Woensdag 21/08/2019

Boon en Hitler

Een tentoonstelling van foto's van Louis Paul Boon verbieden? Geen probleem. Een voorstelling waarin een grap over onze premier (haha) voorkomt, verbieden? Geen probleem. Een blote borst op straat? Afplakken met zwarte tape, geen probleem. Een herdenking van Hitler verbieden? Geen juridische middelen voor! Wil iemand mij de logica hiervan eens uitleggen?

Ben Hemerijckx, As

B-H-V

Het Arrest van het Arbitragehof aangaande B-H-V zegt nergens dat de kieskring gesplitst moet worden, ook al lezen sommigen dat er graag in. Integendeel, het Arrest stelt letterlijk dat in geval van behoud van provinciale kieskringen, de samenstelling van de kieskringen in de vroegere provincie Brabant gepaard kan gaan met bijzondere modaliteiten die kunnen afwijken van degene die gelden voor de andere kieskringen. Zo blijven de gewettigde belangen van de Nederlandstaligen en de Franstaligen in die vroegere provincie gevrijwaard. De wetgever moet gewoon inschrijven dat de toestand in B-H-V een uitzondering is op het systeem van provinciale kieskringen. Dat men dat niet wil doen, maar het arrondissement absoluut wil splitsen, ligt volledig in de lijn van de Vlaams-nationalistische logica: 'taalgrenzen moeten vandaag samensvallen met deelstaatgrenzen, morgen met staatsgrenzen.'

Bruno Yammine, Leuven

Turtelboom

Regularisatie gaat over mensen. Politici moeten opnieuw leren hoe mensen denken. Annemie Turtelboom wil geen valse verwachtingen scheppen door uitwijzingen te bevriezen van mensen die in aanmerking komen voor regularisatie. Door in de pers een regularisatie aan te kondigen zonder ook meteen een zicht te bieden op de criteria, doet ze net wat ze zegt niet te willen doen. Het politieke spel van ideeën lanceren in de pers om uit te vissen hoe andere partijen denken is misdadig. Er wordt met de gevoelens gespeeld van mensen die in een zeer kwetsbare situatie verkeren. Zo ontstaan de wildste dromen van hoop op een betere toekomst. Ik werk vaak met deze mensen. Nu reeds hangen ze aan de telefoon met een contract in de hand. Wat moet ik dan zeggen als alles weer terug naar af gaat, of de criteria zo streng zijn dat er slechts enkelen zullen van genieten? Politici moeten dringend opnieuw leren dat achter technische kwesties de gevoelens van mensen schuil gaan.

Marc Vercoutere, Gent

De Croo

Herman De Croo is een specialist in het opwarmen van andermans ideeën om ze dan zo snel mogelijk in de frigo te stoppen.

Hij vroeg een groot onderzoek naar ABX maar de Open VLD stemde tegen in de commissie Justitie.

JM Dedecker opperde deze mogelijkheid als weken geleden (zowel onderzoek ABX als privatiseren van gevangenissen) maar kreeg toen geen aandacht of werd als populist verweten...

De Open VLD zit toch in deze regering: waar wachten ze op?

Rudi De Kerpel, Merelbeke

Hoe proper wast Mister Proper?

Omdat Kim Gevaert aankondigde dat zij met een badge 'voor een betere wereld' zou aantreden in Peking, werd ze onmiddellijk afgedreigd door IOC-voorzitter Jacques Rogge: 'met zo'n badge komt Kim niet eens op de piste.'

Eerder, tijdens de gestoorde - in meer dan één betekenis van dit woord - doortocht van de Olympische Vlam sprak onze Mister Proper over 'een heilig symbool waar men niet aan mag raken.'

Heeft dit symbool nog enige betekenis, heeft het ooit betekenis gehad?

Het Olympisch ideaal zou moeten staan voor een vreedzame wedijver: volkeren bekampen elkaar uitsluitend met de strijdmiddelen van de sport en dan nog in een geest dat deelnemen belangrijker zou zijn dan overwinnen. Uit de investeringen van allerlei staten en regimes, in het verleden en het heden, blijkt dit laatste echter niet.

De belangrijkste Vlaamse kranten hebben een historisch overzicht geboden van al de inbreuken op dit ideaal, en die overzichten gingen dan nog uitsluitend over het meest zichtbare, de sociale toestand van het organiserend land kwam niet in beeld.

De leugenachtigheid volgt naar mijn mening uit de krampachtige manier waarmee de bobo's proberen het sportgebeuren los te zien van de maatschappelijke en politieke realiteit. Soms lijkt het erop dat sportbonzen enkel aan deze context denken wanneer zij gunsten verwachten. Bijvoorbeeld voor de bouw van een voetbalstadion in een beschermd natuurgebied of in een woonzone, of geld voor hun jeugdwerking.

Want het is natuurlijk niet zo dat de sport niets te bieden heeft aan de samenleving: ze is de belangrijkste bijzaak in het leven, ontspanning en levensvreugde voor miljoenen, en in principe een gezond tijdverdrijf voor jongeren en volwassenen die er actief bij betrokken zijn.

Maar een gezonde relatie tussen beide, sport en gemeenschap, is enkel mogelijk als men bereid is de eigen verantwoordelijkheden te erkennen.

Wie een megaspektakel organiseert in een bedenkelijke omgeving moet toch van te voren weten dat daar heibel van komt. Ook aan de verdwazing van de massahysterie zijn er grenzen: de massa zal allicht bereid zijn om alles te slikken, maar niet het meer bewuste deel van de bevolking.

Topsport is de wereldgodsdienst van vandaag, en wordt vaak misbruikt als 'opium voor het volk'. Net in landen waar van alles misloopt, economisch en politiek, inzake mensenrechten en ontwikkeling, fungeert de sport als een verdovend middel: wie zich druk maakt over de beslissing van een voetbalscheidsrechter, maakt zich al minder druk om een te laag loon. Het zijn niet de tifosi die in het verweer zullen komen tegen de companen van Berlusconi, en het waren niet de supporters van Real Madrid die in het verzet gingen tegen Franco.

Sportclubs die geld vragen voor hun jeugdwerking, moeten die jeugd ook kansen geven. Zoals een aantal diensten vanwege de overheid verstrekt, niet zo'n evidentie zijn: bijvoorbeeld de dure inzet van duizenden politieagenten. En is het zo evident dat we terecht de ontslagvergoedingen van ceo's aanklagen, maar niet de gigantische gages van een hele boel sportgoden?

Samengevat: alleen idioten of kwaadwilligen kunnen blijven volhouden dat de sport niets te maken heeft met de politiek. Wie iets van de overheid en de samenleving verwacht, moet iets waardevols in ruil aan te bieden hebben. De sport kan dit realiseren, maar niet met een verkrampte, wereldvreemde geest.

Staf De Wilde, De Haan

Vrije Wil? Liever meer dan minder !

Professor Jan Verplaetse, moraalfilosoof en moraalpsycholoog, wil ons in zijn bijdrage in De Morgen 3/5/2008 ervan overtuigen dat de vrije wil niet bestaat. Het begrip "vrije wil" wordt inderdaad, daar heeft hij ongetwijfeld gelijk, door veel "humanisten" gebruikt zonder dat ze precies aangeven wat ze ermee bedoelen. De vrije wil krijgt dan de mysterieuze allure van een buitenlichamelijke instantie die permanent ons gedrag stuurt en beslist over ons doen en laten. Het is in die zin dat Verplaetse deze "idealistische" vrije wil kan stellen tegenover het materialistische concept van het "brein". Maar op deze manier ontsnapt hij ook niet aan een benadering van het probleem die eigenlijk 19de-eeuws is. We weten allang dat "geestelijke" processen in wezen lichamelijk van aard zijn, bijvoorbeeld dat het nemen van beslissingen, het hebben van emoties, het vellen van een moreel oordeel, etc. en meer in het algemeen het spreken van de mens, zowel met zichzelf als met medemensen, een pendant hebben in het functioneren van het brein (en niet alleen van het brein overigens; het dominante belang van het brein is ondertussen al meer dan 5 jaar op de achtergrond geraakt ten koste van het immuunsysteem). De tegenstelling brein versus vrije wil zien als een tegenstelling lichaam-geest is volkomen achterhaald. Dat ware niet zo erg, indien prof. Verplaetse zijn argumentatie ook niet zou verlengen met een pleidooi om bestaande maatschappelijke regelingen (bv. op het vlak van de rechtspraak) te herzien.

Jan Verplaetse baseert zich op een wereldvreemd experiment waarbij mensen moeten onthouden wanneer ze beslist hebben bij de projectie van een letter op een linker- of rechtertoets te drukken. Dit soort "laboratorium"-experimenten staan in geen enkel opzicht model voor het echte concrete leven van mensen. En de resultaten vergelijken breinactiviteiten met de herinnering aan de beslissing, niet met de beslissing zelf. Wij nemen in ons leven dagelijks beslissingen waarbij we al na tien seconden vergeten hebben dat we bij het uitvoeren van een handeling inwendig met ons zelf hebben overlegd. Doorheen ons leven zijn we voortdurend in overleg met onszelf (of met anderen) maar deze inwendige monoloog onthouden we natuurlijk niet, waarom zouden we. En als we nadien gevraagd worden waarom we iets gedaan hebben, verzinnen we dan meestal wel iets ("rationaliseren" noemt men dat doorgaans). Reconstructie van misdrijven waarbij de misdadiger geacht wordt te hebben gehandeld uit een "onweerstaanbare drang" laten zien dat deze misdadigers zich dikwijls wel de gedachte hadden gevormd: "het is wreed wat ik ga doen, maar ik doe het toch, foert! Dat ze me maar in de bak steken!". Er is dus wel degelijk een vrije beslissing genomen, maar wel ene waar wij het moreel niet mee eens zijn en waarbij we denken: "hoe kan er iemand er nu toe komen zo wreed te willen zijn" (zoals bij zogenaamd "zinloos geweld" waarvan mensen - en journalisten - ons zeggen dat het "onbegrijpelijk" is, waarmee eigenlijk bedoeld wordt dat men het niet wil begrijpen). Anderzijds hebben we in heel veel gevallen voldoende tijd om vooraleer tot handelen over te gaan doordacht met onszelf of met anderen te overleggen en te kiezen uit diverse alternatieven met in acht name van de consequenties die aan elk der alternatieven verbonden zijn. Daarom bv. is BHV nog altijd niet gesplitst. En weten Jan en Miet nog niet wat ze morgen zullen eten, of ze al of niet de krant zullen kopen (en lezen), enz.

De mainstream-psychologie is zo "decadent" geworden dat ze nauwelijks nog nagaat wat mensen eigenlijk denken, doen, voelen, etc. bij psychologische "experimenten". De onderzoeker meet alleen wat hem selectief interesseert (zoals in Verplaetse's voorbeeld: de tijd waarop er op de hersenscans iets te zien is en de herinnering van de proefpersonen wanneer ze een beslissing genomen hebben). Ons doen en laten is echter een parallellisme van waarnemingen, gevoelens, gedragingen, bewustzijnsprocessen, etc. die zich allemaal tegelijk afspelen en die via zeer bijzondere patronen elkaar beïnvloeden. Maar de psychologie interesseert zich niet langer in de concreetheid en de raffinementen van het "psychische" leven van de mensen. Of iemand depressief is wordt tegenwoordig bepaald op basis van een standaard-vragenlijst: wat je echt over jezelf te vertellen hebt, hoe het bij jou aanvoelt om in de put te zitten, daar is geen kat in geïnteresseerd. Allen aan dezelfde Prozac, Seroxat of Serlain!

Wat Verplaetse met zijn verwerping van de vrije wil eigenlijk onder het tapijt veegt, is dat de mens een sprekend wezen is, een wezen dat via het spreken met zichzelf of het spreken met anderen ingrijpt in de loop van zijn of haar doen en laten of op de wijze waarop de wereld om hem of haar heen ook verandert. De breinactiviteiten die de hersenscans laten zien, omvatten ook dat spreken. Maar ja in een tijd en een "democratie" waarin het luisteren naar wat mensen te zeggen hebben in verval is geraakt, loont het uiteraard een psychologie en een moraalpsychologie te propageren die beweren dat mensen maar dieren zijn die signalen uitzenden in plaats van een taal te spreken en die stellen dat mensen dus geen vrije wil hebben. Zo'n visie is meegenomen voor Machten die er alleen op uit zijn om mensen tot op de milliseconde te controleren zonder dat mensen daartegen zouden protesteren. Want hoe zouden ze volgens deze "neurowetenschappers" kunnen protesteren? Ze stoten toch blijkbaar alleen maar dierlijke klanken uit en ze hebben geen "vrije wil". Arme psychologie, arme moraalfilosofie, arme neurowetenschappen! Zoals Fernando Pessoa in zijn Ultimatum onder de naam Alvaro de Campos zei: "Uit mijn ogen met dat alles!"

Eric Rosseel, Dr. in de Psychologie, Strombeek-Bever

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden