Zaterdag 15/08/2020

Bommenwerpers doen aanval op ijs

Duizenden mensen zijn geëvacueerd en hele steden en dorpen in Siberië staan onder water. De oorzaak is een ijsmassa die over een lengte van tachtig kilometer de stroom van de enorme rivier de Lena blokkeert. Met supersonische bommenwerpers en dynamiet gaat Rusland het ijs te lijf, maar voorlopig zonder resultaat.

Moskou

Van onze correspondente

Suzanna Jansen

Elk voorjaar opnieuw veroorzaakt smeltijs grote schade in Oost-Siberië, maar dit jaar is het wel heel erg. Het zwaarst getroffen is de stad Lensk, 75 kilometer stroomopwaarts van het ijsblok. De meeste huizen zijn ondergelopen. De meerderheid van de 27.000 inwoners is geëvacueerd, maar velen blijven ondanks de kou liever op het dak van hun flats bivakkeren uit vrees voor plundering.

De rivier begon maandag buiten zijn oevers te treden en had donderdag een recordniveau bereikt van 19 meter, terwijl normaal al bij 13,5 meter alarm wordt geslagen. Per uur steeg het waterniveau nog eens twintig centimeter.

De evacuatie van de bewoners verloopt uiterst moeizaam, omdat er nauwelijks nog droge plekken in de buurt zijn waar de reddingshelikopters kunnen landen. Beelden op tv-zender NTV toonden mensen op vlotten en opblaasbootjes door de straten peddelden. Zelfs het hoofdkwartier van de reddingsoperatie, waar minister Sjoigoe van Rampenbestrijding persoonlijk het bevel voert, staat inmiddels onder water. En ook in de evacuatiecentra zijn de lagere etages uit voorzorg ontruimd.

Woensdag leek het even goed te komen nadat de natuurlijke stuw was ondermijnd met springstof. President Vladimir Poetin meldde op tv als een daadkrachtige leider het resultaat. "We zijn erin geslaagd het ijsblok met zestien ton explosieven op te blazen", zei hij op de staatszender ORT. "Het water is weer gaan stromen en het niveau is binnen het uur aanzienlijk gedaald. God zij dank is er niemand omgekomen." De opluchting was echter van korte duur. Zware regenval gecombineerd met nachtvorst veroorzaakte opnieuw een waterophoping in de Lena. Blijkbaar was dynamiet niet genoeg. Bevelhebber Poetin besloot dan maar de luchtmacht in te zetten.

Donderdag vlogen er vier Soechoi 24-jagers uit, dezelfde vliegtuigen die in de Kaukasus de Tsjetsjeense rebellen bombardeerden. Ze voeren elke paar uur een aanval uit op het ijs met bommen van 250 kilo per stuk. Bovendien worden er regelmatig tonnen springstof tot ontploffing gebracht. Het lijkt vooralsnog niet te helpen.

De jaarlijks terugkerende ijsramp werd ook al in de sovjettijd met militair machtsvertoon bestreden. Het was tegelijk een handige oefening met materieel dat niet vaak uit de hangar kwam. Op het eerste gezicht lijkt de oorlogsachtige aanval op het ijs overdreven. Maar in het onherbergzame Jakoetië zijn er niet veel alternatieven. De deelrepubliek is zo groot als zes keer Frankrijk, en telt niet meer dan een miljoen inwoners. Ze wonen vooral in de hoofdstad Jakoetsk, een paar honderd kilometer buiten de stad houdt de verharde weg op. De permafrost strekt zich uit over het hele gebied en de regio kent de koudste temperaturen ter wereld. Eigenlijk is alleen in de winter de infrastructuur redelijk: de bevroren Lena functioneert dan als autosnelweg. Maar wanneer de dooi inzet, doorgaans pas in de maand mei, beginnen de schotsen te kruien zodat er blokkades in de rivierloop ontstaan. Een noodgebied als dat bij Lensk is in die periode nauwelijks te bereiken.

Ook in andere delen van Oost-Siberië zijn duizenden huizen door het smeltijs onder water geraakt. En niet alleen huizen: de beroemde diamantindustrie in Jakoetië heeft zijn winstverwachtingen vast naar beneden bijgesteld omdat de overslagfaciliteiten geheel zijn ondergelopen. En nikkelgigant Norilsk Nikkel, een van de belangrijkste producenten ter wereld, schortte om dezelfde reden de export voorlopig op.

Gezien de weersverwachting zal de noodtoestand in Lensk nog minstens twee etmalen voortduren. Daarna bereikt de vloed de hoofdstad Jakoetsk. Wanneer precies? Dat hangt af van de effectiviteit van de ijsbombardementen.

Tegen zware regenval gecombineerd met nachtvorst is geen dynamiet gewassen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234