Maandag 18/01/2021

Bosch maakt Vlaming plots miljonair

De man vindt de tekening 'niet mooi' en kocht de tekening Hellelandschap puur als belegging. Nu ze van de hand van Jeroen Bosch zelf blijkt te zijn, is het een extreem goede belegging die de Vlaming in een klap miljonair maakt.

"Als ik het op een markt voor 10 euro was tegengekomen, was ik er zo aan voorbij gelopen", zegt de eigenaar van Hellelandschap in de documentaire Jheronimus Bosch - touched by the devil. De Vlaming, die zijn identiteit niet wil bekendmaken in de media, kocht het werk in 2003 dankzij zijn kunstadviseur 'als een belegging' voor 300.000 dollar (274.000 euro). Nu blijkt het een authentiek werk van Bosch te zijn en is de waarde een veelvoud van de aankoopprijs.

De tekening vol monsters, gedrochten en naakte mensen is door de experts van het Bosch Research and Conservation Project toegeschreven aan Jheronimus Bosch. Tot nu toe werd gedacht dat de tekening van de hand van een 'assistent van een assistent' van de meester zou zijn.

Unieke vondst

Het werk is te zien naast andere tekeningen op de Jheronimus Bosch-tentoonstelling vanaf februari in het Noordbrabants Museum in 's-Hertogenbosch ter ere van het 500ste sterfjaar van de kunstenaar.

Matthijs Ilsink, specialist en samensteller van de tentoonstelling, spreekt van een ongelooflijke vondst. "Ik kende de tekening alleen uit een boek en had al eens geschreven dat het mij interessanter leek dan door die auteur werd verondersteld. Daarop volgde een uitnodiging door de eigenaar."

"Ik kijk al vijftien jaar naar het oeuvre van Bosch, ik denk te weten wat zijn handschrift is. Toen ik de tekening in het echt zag, werd ik bevestigd in het gevoel dat ik niet aan het kijken was naar iemand die kopieerde, maar naar iemand die creëerde, die tijdens het tekenen vormen aan het uitvinden was."

Belangrijk voor Ilsink waren de grote overeenkomsten met de monsters in het rechterluik van Bosch' beroemdste werk Tuin der lusten (1500-1505) in het Prado in Madrid. De manier waarop het centrale monster is vormgegeven, doet hem sterk denken aan de hybride figuren in deze hellevoorstelling, zoals de witte boommens, maar ook de mensen die als klepels in een klok hangen en naakt op het scherp van een mes liggen komen hierin terug.

Bosch' stijl van tekenen is erg gelijk aan de stijl van schilderen, vindt Ilsink: "Vogeltjes komen overeen met de vogels op zijn schilderijen, en die lange armen van de mensen, met V-achtige handjes, die vind je terug in zijn schilderijen."

Een ander argument was de ton op poten met een gezicht: die komt voor in het paneel De zondvloed in Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, maar dat deel werd al in het atelier overschilderd. Dat is dus 'daderinformatie' zegt Ilsink: "Dat kon iemand die Bosch later kopieerde niet weten. Wij kennen die ton-figuur alleen dankzij infraroodfotografie."

Verkoop is mogelijk

Alles leidt dus naar de conclusie dat het werk van de hand van de meester zelf is. Naar verluidt staat de eigenaar niet afwijzend tegenover verkoop en verwacht hij een bedrag dat boven de 10 miljoen euro ligt.

Op de markt voor tekeningen zijn dergelijke bedragen tot nu toe alleen voor de allerbeste Italiaanse renaissancekunstenaars betaald. In 2012 werd een tekening van Rafael - een schets voor zijn schilderij De transfiguratie uit 1518-1520 - geveild voor 29,7 miljoen pond (41 miljoen euro).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234