Vrijdag 18/06/2021

Boys will be boys

Kostschoolromans vormen bijna een genre op zich in de Engelse letteren. De jonge Ier Paul Murray laat zijn Skippy tussen de sterren precies in zo'n instituut spelen en bewijst dat de omstandigheden misschien wel mogen variëren, maar dat schooljongens altijd schooljongens blijven.

De bekendste Britse kostschool zal ongetwijfeld Harry Potters Hogwarts zijn en de beruchtste die uit Nicholas Nickleby van Charles Dickens, waar geweld en misbruik frequenter bleken dan onderwijs. Kostscholen zijn tot vandaag relevant in de Britse - en bij uitbreiding ook Ierse - maatschappij en het hoeft dus niet te verbazen dat ze keer op keer de kop weer opsteken in de literatuur.

In het vuistdikke Skippy tussen de sterren, nog maar zijn tweede boek, plaatst Paul Murray, die zelf het resultaat is van een Dublinse kostschool, een stuk of twintig jongens bij elkaar in zo'n onderwijsinstelling en kijkt wat er van komt. En dat blijkt aanvankelijk niet veel goeds, want het boek begint met een dode. Tijdens een wedstrijdje doughnuts eten valt de veertienjarige Skippy opeens neer en blijkt hij niet langer in staat te ademen. Zijn uitdager Ruprecht denkt aanvankelijk dat er een stukje koek in zijn keel is blijven steken, tot Skippy met de uit een doughnut gedrupte frambozensiroop "Zeg 't Lori" op de grond schrijft, wat volgens een omstaander betekent dat Ruprecht ene Lori moet zeggen dat Skippy van haar houdt. Als famous last words kan dat tellen, denkt de mollige Ruprecht, die pas wanneer hij merkt dat zijn vriend en kamergenoot van geen enkele van zijn doughnuts heeft gegeten, beseft dat Skippy een verdachte dood is gestorven.

Zoals het een goede kostschoolroman betaamt, doet het verhaaltje er in feite niet zoveel toe en wie per se wil weten wie de dood van Skippy op zijn geweten heeft, kan misschien beter beginnen googelen dan Murray's boek lezen. Wat de man echt interesseert, en daarmee sluit hij zich aan bij een lange rij schrijvers voor hem, is hoe zo'n kostschool, in feite een miniatuurmaatschappijtje, werkt. Natuurlijk zijn er de leerlingen, die zoals alle generaties voor hen eerst en vooral geïnteresseerd zijn in de meisjes van het naburige St. Brigid's, wat door sommigen meteen verbasterd wordt tot St. Frigid's, en waar ze stuk voor stuk stoere heldenverhalen over vertellen. De immer door zijn piemel gefascineerde Mario, eigenaar van een gelukscondoom dat hem nooit in de steek laat en dat al drie jaar in zijn portefeuille zit, spant wat dat betreft ongetwijfeld de kroon.

Een kostschool is bovendien altijd in verandering. Wanneer je er uitkomt ben je een ander mens dan toen je er binnenstapte. Dat geldt voor de leerlingen, maar bij Murray ook voor het instituut zelf, dat in korte tijd van een door paters geleide archaïsche toestand verandert in een wereldse instelling, en voor het lerarenkorps, dat net zoveel last lijkt te hebben van opspelende hormonen als de leerlingen. Charlotte Brontë had het in haar autobiografische Vilette al over de manier waarop zij in de Brusselse kostschool waar ze een tijdje lesgaf verliefd werd op directeur Constantin Héger, en ook Murray laat zijn team door passies verteerd worden. Meer zelfs, hij voegt er nog een paar actuele details aan toe, zoals Father Green, door een spitsvondige leerling bedacht met het koosnaampje Père Vert, over wie de goorste geruchten de ronde doen. In zijn genuanceerde en terecht op de longlist van de Booker Prize prijkende roman zet Murray de man echter neer als een zachtaardig type dat het slachtoffer wordt van een tijdgeest die immer op zoek is naar sappige bewijzen van pedofilie.

Crossing Border
Paul Murray is te gast in Arenbergschouw­burg op zaterdag 19 november, 21.15 uur.
Het boek was genomineerd voor de longlist Booker Prize. Paul Murray is Ier en werd desondanks uitgeroepen tot een van de '20 beste schrijvers onder de 40' van GB.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234