niet permitteren geen lessen te trekken uit die crisis, die schade berokkende aan miljoenen Amerikanen."

Daarna werkte hij als opvolger van Hank Paulson op Financiën het reusachtige reddingsprogramma voor de Amerikaanse bankensector uit, het TARP-plan van 700 miljard dollar. De overheid nam de probleemkredieten van de banken over, zodat die hun balansen konden opkuisen en uit financiële ademnood konden geraken. Het risico verschoof zo van Wall Street naar de Amerikaanse belastingbetaler. Geithner kreeg de bijnaam 'bailouter in chief'.

De financiënminister belandde van de ene crisis in de andere. Na de vastgoed- en bankencrash van 2007-2009 zag hij hoe aan de andere kant van de oceaan de eurozone in een existentiële crisis was beland, die de hele wereldeconomie - en ook de Amerikaanse - bedreigde. Geithner overlegde meermaals persoonlijk met de Europese regeringsleiders om de noodsituatie te bezweren. Zijn bemoeizucht - Geithner nodigde zichzelf uit op Europese topvergaderingen - werd in Europa niet altijd in dank afgenomen.

Kopzorgen

Maar de voorbije maanden had de New Yorker vooral in eigen land kopzorgen. Geithner speelt, net als in die turbulente zomer van 2011, een leidende rol in de onderhandelingen met het Amerikaanse Congres om de veelbesproken begrotingsafgrond te vermijden. De Verenigde Staten hebben het maximale bedrag dat het land mag lenen bereikt - het schuldenplafond van 16.400 miljard dollar - waardoor de overheid in de jaarwisseling op de valreep kunstgrepen moest uithalen om automatische belastingverhogingen te ontwijken. Dat is maar een tijdelijke oplossing. Voor definitieve afspraken over het Amerikaanse schuldenplafond moeten Republikeinen en Democraten het de komende weken eens zien te raken over de aanpak van de staatsfinanciën. Geithner maakt nu duidelijk dat hij het niet ziet zitten om nogmaals voor het Witte Huis die kar te trekken.

Kenmerkend voor Geithners beleid was dat hij applaus kreeg voor zijn koele en neutrale aanpak van de vele crisissen en tegelijk voortdurend onder vuur lag van politieke tegenstanders. Voor de meeste Republikeinen is hij te links, voor onder meer economieprofessor Paul Krugman dan weer te rechts.

Geithner kreeg kritiek voor zijn te soepele houding tegenover de grote banken op Wall Street, zijn mogelijke rol in het schandaal omtrent de Libor-interbankenrente en werd ook verweten te weinig te doen om de Amerikaanse economie er weer bovenop te krijgen. Hij reageert zelf zelden op de vele criticasters en is ook niet van plan zijn memoires te schrijven over de voorbije vijf spannende jaren.

Opvolging

De speculatie over Geithners opvolging is al een tijd aan de gang. Topfavoriet is Jack Lew, de huidige stafchef van het Witte Huis. Lew heeft echter beperkte ervaring met de financiële markten. Eerder circuleerden de namen van onder meer de New Yorkse burgemeester Michael Bloomberg, superbelegger Larry Fink van BlackRock en Kenneth Chenault, de CEO van American Express.

Ook over wie nu voor het Witte Huis de onderhandelingen over het schuldenplafond gaat leiden, circuleren diverse scenario's. Aannemelijk is dat vicepresident Joe Biden het voortouw zal nemen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234