Donderdag 20/01/2022

Reportage

"Bombardeer IS, zodat wij naar huis kunnen"

null Beeld Bradley Secker
Beeld Bradley Secker

De aanval op IS in Syrië geeft gevluchte Koerden in Turkije hoop. Ze willen terug om landgenoten te helpen. Tot argwaan van Ankara sluiten Turkse Koerden zich graag bij hen aan.

VAN ONZE CORRESPONDENT

Oorlog in Syrië en Irak

undefined

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

De dag na de Amerikaans-Arabische aanvallen op IS in Syrië is het rustig nabij Ayn al-Arab, de Syrische grensplaats die IS-strijders vorige week belaagden. Op de gure zandvlakten rondom de Syrisch-Turkse grens trekt een dozijn Koerdische vluchtelingen de sjaals strakker rond hun verweerde gezichten. Een van hen steekt een hand uit die met eelt is bedekt, het resultaat van decennia werken op het land.

undefined

Na dagen te voet op de vlucht te zijn geweest, en in de zekerheid dat hun achtergelaten vee inmiddels de hongerdood is gestorven, heeft het groepje berooide landarbeiders één boodschap voor de internationale gemeenschap. 'Bombardeer Islamitische Staat,' zegt Osman, die geen achternaam wil geven. 'In Irak, in Syrië, in gebied van het regime, in Koerdisch gebied. Bombardeer ze van de planeet. Zodat wij terug naar huis kunnen.'

undefined

Zoals hun broeders in Irak dat eerder deden, juichen nu ook de Koerden in Syrië om Amerikaanse luchtaanvallen op IS-strijders aldaar. De Syrisch-Koerdische beweging PYD, wier strijders de laatste weken vechten om IS bij Ayn al-Arab tot staan te brengen, riep gisteren op tot bombardementen om hen te helpen - de nacht ervoor sloegen de coalitievliegtuigen hun strijdtoneel over.

undefined

IS heeft de oorlog verklaard aan alle Koerden, of zij nu in Irak, Syrië, Iran of Turkije wonen. En dus stroomden 150 duizend Syrische Koerden de laatste dagen Turkije binnen. Bij Mürsitpinar, een Turks gehucht op enkele meters van de grens met Syrië, staan dinsdag nog slechts enkele tientallen vluchtelingen aan de andere kant van het prikkeldraad, omringd door schapen en loeiende koeien die ze niet mee naar Turkije mogen nemen.

undefined

De Amerikaanse luchtaanvallen op IS elders in Syrië geven hoop dat ook Ayn al-Arab snel wordt ontzet, en Koerdische milities in Syrië zeggen IS voor nu een halt toe te hebben geroepen.

undefined

Lang kunnen ze dat niet volhouden, zegt een Koerdische strijder nabij Ayn al-Arab over de telefoon. 'IS vecht met tanks en artillerie. Wij hebben alleen kalasjnikovs en dushka's (zware machinegeweren, red.). We vechten tot de laatste man, maar zonder hulp kunnen we deze slag niet winnen.'

undefined

Oproep

Het is dezelfde wanhopige oproep als de Iraaks-Koerdische peshmergastrijders eerder deden. Die werd daags erna beantwoord met Westerse wapentransporten naar hun steden en Amerikaanse luchtaanvallen op hun vijanden.

undefined

Hulp aan de Koerden in Syrië ligt gevoeliger dan hulp aan de Koerden in Irak. Dat blijkt wel in Suruc, de eerste behoorlijke plaats die vluchtelingen uit Ayn al-Arab in Turkije tegenkomen. Dat stadje heeft nu dezelfde gedaante als talloze andere steden in de omgeving van Syrië. De garages en bouwplaatsen zitten vol vrouwen en kinderen op oude kleden. Op het dorpsplein roken tientallen mannen sigaretten of drinken thee. Nieuw aangekomen vluchtelingen turen onzeker de omgeving af vanuit de aanhangwagens die ze hierheen brachten.

undefined

In Suruc zijn ze niet de enigen die de omgeving af turen. Onder een afdakje van bladeren zitten Mohammed en zijn kompanen, met groene Koerdische sjaal op het hoofd en thee voor de neus. De Turkse Koerden staan te popelen om zich bij aan te sluiten bij hun broeders in Syrië, 10 kilometer verderop. Om de hoek staan tientallen Turkse ME'ers, die de laatste dagen straatgevechten leveren met opgewonden Turks-Koerdische jongeren die proberen het grensgebied te bereiken.

undefined

'De Turken zijn klootzakken,' zegt Mohammed Rohat (35). 'Met de ene hand laten ze Syrische Koerden Turkije binnen, met de andere hand geven ze stiekem wapens aan Islamitische Staat.'

undefined

Overtuiging

Er is geen Koerd die niet begint over de overtuiging dat Turkije stiekem IS helpt - iets waarvoor geen enkel bewijs is. Je zou denken dat de Koerden blij zijn dat de Turkse overheid tienduizenden van hen binnenliet. In plaats daarvan vlammen onder invloed van Syrië oude spanningen in Turkije weer op.

undefined

De Turken worstelen inderdaad met de actie tegen IS in Syrië. Zij vrezen dat een succesvolle opstand van de Syrische Koerden de Koerdische minderheid in Turkije op ideeën brengt, zeker als die zelf in Syrië gaan meevechten en de smaak te pakken krijgen.

undefined

De Syrische Koerden zijn nauw verwant aan de PKK, met wie Turkije na dertig jaar oorlog net een broze wapenstilstand heeft getekend. PKK-leider Abdullah Öcalan riep gisteren alle Koerden op om ten strijde te trekken tegen IS.

undefined

Maar de coalitie tegen IS moet wat; Amerika kan bombarderen wat het wil, iemand zal op de grond het vuile werk moeten opknappen. In Irak is dat een broze coalitie van regeringstroepen met peshmergastrijders. In Syrië beperken de VS zich vooralsnog tot steun aan een handvol relatief gematigde rebellen, onderling verdeeld en al jaren weinig doeltreffend tegen IS.

undefined

Ondertussen bevolken tienduizenden vluchtelingen de straten van Suruc. De echte wanhoop moet hier nog toeslaan. In een leegstaand gebouw in het centrum houdt Roshida (20) fier haar hoofd omhoog, ondanks de stank en de vliegen om haar heen. 'Binnenkort kunnen we weer terug', zegt ze. 'Wij Koerden vechten voor ons land en we zullen IS tot de laatste kogel bestrijden.'

undefined

Het is de hoop van een kersverse vluchteling die nog denkt dat haar nieuwe bestaan een nare droom is, een hoop die negen miljoen Syriërs voor haar aanvankelijk ook koesterden.

undefined

Mohammed Rohat Turkse Koerd

undefined

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234