Zondag 24/10/2021

Bont en blauw

De overwinnaar wacht een aartsmoeilijke klus. Leeuwenvlaggen waren er in overvloed op het feestje, maar nu komt de uitdaging die verregaande staatshervorming ook in de praktijk om te zetten

Zoals altijd heeft Louis Tobback uiteindelijk gelijk gekregen: na acht jaar is paars geëindigd in bont en blauw. En niet eens blauw heeft daar in tegenstelling tot de verwachtingen de zwaarste rekening voor betaald, maar wel rood, dat naar een historisch dieptepunt wegzakt.

Johan Vande Lanotte heeft zich niet in de kanseliersstrijd tussen Guy Verhofstadt en Yves Leterme kunnen wurmen. Het driegevecht is uitgedraaid op een tweegevecht en het werd overtuigend gewonnen door Leterme.

Het kartel CD&V-N-VA heeft met een haast preconciliaire score duidelijk gemaakt dat zijn sloopwerk op paars de kiezer overtuigd heeft. Was het omdat die vond dat er na acht jaar best weleens iets anders mocht komen? Omdat hij echt vond dat paars slecht werkte en Leterme echt voor goed bestuur staat? Er zullen nog vele analyses over geschreven worden.

Maar die doen er niet eens zoveel meer toe. De vraag is nu vooral wat er mogelijk is. Want de overwinnaar wacht een aartsmoeilijke klus. Leeuwenvlaggen waren er in overvloed op het feestje, maar nu komt de uitdaging die verregaande staatshervorming ook in de praktijk om te zetten.

Aan de overkant van de taalgrens, waar de liberalen en de groenen de PS dan weer een behoorlijke tik toegebracht hebben, zal er alvast weinig animo voor zo'n project gevonden worden.

En wil Leterme een breed Vlaams front, dan zal hij dat enkel kunnen verwezenlijken door opnieuw aansluiting te zoeken bij twee verliezers, die een behoorlijk tijdje nodig zullen hebben om hun wonden te likken en die er op het eerste gezicht ook geen enkel belang bij hebben om Leterme een dergelijk succes te gunnen. Waarom zouden zij zich als hulpstukken laten gebruiken voor een project dat niet het hunne is en waarvoor ze dus bij volgende verkiezingen ook geen winst kunnen halen?

Zo'n oefening in staatshervorming zou weleens heel lang kunnen duren en het succes ervan staat allesbehalve vast. Dat zou het kartel dan weer in de problemen kunnen brengen, want hoe zal Bart De Wever aan zijn achterban ooit kunnen uitleggen dat een dergelijke verkiezingsoverwinning uiteindelijk niet tot een verdere federalisering geleid zal hebben?

In de krijgskunst bestaat de gouden regel dat je een vijand wel mag verslaan, maar niet mag vernederen. Zeker in deze eerste dagen zal die vernederingsgedachte de geesten binnen Open Vld en sp.a beroeren.

Ze hebben daar trouwens nog een andere reden om zich niet meteen als willige leden van een tripartite te melden. Niet alleen omdat de ervaring leert dat zulks niet meteen de meest daadkrachtige regering is, maar ook omdat het tegen de trend ingaat: twee verliezers met één winnaar loopt meestal niet zo lekker.

De trend in Vlaanderen is zonder meer rechts te noemen. Niet zozeer door het Vlaams Belang, dat slechts miniem vooruitgaat tegenover 2003 en behoorlijk zwaar verliest tegenover 2004. En dat in de grote steden zelfs ook tegenover 2003 achteruitgaat. Het is voor de tweede keer op rij dat de magie van het immer stijgende getal daar verbroken wordt. Aan de niet eindigende rij van zwarte zondagen is nu toch een einde gekomen.

Een van de elementen daarvoor is ongetwijfeld de Lijst Dedecker, die de stunt van de verkiezingen waarmaakte en in navolging van een aantal Nederlandse voorbeelden illustreerde dat de grillige kiezer bijzonder veel vermag.

Gedreven door een rechts-voor-de-raaps populistisch ideeëngoed, surfend op het 'David tegen Goliath'-gevoel en als nieuwe anti-establishmentheld sprong Dedecker blijkbaar moeiteloos over de kiesdrempel. En maakte hij de peilers - nog maar eens - tot grootste verliezers van de verkiezingen.

Met uitzondering dan van Johan Vande Lanotte, die naar een manier moet zoeken om deze electorale ramp te verwerken en wiens positie waarschijnlijk alleen overeind kan blijven omdat er zich niet meteen een alternatief aandient. Of men zou de cumul burgemeester van Antwerpen-partijvoorzitter moeten aanvaarden.

Ook dat wordt een van de vragen voor de volgende dagen: zal het verlies van paars ook bepalend zijn voor het lot van een aantal blauwe en rode kopstukken? Komen er bijltjesdagen, ruikt een nieuwe generatie al dan niet haar kans? Wie wordt er met een bos bloemen en een fles port beleefd naar de uitgang begeleid?

Het achtjarige paarse intermezzo is definitief voorbij. Vlaanderen keert terug naar een bestuurstraditie die het de afgelopen eeuw omarmd heeft en waarnaar het blijkbaar zo'n heimwee heeft.

De kaart van Vlaanderen kleurt opnieuw zo goed als volledig oranje. 'La Flandre profonde', vlaggen incluis, heeft het nu voor het zeggen. We luisteren vol aandacht.

Maar niet alvorens een klein eresaluut te brengen aan een regering en een eerste minister die al bij al zeker niet de slechtste waren die dit land ooit gekend heeft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234