Zaterdag 24/10/2020

Interview

Brand in de Innovation: ‘Jammer dat complottheorie het haalt op hoe het echt gegaan is’

De catastrofale brand in het Brusselse warenhuis Innovation op 22 mei 1967.Beeld Photo News

‘Geen ramp, wel een aanslag’, zei regisseur Jan Verheyen in De ideale wereld over de catastrofale brand in het Brusselse warenhuis Innovation op 22 mei 1967, waar hij een film over maakt. Doctorandus Siegfried Evens, die er een thesis over schreef, betreurt dat een oude complottheorie nieuw leven wordt ingeblazen. 

Verheyen baseert zijn film op het boek Happening van VUB-professor Johan Swinnen. Was u verbaasd toen u hem hoorde op tv? 

“Ja, toch wel. Toen ik hoorde dat Eyeworks het boek van Swinnen ging verfilmen, heb ik het bedrijf zelf nog gecontacteerd. Peter Bouckaert verzekerde me dat de film niet alleen over ‘een aanslag’ zou gaan. Hij zei dat het een van de plausibele theorieën is, waar ik het niet mee eens ben, maar dat hij een beroep op mij zou doen als ze historisch advies nodig hadden. Ik heb er niks meer van gehoord, tot ik Jan Verheyen in De ideale wereld onomwonden hoorde beweren dat de brand in de Innovation een aanslag was. Daar klopt gewoon niks van.”

Heeft Swinnens boek dan geen historische waarde?

“Voor mij telt iets enkel als historisch document als het ook zo is uitgegeven. Dit is een roman, met fictieve personages. Dat onderscheid moet glashelder zijn. Wetenschappelijke research is falsifieerbaar. Je moet bronnen tonen zodat anderen die kunnen nagaan. Swinnen zou meerdere smoking guns hebben, zoals een audiotape van de dader die bekend zou hebben. Maar we hebben daar nog niks van gezien. In een roman moet je die bewijzen natuurlijk niet leveren, we moeten hem maar op zijn woord geloven.”

Jan Verheyen zei in ‘De ideale wereld’ dat de brand in het Brusselse warenhuis een aanslag was.Beeld Greetje Van Buggenhout

Na de brand werd een aanslag wel lang als een mogelijke piste gezien. Zag u daar bij uw eigen onderzoek geen aanwijzingen voor?

“Jawel, als je kranten uit die tijd bekijkt, zie je dat er een reële angst was voor aanslagen. Na de brand doken verschillende ‘daders’ op die de brand in briefjes opeisten als aanslag. Maar daar moet je natuurlijk historische kritiek op toepassen en kijken of dat wetenschappelijk te verklaren valt. Dat heeft Swinnen blijkbaar niet gedaan. Het verloop van de brand is gewoon niet te rijmen met een aanslag. Niet één ooggetuige heeft iets van verschillende brandhaarden of brandbommen gemeld. In werkelijkheid ging het om een kortsluiting bij een tl-lamp in een opslagplaats voor kinderkledij, waarna het vuur zich ongemerkt via de valse plafonds kon verspreiden. Bij een aanslag was het vuur meteen zichtbaar geweest.”

Wat vindt u ervan dat die theorie nu weer opduikt?

“Ik ben historicus, dus ik wil historische gebeurtenissen correct in kaart brengen. Het is vervelend dat je steeds opnieuw complottheorieën moet ontkrachten. Ik voel me soms een wetenschapper die Trump moet vertellen dat klimaatverandering echt bestaat. Heel wat mensen leren geschiedenis door films. Voor veel mensen van mijn generatie is dit de eerste keer dat ze geconfronteerd worden met dit verhaal. Dan zou het jammer zijn als de complottheorie het haalt op hoe het echt gegaan is. Ik ga zeker kijken, maar wel met een notitieboekje bij de hand, ter voorbereiding op een eventuele reactie. Ik hoop nog steeds dat de film vooral op de brand focust, niet op een paar gekke, fictieve terroristen.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234