Zaterdag 27/02/2021

Bouwwoede en corruptie vernietigen Spaanse kustlijn in recordtempo

Het afgelopen jaar werd de kust van Spanje 'verrijkt' met 303 golfterreinen, 116 sportcomplexen en 1,5 miljoen nieuwe woningen. 'Dat is dubbel zoveel als het jaar voordien', waarschuwt de Spaanse tak van Greenpeace. De milieuorganisatie publiceerde deze week haar jaarlijkse studie over de toestand van de costa's.

Door Marjan Justaert

MADRID l Niet alleen beton en baksteen vernielen de costa's, ook de corruptie tiert welig. 'Als de overheid niet snel optreedt tegen de vriendjespolitiek in onze badplaatsen gaan de ecosystemen kapot.' Greenpeace duidde maar liefst 286 zwarte punten aan langs de 8.000 kilometer lange kustlijn.

Spanje is na Frankrijk de populairste vakantiebestemming ter wereld. Het zuiderse land krijgt elk jaar meer dan 55 miljoen buitenlandse toeristen over de vloer. Ruim 1,7 miljoen van hen zijn Belgen. De overgrote meerderheid van die vakantiegangers trekt traditiegetrouw naar de idyllische baaitjes, op zoek naar water en zon, flamenco, paella en sangria. "De costa's leven van het toerisme", geeft María José Caballero van Greenpeace toe. "De Spaanse economie steunt voor 10 procent op de kusttoeristen. Maar als we nog lang zo doorgaan, kunnen we dat binnenkort op onze buik schrijven."

Met 'zo' bedoelt Caballero het volgende: "De aanzwellende bouwwoede zorgt niet alleen voor een verkrachte esthetiek, maar tevens voor een ernstige bedreiging van het milieu. Riolen worden kriskras door elkaar aangelegd, zonder een greintje respect voor de vervuiling van de zee, die elk jaar erger wordt. Zo'n 13 procent van het huishoudelijke afvalwater komt ongefilterd in de zee terecht." De vervuiling veroorzaakt onder meer een afgeslankt visbestand en een verhoogd risico op bacteriën.

Greenpeace heeft een zwarte lijst opgesteld met 286 badplaatsen. "Zodra er een dreiging is voor het milieu, spreken we van een punto negro. De Valenciaanse regio is de absolute koploper met 57 zwarte punten, daarna volgen Galicië (46) en Andalusië (40)." Cataluña (de streek rond Barcelona), Euskadi (het Baskenland) en Asturias (ten westen van het Baskenland) doen het meest hun best", aldus de milieuactiviste.

Geen costa ontsnapt aan de vervuiling en aan het oog van gretige projectontwikkelaars en bouwbedrijven. Zelfs het ongerepte Galicië is al 'gemarbelliseerd' (naar analogie met de draak der Spaanse badsteden: Marbella, MJ), net als de Balearen en de Canarische Eilanden. "De toestand op de eilanden is er de laatste jaren wel op vooruitgegaan", verklaart Caballero. "Dankzij een doorgedreven milieubeleid van de lokale overheden, die hun best doen om de natuur zoveel mogelijk te beschermen.

"We willen ook de andere autoriteiten oproepen om eindelijk werk te maken van concrete maatregelen om onze kusten weer in hun waarde te herstellen", gaat de Greenpeacewoordvoerster verder. "Wie daar verantwoordelijk voor is? Vooreerst de comunidades autónomas, de regio's zeg maar, en daarnaast de bevoegde milieuminister, Cristina Narbona Ruiz." Haar kabinet wilde geen commentaar geven op de studie, die voor het eerst in haar vijfjarige bestaan de onheilspellende titel 'Destrucción a toda costa 2006' draagt.

Toch heeft de Spaanse regering-Zapatero al meermaals haar goede wil getoond. Zo speelt ze met het idee om kustgemeenten die actief werken aan de bescherming van hun stranden en de zee een label toe te kennen. Ook werden de laatste jaren beduidend meer publieke vuilnisbakken geplaatst op de populairste stranden.

Wie de Spaanse kusten en hun lokale bewoners regelmatig bezoekt, weet dat niet voor alle neergepote bouwwerken een vergunning werd uitgereikt. Caballero: "De regio rond Valencia spant de kroon. Nergens in Europa wordt zoveel en zo snel gebouwd als aan de Spaanse oostkust. Maar nergens onderzoekt het gerecht ook meer corruptiezaken. Bouwbedrijven werken samen met politici van alle strekkingen en met rijke burgers. Daarbij draaien ze hun hand niet om voor een onteigening meer of minder." Verschillende gemeentebesturen worden ervan beschuldigd hun aanlegplannen, waaraan de verkavelingen moeten beantwoorden, op maat van de betonboeren te maken.

"Marbella (aan de overbevolkte Costa del Sol) en Benidorm (aan de Costa Blanca) zijn de bekendste zwarte punten, maar ook Almuñécar (onder Granada) en El Puerto de Santa María (naast Cádiz) zijn er erg aan toe", zucht Caballero. Andalusië telt meer dan 70.000 illegaal gebouwde woningen. Het voorbije jaar werden er 21 rechtszaken aangespannen wegens wildbouwen. In Valencia waren het er zelfs dertig. "Soms worden geklasseerde natuurgebieden zonder pardon gebombardeerd tot bouwgrond. Dat kan toch niet? In plaats van driftig mee te doen aan het illegaal bouwen zouden de gemeentebesturen beter de strijd aanbinden met de corruptie. Er is dringend nood aan meer controle."

Volgens Caballero vallen het toerisme en de zorg voor het milieu best te rijmen. "De laatste drie jaren merken we dat het aantal toeristen in de drie typische zomermaanden - juni, juli en augustus - afneemt ten voordele van de rest van het jaar. Tussen 2002 en 2004 waren er vijf miljoen mensen minder dan vroeger die voor de zomermaanden kozen. Er zijn logeermogelijkheden genoeg, het is gewoon een kwestie van spreiden. Daarnaast zien we dat de moderne toerist een steeds grotere afkeer krijgt van een massabedoening à la Marbella. We willen graag onze maagdelijkere stranden promoten, op voorwaarde dat de toerist respect heeft voor de natuur. Want ook de mentaliteit van onze bezoekers uit het buitenland speelt een grote rol."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234