Vrijdag 30/07/2021

'Bourla dreigt onbruikbaar te worden'

infrastructuur

het toneelhuis vraagt betere huisvesting

Toen de voorbije weken bij Het Toneelhuis Oom Vanja speelde, gebeurde dat in een Bourlaschouwburg met onderstutte balkons. Donderdag gaat Tim van Athene in première in de Shop, de voormalige arbeidersbeurs voor scheepsherstellers. Beide feiten vertellen iets over de infrastructurele problemen en wensen die het Antwerpse stadstheater heeft. Maar de dossiers slepen aan. 'Voor spectaculaire nieuwe bouwprojecten wordt er makkelijk veel geld uitgetrokken, maar men vergeet te vaak dat er ook een bestaand patrimonium is dat zinvol ingevuld moet worden', zegt zakelijk leider Stefaan De Ruyck.

Antwerpen

Van onze medewerker

Wouter Hillaert

De Ruyck verwijst naar het artikel van afgelopen zaterdag in De Morgen, over de problematiek van de nieuwe cultuurtempels (het Brugse Concertgebouw, het Brusselse Flageygebouw en het geplande Muziekforum in Gent). De eerste twee kampen met schulden of ontberen de financiën om aan hun nieuwe infrastructuur een gedegen programmering te koppelen.

Voor De Ruyck gaat de problematiek echter dieper. Hij vindt de prestigieuze nieuwbouwwerken het resultaat van een eenzijdige visie op infrastructuur. "Vanuit ons perspectief is de visie van bijvoorbeeld Gerard Mortier (bezieler van het Muziekforum, WH) zelfs problematisch, omdat ze oude schouwburgen afdoet als totaal gedateerd. Je kunt je afvragen of het wel verstandig is het oude cultureel patrimonium zo radicaal te dumpen."

De Ruyck is ongelukkig over de impasse waarin een aantal renovatieplannen voor de Bourla zich bevindt. De meest in het oog springende sporen van slijtage sinds de renovatie van de schouwburg tien jaar geleden vertonen de uitkragende balkons op de eerste verdieping. Twee jaar terug werd vastgesteld dat ze gingen trillen als er veel volk op zat. Het Toneelhuis liet door een onafhankelijk ingenieursbureau een expertise uitvoeren. Die stelde inderdaad een zeker risico vast, maar dat werd weerlegd door een tegenexpertise in opdracht van de stad Antwerpen, de eigenaar van het gebouw. Een derde bureau bevestigde echter het eerste onderzoek. Het Toneelhuis besliste om het eerste middenbalkon te onderstutten en de eerste zijbalkons te sluiten voor het publiek.

Sinds de productie Het kouwe kind (mei 2003) gingen de zijbalkons weer open, omdat een efficiënte manier gevonden was om ze te schoren. "Het is natuurlijk geen mooi gezicht, maar we hebben gekozen voor de sfeer in de schouwburg. Die lege balkons maakten zo'n doodse indruk. Nu zijn ze opnieuw permanent in gebruik en volledig veilig", verzekert De Ruyck. Hij vult echter direct aan dat de onderstutting niet meer dan een tijdelijk oplossing kan zijn. Volgens hem is de herstelling van de balkons ook niet zozeer een kwestie van centen, als van de bereidheid bij de stad om het probleem onder ogen te zien en in overleg met Het Toneelhuis een gemeenschappelijk standpunt uit te werken.

De balkons passen in een groter renovatieplan voor de Bourla, dat Het Toneelhuis zelf heeft laten opstellen. De kosten ervan bedragen 3 à 3,5 miljoen euro, gespreid over meerdere jaren. Naast eenvoudige herstellingen en schilderwerken gaat de helft van de kosten naar de installatie van een volautomatische trekkenwand, waarmee licht en decor boven de scène opgetrokken worden. "In Nederland is zo'n systeem onlangs verplicht geworden, omdat een handmatige bediening voor technici een veel te zware ergonomische belasting blijkt. Er komt trouwens ook een Europese richtlijn. Het wordt een heikele klus om het stadsbestuur hiervan te overtuigen. Ik beschouw dat niet als onwil en ik begrijp dat er veel prioriteiten zijn binnen de krappe budgetten, maar als er niets gebeurt zal de Bourla binnen afzienbare tijd totaal verouderd en onbruikbaar zijn", aldus De Ruyck.

In zijn kast liggen naast het renovatiedossier voor de Bourla natuurlijk ook nog steeds de plannen voor een extra eigen gebouw met daarin een theaterzaal voor 250 man, drie repetitiestudio's, kantoren voor alle diensten en een kostuum- en decoratelier. De middenzaal zou een oplossing moeten bieden voor de schroom van jonge makers om meteen de grote Bourla te gaan bespelen en meer armslag bieden aan Het Toneelhuis op het vlak van de receptieve werking. Daarnaast zou het gebouw de verspreide plekken die Het Toneelhuis nu in de stad huurt, onder één dak kunnen centraliseren. De Ruyck: "Het probleem van het Flageygebouw zal zich bij ons niet voordoen, omdat we de exploitatiekosten kunnen dragen met ons huidige subsidiebudget. Bovendien valt het bedrag dat we nu betalen aan huur, mee in te brengen. Dat creëert een stevige financiële beginsituatie. In elk geval is de huidige situatie onefficiënt en zinloos duur."

Even leek het erop dat de Shop aan de Rijnkaai de gewenste middenzaal zou kunnen worden, maar het bod van Het Toneelhuis bleek net niet hoog genoeg. De Ruyck doet nog eens het verhaal. "Het Havenbedrijf heeft dringend geld nodig om zijn pensioenkas te spijzen. Bij de verkoop van de loten op het Eilandje werd dus gekozen voor een procedure die de hoogste bieder grote voorsprong verleende bij de toewijzing. De invulling van het gebouw en de architecturale kwaliteiten van de verbouwing waren voor het Havenbedrijf zeker geen prioriteit. De procedure van het Havenbedrijf voorzag wel dat ze konden beslissen de panden niet toe te wijzen. Dat gebeurde op uitdrukkelijk verzoek van de Stad wel voor de voormalige rederij Red Star (waar een museum van de emigratie komt, WH) maar niet voor de Shop. Dat viel niet anders te interpreteren dan dat de stad niet haar volle steun kon geven aan ons project. Daar zullen ze wel hun redenen voor gehad hebben, maar dat maakt het voor ons weer een stuk moeilijker." De Ruyck beklemtoont dat Tim van Athene een eenmalig locatieproject wordt in de Shop, zoals eigenlijk allang op voorhand gepland was.

"Als men het hele huisvestingsdossier van Het Toneelhuis wil oplossen, dan vergt dat niet zozeer handenvol geld, als gewoon een gemeenschappelijke aanpak, waarin elke betrokken partij haar verantwoordelijkheid neemt", besluit De Ruyck. "Pas dan kan Het Toneelhuis ten volle zijn ambitie waarmaken om een divers programma aan te bieden en om jonge theatermakers een optimaal parcours aan te bieden en op die manier volop een cultureel uithangbord van Antwerpen te zijn."

Stefaan De Ruyck: 'Voor nieuwe bouwprojecten wordt makkelijk geld uitgetrokken, maar men vergeet het bestaande patrimonium'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234